# Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanununun Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi (2/1070)

- **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 2/1070
- **Sunuluş tarihi:** 9 Temmuz 2018
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 1
- **Esas komisyon:** Adalet Komisyonu
- **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/c72504b0-929a-493d-aecb-0188dd4200f9
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1070-hakimler-ve-savcilar-yuksek-kurulu-kanununun-degistirilmesine-dair-kanun-teklifi

> 2/1070 esas numaralı kanun teklifi 9 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.

## Özet

Teklif ile, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Başkanının kurul üyeleri arasından gizli oyla seçilmesi öngörülmekte, ayrıca Kurula üye seçme yöntemi değiştirilmektedir.

## Teklif metni

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4817, 2/4798, 2/4788, 2/4791 , 2/4771, 2/4748, 2/4730, 2/4701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 2/4367, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542. 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4285, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 214272, 2/4265, 2/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3377, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. - "2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2577, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721, 2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145, 2/1112,2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004,

132/996, 21997, 21989, 2/916, 2/866, 2/778, 2/451, 2/695, 2/722,, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453,

12457, 2/4938, 2/1502, 2/697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/611, 2/490, 2/504, 2/553,

21690, 21565, 2/582,42/596, 2/600, 2/477, 2/659, 2/1493, 2/649, 2/657, 2/682, 2/693, 2/705,

2/462, 2/469, 2/614, 2/495, 2/660, 2/526, 2/696, 2/566, 2/1576, 2/723, 2/1599, 2/470, 2/471, 2/608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/704, 2/1726, 2/464, 2/617, 2/483, 2/485, 2/629, 2/531, 21672, 2/540, 2/554,2/572, 2/472, 2/613, 2/624, 2/625, 2/498, 2/6711, 21537, 2/1692, 2/561, 2/714, 2/456, 2/594, 2/482, 2/488, 2/627, 2/497, 21500, 2/539, 2/5571, 2/1563, 2/597, 2/601, 2/618, 2/619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/9536, 2/677, 2/701, 2/466, 2/621, 2/496, 2/1637, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 2/569, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/1550, 2/5711, 2/605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/651, 2/517, 2/662, 2/552, 2/709, 2/476, 2/636, 2/501, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 2/698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 21522, 2/1525, 2/1528, 2/529, 2/530, 2/706, 2/460, 2/463, 2/473, 2/487, 2/1635, 2/527, 2/1667, 21668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 2/506, 2/643, 2/665, 2/1669, 2/674, 2/538, 24454, 2/455, 21642, 2/509, 2/533, 2/676, 2/541, 2/1679, 2/1567, 2/5717, 21465, 2/602, 2/644, 2/646, 2/6173, 2/1543, 2/9544, 2/547, 2/715, 2/592, 2/593, 2/641, 2/6471, 21681, 2/549, 2/699, 2/1579, 2/1717, 2/1581, 2/583, 2/595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/691, 2/707, 2/719, 2/467, 2/652, 2/655, 2/688, 2/5955, 2/556, 2/694, 2/5538, 2/710, 2/721, 2/603, 2/604, 2/654, 2/521, 2/524, 2/559, 2/562, 2/712, 2/586, 2/1587, 2/606, 2/523, 2/666, 21675, 2/700, 2/708,2/711, 2/578, 2/580, 2/724, 21475, 2/478, 2/631, 2/661, 2/535, 2/6718, 2/545, 2/1702, 2/1720, 21589, 2/609, 2/480, 2/633, 2/546, 2/683, 2/548, 2/5960, 2/568, 2/570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/685, 2/573, 2/575, 2/1716, 2/585, 2/591, 2/620, 2/622, 2/623, 2/520, 2/5951, 2/689, 2/713, 2/718, 2/725, 2/590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca

28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023

Av.Malimuf'Ta al Şanlnirfa Mil €ekili

Tali Komisyon

Anayasa Komisyonu

Esas Komisyon

Adalet Komisyonu

Tarih: 19 Haziran 2023 Esas No: 2 /1070

UZ Nem ananın elemi vala a, ME EŞ BAK.

129 6581

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Av. Mahmut TANAL Istanbul Milletvekili İnsan Haklarını Inceleme Komisyonu Üyesi

2/2300, 2/2292, 2/2248, 2/2247, 2/2222, 2/2221, 2/2219, 2/2185, 2/2139, 2/2133, 2/2109, 2/2105, 2/2104, 2/2095, 2/2090, 2/2046, 2/2026, 2/2020, 2/2019, 2/2018, 2/2017, rd 2/2015, 2/2012, 2/2006, 2/2005, 2/1993, 2/1992, 2/1991, 2/1983, 2/1982, 2/1980, 2/1979, 2/1976, 2/1975, 2/1974, 2/1973, 2/1972, 2/1971, 2/1960, 2/1959,

