# 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/1071)

- **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 2/1071
- **Sunuluş tarihi:** 9 Temmuz 2018
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 1
- **Esas komisyon:** Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/15f398d9-4a8d-4041-b3ce-0188dd422751
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1071-5434-sayili-turkiye-cumhuriyeti-emekli-sandigi-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun

> 2/1071 esas numaralı kanun teklifi 9 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.

## Özet

Teklif ile; cinsiyet değiştiren hak sahiplerinin Kanun kapsamındaki işlemlerinin başvuru esnasında mevcut olan nüfus cüzdanlarındaki cinsiyet bilgisi esas alınarak yapılması öngörülmektedir.

## Teklif metni

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4817, 2/4798, 2/4788, 214791 3 2/ATTI, 2/4748, 2/4730, 214701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 2/4567, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542, 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4585, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 2/4262, 2/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3377, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. - 2/9864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2577, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721, 2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142,

211145, 2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004,

1 2/996, 2/997, 2/989, 2/916, 2/866, 2/7718, 2/451, 2/695, 2/1722, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453, 121457, 2/458, 2/502, 21697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/1611, 2/490, 2/504, 2/553, 2/1690, 2/565, 2/582:2/596, 2/1600, 2/4717, 2/659, 21493, 2/649, 2/6517, 21682, 21693, 2/705, 21462, 2/469, 21614, 2/495, 21660, 2/526, 2/696, 2/566, 21576, 2/723, 21599, 2/470, 2/471, 21608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/70A, 2/1726, 2/464, 2/617, 2/483, 2/485, 2/629, 2/531, 2/1672, 21540, 2/554, 2/572, 21472, 2/1613, 2/624, 21625, 2/498, 2/6T1, 21537, 2/692, 2/561, 2/7114, 2/456, 2/594, 2/482, 2/488, 2/627, 2/497, 2/1500, 21539, 2/1557, 21563, 2/597, 21601, 2/618, 21619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/1536, 2/6T7, 21701, 21466, 21621, 2/496, 2/6371, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 21569, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/550, 2/571, 21605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/1651, 2/517, 2/662, 21552, 2/709, 2/4176, 2/636, 2/501, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 21698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 2/522, 21525, 2/528, 2/529, 2/530, 2/706, 2/60, 2/463, 2/473, 2/48T, 21635, 2/5271, 2/667, 2/668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 21506, 2/643, 2/665, 2/669, 2/6174, 21538, 2/454, 2/455, 2/642, 2/509, 2/533, 2/1676, 2/541, 2/1679, 21567, 215TT, 21465, 2/602, 2/644, 2/1646, 2/6173, 2/543, 2/544, 2/547, 21715, 2/1592, 21593, 21641, 2/1647, 2/1681, 2/549, 2/699, 2/579, 2/1717, 2/581, 2/583, 2/595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/691, 2/707, 2/719, 2/461, 21652, 2655, 21688, 2/555, 2/1556, 21694, 2/558, 2/710, 2/721, 21603, 2/604, 2/654, 2/521, 2/524, 24559, 2/1562, 2/712, 21586, 2/1587, 21606, 21523, 21666, 21675, 2/7090,

• 2/7108, 2/711, 2/5178, 2/580, 2/724, 2/4175, 21478, 21631, 2/661, 2/535, 21678, 2/545, 2/702, 2/1720, 2/1589, 21609, 2/480, 2/633, 2/546, 2/683, 2/548, 2/560, 2/568, 2/570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/685, 2/5173, 2/1575, 2/7116, 2/1585, 2/1591, 2/620, 2/1622, 2/623, 2/520, 2/551, 2/689, 2/1713, 2/1718, 2/725, 2/1590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca

28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 7 Avia Tayal

Şanlıyrfa Mil ekili

Tali Komisyon

İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu

Esas Komisyon

Plan ve Bütçe Komisyonu

Tarih: 19 Haziran 2023

Esas No:2 /1071

Lei

İno:

