# Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/1112)

- **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 2/1112
- **Sunuluş tarihi:** 9 Temmuz 2018
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 1
- **Esas komisyon:** Adalet Komisyonu
- **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a50a0514-41c5-48d7-99ed-0188ddb09c55
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1112-ceza-muhakemesi-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi

> 2/1112 esas numaralı kanun teklifi 9 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.

## Özet

Teklif ile; ülkemizde bulunan sığınmacı ve mültecilere baro tarafından avukat görevlendirilmesinde kişinin istemi şartının aranmaması öngörülmektedir.

## Teklif metni

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4817. 2/4798, 2/4788, 2/4791 , 2/4771, 2/4748, 2/4730, 2/4701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 3/4367, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542, 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4285, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 2/4262, 2/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3377, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. - "2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2571, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2381, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721,2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1638, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145,2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004, iy) 2/1996, 2/1997, 21989, 2/916, 2/866, 2/778, 2/451, 2/695, 2/722,, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453, 122/457, 2/458, 2/502, 2/697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/611, 2/490, 2/504, 2/553, 21690, 21565, 2/582,2/596, 21600, 2/47T, 2/659, 2/493, 2/649, 2/6517, 21682, 2/1693, 2/705, 2/462, 2/469, 2/614,.2/495, 2/660, 2/9526, 2/696, 2/1566, 2/576, 2/1723, 2/599, 2/470, 2/4TI, 2/608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/704, 2/726, 2/464, 2/617, 2/483, 2/485, 2/629, 2/531, 2/1672, 2/1540, 2/954, 2/572, 2/472, 2/613, 2/1624, 2/625, 2/498, 2/671, 2/537, 2/692, 2/561, 2/714, 2/456, 2/594, 2/482, 2/488, 2/627, 2/497, 2/500, 27539, 2/557, 2/563, 2/1597, 2/601, 2/618, 2/619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/536, 2/677, 2/1701, 2/466, 2/621, 2/496, 2/6317, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 2/569, 2/468, 2/5083, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/1950, 2/571, 2/605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/651, 2/517, 2/662, 2/552, 2/709, 2/476, 21636, 2/5901, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 2/698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 2/1522, 2/525, 2/528, 2/529, 2/1530, 2/706, 2/460, 2/463, 2/473, 2/487, 2/635, 2/5217, 2/1667, 2/1668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/1505, 2/1506, 2/643, 2/665, 2/669, 2/674, 2/3538, 24454, 2/455, 21642, 2/509, 2/533, 2/676, 2/541, 2/679, 2/1567, 2/5771, 21465, 2/1602, 2/644, 21646, 2/6713, 2/1543, 2/9544, 2/547, 2/1715, 2/592, 2/593, 2/641, 2/647, 2/1681, 2/549, 2/699, 2/1579, 2/717,2/581, 2/1583, 2/595, 21598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/691, 2/707, 2/1719, 2/4617, 2/1652, 2/655, 2/688, 2/555, 2/556, 2/694, 2/558, 2/710, 2/721, 2/603, 2/604, 21654, 2/521, 2/524, 2/559, 2/562, 21712, 2/1586, 2/587, 2/1606, 2/523, 2/666, 2/1675, 2/700, 2/7108, 2/711, 2/578, 2/580, 2/724, 2/4735, 2/478, 2/1631, 2/661, 2/535, 2/1678, 2/545, 2/702, 2/7120, 2/1589, 2/609, 2/480, 2/633, 2/3546, 2/683, 2/548, 2/560, 2/568, 2/570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/685, 2/573, 2/5715, 2/716, 21585, 2/591, 2/620, 2/622, 2/623, 2/5920, 2/551, 2/689, 2/713, 2/718, 2/725, 2/590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca 28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 —

Av.Mahmut'Ta al Şanhıjrfa Milletvekili Tali Komisyon Esas N , Adalet Komisyonu Komisyon

Tarih: 19 Haziran 2023 Esas No:2 /1112

GEMEZi EVDAK

Av. Mahmut TANAL Istanbul Milletvekili İnsan Haklarını Inceleme Komisyonu Üyesi

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/2300, 2/2292, 2/2248, 2/2247, 2/2222, 2/2221, 2/2219, 2/2185, 2/2139, 2/2133; 2/2109, 2/2105, 2/2104, 2/2095, 2/2090, 2/2046, 2/2026, 2/2020, 2/2019, 2/2018, 2/2017, rd 2/2015, 2/2012, 2/2006, 2/2005, 2/1993, 2/1992, 2/1991, 2/1983, 2/1982, 2/1980, 2/1979, 2/1976, 2/1975, 2/1974, 2/1973, 2/1972, 2/1971, 2/1960, 2/1959, 2/1953, 2/1952, 2/1951, 2/1943, 2/1942, 2/1939, 2/1935, 2/1934, 2/1928, 2/1927, 2/1925, 2/1922, 2/1915, 2/1911, 2/1910, 2/1909, 2/1908, 2/1899, 2/1897, 2/1892, 2/1891, 2/1890, 2/1883, 2/1882, 2/1878, 2/1876, 2/1874, 2/1871, 2/1867, 2/1866, 2/1865, 2/1855, 2/1853, 2/1852, 2/1848, 2/1847, 2/1846, 2/1845, 2/1844, 2/1843, 2/1842, 2/1841, 2/1840, 2/1839, 2/1824, 2/1818, 2/1816, 2/1815, 2/1804, 2/1803, 2/1797, 2/1796, 2/1795, 2/1794, 2/1792, 2/1791, 2/1790, 2/1789, 2/1788, 2/1775, 2/1761, 2/1749, 2/1745, 2/1740, 2/1736, 2/1730, 2/1721, 2/1680, 2/1661, 2/1655, 2/1646, 2/1645, 2/1635, 2/1630, 2/1627, 2/1621, 2/1591, 2/1577, 2/1565, 2/1555, 2/1549, 2/1548, 2/1539, 2/1526, 2/1522, 2/1521, 2/1503, 2/1494, 2/1493, 2/1490, 2/1442, 2/1404, 2/1403, 2/1394, 2/1374, 2/1373, 2/1372, 2/1371, 2/1342, 2/1338, 2/1333, 2/1326, 2/1264, 2/1239, 2/1228, 2/1227, 2/1226, 2/1219, 2/1209, 2/1193, 2/1083, 2/1066, 2/1062, 2/1035, 2/1030, 2/1029, 2/1013, 2/1012, 2/1011, 2/1010, 2/1009, 2/996, 2/984, 2/982, 2/981, 2/976, 2/973, 2/972, 2/970, 2/969, 2/963, 2/961, 2/959, 2/957, 2/956, 2/954, 2/943, 2/898, 2/897, 2/885, 2/882, 2/872, 2/857, 2/851, 2/837, 2/812, 2/749,