2/1953, 2/1952, 2/1951, 2/1943, 2/1942, 2/1939, 2/1935, 2/1934, 2/1928, 2/1927, 2/1925, 2/1922, 2/1915, 2/1911, 2/1910, 2/1909, 2/1908, 2/1899, 2/1897, 2/1892, 2/1891, 2/1890, 2/1883, 2/1882,

2/1878, 2/1876, 2/1874, 2/1871, 2/1867, 2/1866, 2/1865, 2/1855, 2/1853, 2/1852, 2/1848, 2/1847, 2/1846, 2/1845, 2/1844, 2/1843, 2/1842, 2/1841, 2/1840, 2/1839, 2/1824, 2/1818, 2/1816, 2/1815, 2/1804, 2/1803, 2/1797, 2/1796, 2/1795, 2/1794, 2/1792, 2/1791, 2/1790, 2/1789, 2/1788, 2/1775, 2/1761, 2/1749, 2/1745, 2/1740, 2/1736, 2/1730, 2/1721, 2/1680, 2/1661, 2/1655, 2/1646, 2/1645, 2/1635, 2/1630, 2/1627, 2/1621, 2/1591, 2/1577, 2/1565, 2/1555, 2/1549, 2/1548, 2/1539, 2/1526, 2/1522, 2/1521, 2/1503, 2/1494, 2/1493, 2/1490, 2/1442, 2/1404, 2/1403, 2/1394, 2/1374, 2/1373, 2/1372, 2/1371, 2/1342, 2/1338, 2/1333, 2/1326, 2/1264, 2/1239, 2/1228, 2/1227, 2/1226, 2/1219, 2/1209, 2/1193, 2/1083, 2/1066, 2/1062, 2/1035, 2/1030, 2/1029, 2/1013, 2/1012, 2/1011, 2/1010, 2/1009, 2/996, 2/984, 2/982, 2/981, 2/976, 2/973, 2/972, 2/970, 2/969, 2/963, 2/961, 2/959, 2/957, 2/956, 2/954, 2/943, 2/898, 2/897, 2/885, 2/882, 2/872, 2/857, 2/851, 2/837, 2/812, 2/749, 2/746, 2/727, 2/7125, 2/724, 2/718, 2/711, 2/699, 2/698, 2/697, 2/679, 2/670, 2/645, 2/644, 2/643, 2/642, 2/640, 2/639, 2/635, 2/634, 2/611, 2/610, 2/607, 2/606, 2/605, 2/596, 2/595, 2/568, 2/567, 2/566, 2/563, 2/560, 2/537, 2/536, 2/535, 2/508, 2/507, 2/506, 2/491, 2/488, 2/487, 2/481, yenilenmesini arz ve talep ederim.

Tali Komisyonlar Anayasa Esas Komisyon Adalet Tarih01.10.2018 Esas No:691

Teli: 0312420 55 60-61

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat No; 4105

TBMM/ANKARA

CUMHURİYET HALK PARTİS!

Grup Başkanlığı

CHP) işin -23 kem 10. ayı :.... 242 PAPUR

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TBMMEB <ANLIĞI Tati nay sa

Komisyon S Komisyon AN Tarin. ) | iralik Ts ENo: L/ 337 al pe) "AS BAŞKANI EN amm mama Tar emin em e mma a İn: 5232 zer

GENEL GEREKÇE

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun görevleri işbu Kanun'un 4'üncü maddesinde şu şekilde izah edilmiştir;

"KURULUN GÖREVLERİ

Madde 4 - (1) Kurulun görevleri şunlardır:

a) Bakanlığın, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak.

b) Hâkim ve savcılarla ilgili olarak;

|) Mesleğe kabul etme,

2) Atama ve nakletme,

3) Geçici yetki verme,

4) Her türlü yükselme ve birinci sınıfa ayırma,

5) Kadro dağıtma,

6) Meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, 7) Disiplin cezası verme,

$) Görevden uzaklaştırma, işlemlerini yapmak.

c) Aşağıdaki alı bentlerde belirtilen hâkim ve savcılar hariç olmak üzere, hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmelik ve genelgelere (hâkimler için idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetlemek: görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hâl ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırmak ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemlerini yürütmek.

) Bakanlık merkez, bağlı ve ilgili kuruluşları ile uluslararası mahkemeler veya kuruluşlarda görev yapan hâkim ve savcılar.

2) Geçici yetki veya görevlendirme ile başka bir kurum, kurul veya kuruluşta çalışan hâkim ve savcılar.

3) İdari görevleri yönünden savcılar. .

4) Komisyon işlerine yönelik görevleri yönünden adalet komisyonu başkan ve üyeleri.

ç) Yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere hâkimlerin idari görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere savcıların adli görevlerine ilişkin konularda genelge düzenlemek.

d) Yargıtay ve Danıştaya üye seçmek.

e) Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek.