İT ama biramm El bam amam mal MEL SAK

2 Haziran w

129 6585

Av. Mahmut TANAL Istanbul Milletvekili İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyesi

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/2300, 2/2292, 2/2248, 2/2247, 2/2222, 2/2221, 2/2219, 2/2185, 2/2139, 2/2133; 2/2109, 2/2105, 2/2104, 2/2095, 2/2090, 2/2046, 2/2026, 2/2020, 2/2019, 2/2018, 2/2017, rd 2/2015, 2/2012, 2/2006, 2/2005, 2/1993, 2/1992, 2/1991, 2/1983, 2/1982, 2/1980, 2/1979, 2/1976, 2/1975, 2/1974, 2/1973, 2/1972, 2/1971, 2/1960, 2/1959, 2/1953, 2/1952, 2/1951, 2/1943, 2/1942, 2/1939, 2/1935, 2/1934, 2/1928, 2/1927, 2/1925, 2/1922, 2/1915, 2/1911, 2/1910, 2/1909, 2/1908, 2/1899, 2/1897, 2/1892, 2/1891, 2/1890, 2/1883, 2/1882, 2/1878, 2/1876, 2/1874, 2/1871, 2/1867, 2/1866, 2/1865, 2/1855, 2/1853, 2/1852, 2/1848, 2/1847, 2/1846, 2/1845, 2/1844, 2/1843, 2/1842, 2/1841, 2/1840, 2/1839, 2/1824, 2/1818, 2/1816, 2/1815, 2/1804, 2/1803, 2/1797, 2/1796, 2/1795, 2/1794, 2/1792, 2/1791, 2/1790, 2/1789, 2/1788, 2/1775, 2/1761, 2/1749, 2/1745, 2/1740, 2/1736, 2/1730, 2/1721, 2/1680, 2/1661, 2/1655, 2/1646, 2/1645, 2/1635, 2/1630, 2/1627, 2/1621, 2/1591, 2/1577, 2/1565, 2/1555, 2/1549, 2/1548, 2/1539, 2/1526, 2/1522, 2/1521, 2/1503, 2/1494, 2/1493, 2/1490, 2/1442, 2/1404, 2/1403, 2/1394, 2/1374, 2/1373, 2/1372, 2/1371, 2/1342, 2/1338, 2/1333, 2/1326, 2/1264, 2/1239, 2/1228, 2/1227, 2/1226, 2/1219, 2/1209, 2/1193, 2/1083, 2/1066, 2/1062, 2/1035, 2/1030, 2/1029, 2/1013, 2/1012, 2/1011, 2/1010, 2/1009, 2/996, 2/984, 2/982, 2/981, 2/976, 2/973, 2/972, 2/970, 2/969, 2/963, 2/961, 2/959, 2/957, 2/956, 2/954, 2/943, 2/898, 2/897, 2/885, 2/882, 2/872, 2/857, 2/851, 2/837, 2/812, 2/749,

2/746, 2/727, 2/725, 2/72, 2/718, 2/711, 2/699, 2/698, 2/697, 2/679, 2/670, 2/645, 2/644, 2/643, 2/642, 2/640, 2/639, 2/635, 2/634, 2/611, 2/610, 2/607, 2/606, 2/605, 2/596, 2/595, 2/568, 2/5617, 2/566, 2/563, 2/560, 2/537, 2/536, 2/535, 2/508, 2/507, 2/506, 2/491, 2/48, 2/487, 2/481, yenilenmesini arz ve talep ederim.

Tali Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonlar İnsan Haklarını İnceleme Esas (Komisyon

Tarih01.10.2018 Esas No:70

Plan ve Bütçe

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat No: 4105 TBMM/ANKARA e CUMHURİYET HALK PARTİSİ

• Grup Ba ilem

CHP Tarih :...... po kasım. 2015.

Sayı. Sp... ederim.