2/746, 2/727, 2/725, 2/72, 2/718, 2/711, 2/699, 2/698, 2/697, 2/679, 2/670, 2/645, 2/644, 2/643, 2/642, 2/640, 2/639, 2/635, 2/634, 2/611, 2/610, 2/607, 2/606, 2/605, 2/596, 2/595, 2/568, 2/5617, 2/566, 2/563, 2/560, 2/537, 2/536, 2/535, 2/508, 2/507, 2/506, 2/491, 2/48, 2/487, 2/481, yenilenmesini arz ve talep ederim.

Tali Komisyonlar Esas Komisyon Adalet Tarih01.10.2018 Esas No:589

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat No: 4105 TBMM/ANKARA i Zİ CUMHURİYET HALK PARTİSİ Ni EZ j Grup Başka CHP Tarih 2. Bir 224. me

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifim gerekçesiyle ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederim. 24.06.2016

Av. M t TANAL İstan illetvekili

Tali Komisyon Komisyon Bda Let Tarihi: iü Ağaslaş İLİK E.No: 3 ZE) | EK 3 BAŞKANI t vVN

TBM GENEL EYRAK

03 Ke Zülü

No! (0618

GENEL GEREKÇE

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 239.maddesinde Katılanın hakları başlığı altında; Madde 239 — (1) Mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.

(2) Mağdur veya suçtan zarar görenin çocuk, sağır ve dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede akıl hastası olması halinde avukat görevlendirilmesi için istem aranmaz. " diyerek zorunlu müdafilik düzenlemesi mevcuttur. Ancak anılan işbu maddeyle belli durumlar için zorunlu müdafiliğin öngörüldüğü, sığınmacılar/mülteciler konusunda ise bir düzenleme olmadığı görülmektedir.

Türkiye'ye sığınma talebinde bulunan yabancılara hukuki yardım sağlanması konusunda ceza mevzuatımızda açık bir hüküm bulunmamasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5.ve 6.maddesi çerçevesinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin sanığın/şüphelinin yargılamaya/soruşturmaya etkin katılımı amacıyla gerekli hallerde ulusal makamlarca/mahkemelerce doğrudan avukat tayin edilmesinin zaruri olduğu yönlü içtihatlarını Anayasa m.90/son yollamasıyla hesaba katarak, Türkçe bilmeyen kişiler açısından müdafi tayininin zorunlu olduğu aşikardır. Ülkemizin de taraf olduğu ve Anayasa ad.90 gereğince, İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6/3-c maddesine göre; "Kendi kendini savunmak veya kendi kendine seçeceği bir avukatın yardımından yararlanmak ve eğer avukat tutmak için mali olanaklardan yoksunsa ve adaletin selameti gerektiriyorsa, mahkemece görevlendirilecek bir avukatın para ödemeksizin yardımından yararlanabilir." Hükmü herkes için geçerli olduğundan özellikle adaletin selameti prensibi gereğince yabancıların da bu haktan yararlanması gerekir. Zira; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de özgürlüğün kısıtlanması riskinin mevcut olması halinde, adaletin selameti. prensibi gereğince, gerekli hukuki yardımın sağlanması amacıyla müdafi tayinin gerekli olduğuna hükmetmiştir.

Dolayısıyla savaştan ve ölümden kaçarak ülkemize sığınan sığınmacı ve mülteciler için en temel hak olan adil olarak yargılanma hakkı, avukata erişim hakkı 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 239. Maddesindeki değişiklik ile sağlanması amaçlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 233. Maddesinde yapılan değişiklik ile ülkemize savaştan ve ölümden kaçarak gelen sığınmacı ve mültecilerin en temel hakları olan adalete erişim haklarının sağlanabilmesi amaçlanmıştır.

MADDE 2- Yürürlük maddesidir.

MADDE 3- Yürütme maddesidir.

CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE 1- 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 239. maddesinin 2'inci fıkrasınd yapılan değişiklik sonrası kanun maddesi aşağıdaki şekildedir.

Katılanın hakları

Madde 239 — (1) (Değişik: 24/7/2008-5793/41 md.) Mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.

(2) Mağdur veya suçtan zarar görenin çocuk, sağır ve dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede akıl hastası veya insan ticareti ve göçmen kaçakçılığı mağduru Türkçe bilmeyen yabancı ise avukat görevlendirilmesi için istem aranmaz. "

MADDE 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/1112, 9 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1112-ceza-muhakemesi-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a50a0514-41c5-48d7-99ed-0188ddb09c55

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