(2) Kanunlarda açıkça Bakanlığa verilenler dışında, hâkim ve savcıların tüm özlük. işleri, Kurul tarafından yerine getirilir." BAM Kg May

İ Ir EHE İl 211923 (7 Mayra"

Yukarıda yer alan madde hükmünden de anlaşılacağı üzere Kurulun tüm görevleri yargı organı içerisindeki düzenlemelere yöneliktir.

Anayasamızın 9*uncu maddesi "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır. " İbaresi açıkça yer almakta olup, yine Anayasamızın Başlangıç metninde Kuvvetler Ayrılığı İlkesinde şu şekilde atıfta bulunulmuştur; "Kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak Anayasa ve kanunlarda bulunduğu; "

Kuvvetler Ayrılığı İlkesi; Türkiye anayasalarından 1921 Anayasası'nda yer almaz. 1924 Anayasası'nda da yoktur ancak işlevler tanımlanmış, ortam hazırlanmıştır.1961 ve hala yürürlükte olan 1982 anayasaları kuvvetler ayrılığı ilkesine göre düzenlenmiştir. Mevcut anayasanın 7, 8 ve Y'uncu maddeleri kuvvetleri belirtir. 1789 tarihli İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesine göre: kuvvetler ayrılığının serçekleşmediği ve yurttaş haklarının güvence altına alınmadığı toplumların anayasası olamaz. Böylelikle söz konusu ilke, devletin ve anayasanın temeli durumuna getirilmiştir. Bu noktada kuvvetler ayrılığı ilkesi, devletin bir bütün olarak sahip olduğu gücü dağıtır ve denetler. Her bir güç işbirliği ve denge ile çalışır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesine sahip devletin en dikkat edilmesi gereken yönü "bağımsız yargı" dır. Yargının, yürütmeden ve yasamadan ayrı olması, yargının her türlü baskı ve etkiden uzak ve siyasal çekişmelerin dışında kalmasını gerektirir. Yargının hak teslim eden yapısı nedeniyle de herhangi bir etkiden bağımsız olması gerekir. Anayasa 138'inci madde ile bunu güvence altına almıştır:

"Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır: bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini gecikliremez. "

Ancak mevcut kanuna göre Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu içerisinde Yürütme Organının bir parçası olan Adalet Bakanı ve Adalet Bakanlığı Müsteşarı yer almaktadır ve yargı mensuplarını ilgilendiren tüm kararlarda bu üyelerin etkileri bulunmaktadır. Bu durum açıkça Kuvvetler Ayrılığı İlkesi'nin ihlal edilmesi ve Yürütmenin Yargıya açıkça müdahalesi sonucunu doğurmaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere, Kuvvetler Ayrılığı İlkesinin ihlal edilerek özellikle yargı organına yürütme organının müdahalesinin önüne geçilmesi için işbu kanun değişikliğine ilişkin teklifimin verilmesi gereği hasıl olmuştur.

/ * ENİ ET H 5 Yek 3 > V 2123/7 ig" medi Kl ' 3 KAŞKA

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- İşbu kanun değişikliğine ilişkin teklifim ile Kuvvetler Ayrılığı İlkesi'nin ihlal edilerek özellikle yargı organına yürütme organının müdahalesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

MADDE 2- İşbu kanun değişikliğine ilişkin teklifim ile Kuvvetler Ayrılığı İlkesinin ihlal edilerek özellikle yargı organına yürütme organının müdahalesinin önüne .geçilmesi amaçlanmaktadır.

MADDE 3- Yürürlük maddesidir.

MADDE 4- Yürütme maddesidir. amm man kam asa nan ENA a m e lam mm m EE a e

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU KANUNU'NUN DEĞİŞTİRİLMESİNE DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE 1- 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu'nun 3'üncü maddesinin dördüncü bendi kaldırılmış olup üçüncü bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir ve maddedeki bentlerin sayıları beşinci bendi dördüncü, altıncı bendi beşinci, yedinci bendi altıncı bent olarak değiştirilmiştir;

"(3) Kurulun Başkanı, kurul üyeleri arasından gizli oylamayla ve üyelerin salt çoğunluğunun oylarıyla seçilir."

MADDE 2- 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu'nun 3'üncü maddesinin beşinci bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;

"(4) Kurul; Bakan, Adalet Bakanlığı Müsteşarı, Cumhurbaşkanınca seçilecek dört asıl, Yargıtaydan seçilecek üç asıl ve üç yedek, Danıştaydan seçilecek iki asıl ve iki yedek, Türkiye Adalet Akademisinden seçilecek bir asıl ve bir yedek, birinci sınıf olan adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilecek sekiz asıl ve beş yedek ile birinci sınıf olan idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilecek dört asıl ve üç yedek üyeden oluşur."

MADDE 3- Bu Kanun Resmi Gazete'de yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 4- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanununun Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/1070, 9 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1070-hakimler-ve-savcilar-yuksek-kurulu-kanununun-degistirilmesine-dair-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/c72504b0-929a-493d-aecb-0188dd4200f9

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.