Komisyon ON ee ——

Tarih: ik Aralık E.No:;, li dl 2 > 2

No: 4,99

GENEL GEREKÇE

Her ne kadar 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda "kız çocukları" ibaresinden her ne kadar pembe renkte nüfus cüzdanı sahibi olan vatandaşlar anlaşılsa dahi Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü önceden erkek olup ancak sonradan kanunen kadın hüviyetine sahip olan trans bireylere yetim aylığı bağlanması konusunda çekinik davranmakta, bu vatandaşlarımıza erkek olduğu zaman hak edemediği ancak sonradan kanunen kadın olduğu için hak ettiği yetim aylıkları ödenmemektedir.

Bu durum bir devlet kurumunun belli bir kesime karşı hem Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde hem Anayasamızda hem de Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen Ayrımcılık suçunun işlenmesine sebebiyet vermektedir.

Bu konuda T.C. Emekli Sandığı tarafından hak mahrumiyetine uğratılmış birçok vatandaşımız kuruma dava açmakta ve bu davaları kazanmaktadır.

T.C. Emekli Sandığı gibi bir kurumun kanunu yorumlama konusundaki eksiklikleri nedeniyle, işbu kanunun uygulanmasında kurum aleyhine sonuçlanan ve kurumu küçük düşürecek hatalar yapılmakta, trans bireyler hak mahrumiyetine uğratılmaktadır.

Bir bireyin yetim aylığı almak için muvazaa ile cinsiyet değişikliği yoluna gitmesi; bu tarz cerrahi operasyonların pahalı olması, bürokratik işlemlerin uzun ve yıpratıcı olması, trans bireyin bu süreçte yaşayacağı psikolojik ve fizyolojik zorluklar göz önünde bulundurulacak olursa eşyanın tabiatına aykırı olacaktır.

İşbu nedenle artık bu vatandaşlarımızın daha fazla hak mahrumiyetine ve Devlet eliyle ayrımcılığa uğratılmasına mani olmak açısından, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'na getirilecek ek madde ile "Cinsiyetin tespiti şahısların nüfus cüzdanlarına bağlı kalınarak yapılır. Cinsiyet değişikliği ile erkek iken kadın, kadın iken erkek olan şahısların işlemleri de geriye dönük olarak yine nüfus cüzdanlarına bağlı kalınarak yapılır.' şeklinde değişikliğe gidilmelidir.

Bu nedenlerle 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'na getirilecek ek madde ile trans bireylerin yetim aylıklarından mahrum bırakılmaması ve Devlet eliyle maruz kaldıkları ayrımcılığa son verilmesi amacıyla söz konusu kanun teklifi düzenlenmiştir. MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'na getirilecek ek madde ile "Erkek cinsiyetine sahip iken, cinsiyet değişikliği ile sonradan kadın cinsiyetine sahip olan kız çocuklarının bu kanun hükümleri ile ifade edilen kız çocuk tanımına açıkça sokularak yasanın uygulanmasında ortaya çıkan problemlerin sona erdirilmesi" planlanmaktadır.

MADDE 2- Yürürlük maddesidir.

MADDE 3- Yürütme maddesidir.

5434 SAYILI TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU'NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE —-5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'na getirilen ek madde aşağıdaki şekildedir;

"EK MADDE 84 - "Cinsiyetin tespiti şahısların başvuru sırasında mevcut bulunan nüfus cüzdanlarına bağlı kalınarak yapılır. Cinsiyet değişikliği ile erkek iken kadın, kadın iken erkek olan şahısların işlemleri de geriye dönük olarak yine başvuru sırasında mevcut bulunan nüfus cüzdanlarına bağlı kalınarak yapılır. "

MADDE 2 — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3 — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Kiya, € NN

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/1071, 9 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1071-5434-sayili-turkiye-cumhuriyeti-emekli-sandigi-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/15f398d9-4a8d-4041-b3ce-0188dd422751

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.