# 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/1120)

- **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 2/1120
- **Sunuluş tarihi:** 9 Temmuz 2018
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 1
- **Esas komisyon:** Adalet Komisyonu
- **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/05e48f0f-1834-4a5d-bfd0-0188ddb2cc5e
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1120-4721-sayili-turk-medeni-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi

> 2/1120 esas numaralı kanun teklifi 9 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.

## Özet

Teklif ile; cinsiyet değişikliğinde aranan üreme yeteneğinden sürekli şekilde yoksun olma şartının kaldırılması öngörülmektedir.

## Teklif metni

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4817. 2/4798, 2/4788, 2/4791 5 2/4771, 2/4748, 2/4730, 2/4701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 3/4367, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542. 2/4543, 2/4522, 2/4513,

2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4285, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 2/4262, 2/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3377, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. "2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2577, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 212540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721, 2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1538, 2/1928, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145,2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004,

122/996, 21997, 2/1989, 2/916, 2/866, 2/7178, 2/451, 2/695, 2/722, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453,

122/457, 2/458, 2/502, 2/697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/611, 2/490, 2/504, 2/553, 21690, 2/565, 2/582,2/596, 2/600, 2/4771, 21659, 2/493, 2/649, 2/657, 2/682, 2/693, 2/705,

2/462, 2/1469, 2/614, 2/495, 2/660, 2/526, 2/696, 2/1566, 2/1576, 2/1723, 21599, 2/470, 2/4T1, 2/608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/704, 2/726, 2/464, 2/617, 2/483, 2/485, 2/629, 2/531, 2/6172, 21540, 2/554, 2/1572, 2/1472, 2/613, 2/624, 2/625, 2/498, 2/6T1, 2/537, 2/1692, 2/561, 2/714, 2/1456, 2/594, 2/482, 2/488, 2/627, 2/497, 21500, 2/539, 2/557, 21563, 2/597, 2/601, 2/618, 2/619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/536, 2/677, 2/1701, 2/466, 2/621, 2/496, 2/6371, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 2/1569, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/5590, 2/5711, 2/605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/651, 2/517, 2/662, 2/552, 2/709, 2/476, 2/1636, 2/501, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 2/698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 21522, 2/525, 2/528, 2/529, 2/530, 2/706, 2/460, 2/463, 2/473, 2/487, 2/1635, 2/5271, 2/667, 2/1668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 2/506, 2/643, 2/665, 2/669, 2/6174, 2/5338, 2/454, 2/4535, 2/642, 2/509, 2/533, 2/676, 2/541, 21679, 2/567, 2/577, 21465, 2/602, 2/644, 21646, 2/1673, 2/543, 2/544, 2/547, 2/1715, 2/592, 2/593, 2/641, 2/647, 2/681, 2/549, 2/699, 21579, 2/1717, 2/1581, 2/9583, 2/595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/1691, 2/707, 2/1719, 2/467, 21652, 2/655, 2/688, 2/555, 2/556, 2/694, 2/558, 2/710, 2/721, 2/603, 2/604, 2/1654, 2/521, 2/5924, 2/559, 2/562, 2/712, 2/586, 2/587, 2/606, 2/523, 2/666, 2/6715, 2/700, 2/7108, 2/711, 2/578, 2/580, 2/724, 2/475, 2/478, 2/631, 2/661, 2/535, 2/6718, 2/545, 2/702, 21720, 2/589, 2/609, 2/480, 2/633, 2/546, 2/683, 2/548, 2/560, 2/568, 21570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/685, 2/573, 2/1575, 2/1716, 2/585, 21591, 2/620, 2/622, 2/623, 2/520, 2/551, 2/689, 2/713, 2/718, 2/725, 2/590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca 28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 7

Kal #

Av.Mahmut Ta al Şanlıurfa Milletvekili

Tali

İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyon

Esas

Komisyon Adalet Komisyonu

Tarih: 19 Haziran 2023 (| Esas No:2 /1120

GENE

Tamar nam en meme mn TVBAK

129 0586

Av. Mahmut TANAL Istanbul Milletvekili İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyesi

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/2300, 2/2292, 2/2248, 2/2247, 2/2222, 2/2221, 2/2219, 2/2185, 2/2139, 2/2133; 2/2109, 2/2105, 2/2104, 2/2095, 2/2090, 2/2046, 2/2026, 2/2020, 2/2019, 2/2018, 2/2017, rd 2/2015, 2/2012, 2/2006, 2/2005, 2/1993, 2/1992, 2/1991, 2/1983, 2/1982, 2/1980, 2/1979, 2/1976, 2/1975, 2/1974, 2/1973, 2/1972, 2/1971, 2/1960, 2/1959, 2/1953, 2/1952, 2/1951, 2/1943, 2/1942, 2/1939, 2/1935, 2/1934, 2/1928, 2/1927, 2/1925, 2/1922, 2/1915, 2/1911, 2/1910, 2/1909, 2/1908, 2/1899, 2/1897, 2/1892, 2/1891, 2/1890, 2/1883, 2/1882, 2/1878, 2/1876, 2/1874, 2/1871, 2/1867, 2/1866, 2/1865, 2/1855, 2/1853, 2/1852, 2/1848, 2/1847, 2/1846, 2/1845, 2/1844, 2/1843, 2/1842, 2/1841, 2/1840, 2/1839, 2/1824, 2/1818, 2/1816, 2/1815, 2/1804, 2/1803, 2/1797, 2/1796, 2/1795, 2/1794, 2/1792, 2/1791, 2/1790, 2/1789, 2/1788, 2/1775, 2/1761, 2/1749, 2/1745, 2/1740, 2/1736, 2/1730, 2/1721, 2/1680, 2/1661, 2/1655, 2/1646, 2/1645, 2/1635, 2/1630, 2/1627, 2/1621, 2/1591, 2/1577, 2/1565, 2/1555, 2/1549, 2/1548, 2/1539, 2/1526, 2/1522, 2/1521, 2/1503, 2/1494, 2/1493, 2/1490, 2/1442, 2/1404, 2/1403, 2/1394, 2/1374, 2/1373, 2/1372, 2/1371, 2/1342, 2/1338, 2/1333, 2/1326, 2/1264, 2/1239, 2/1228, 2/1227, 2/1226, 2/1219, 2/1209, 2/1193, 2/1083, 2/1066, 2/1062, 2/1035, 2/1030, 2/1029, 2/1013, 2/1012, 2/1011, 2/1010, 2/1009, 2/996, 2/984, 2/982, 2/981, 2/976, 2/973, 2/972, 2/970, 2/969, 2/963, 2/961, 2/959, 2/957, 2/956, 2/954, 2/943, 2/898, 2/897, 2/885, 2/882, 2/872, 2/857, 2/851, 2/837, 2/812, 2/749,

2/746, 2/727, 2/725, 2/72, 2/718, 2/711, 2/699, 2/698, 2/697, 2/679, 2/670, 2/645, 2/644, 2/643, 2/642, 2/640, 2/639, 2/635, 2/634, 2/611, 2/610, 2/607, 2/606, 2/605, 2/596, 2/595, 2/568, 2/5617, 2/566, 2/563, 2/560, 2/537, 2/536, 2/535, 2/508, 2/507, 2/506, 2/491, 2/48, 2/487, 2/481, yenilenmesini arz ve talep ederim.

Tali Komisyonlar

İnsan Haklarını İnceleme

Esas Komisyon

Tarih01.10.2018 Esas No:

Adalet

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat No: 4105 TBMM/ANKARA

CUMHURİYET HALK PARTİSİ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifim gerekçesiyle ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederim. 21.12.2016

Saygılarımla.

Tali Yasan Yalar İncelerte.

Komisyon <osilğon /Mdolet ,

Geir.Seir, Zil AE İZİ LA — BAŞKANI-İ/- 00

4 27 halk 2016

TBM GENEL FK

4 27 halk 201 No: (0135 7

GENEL GEREKÇE

Türkiye'de transseksüel bireylere cinsiyet değiştirme ameliyatı geçirdikten sonra, bu değişikliği nüfus sicillerine yansıtma hakları 1988 yılında 743 sayılı Medeni Kanunda yapılan bir değişiklik ile ilk defa tanınmıştır. Ancak konu ile ilgili sorunlar günümüz itibariyle halen çözülememiştir.

Toplum nezdinde; cinsiyet, cinsel yönelim, cinsel kimlik gibi gerekçelerle kişilerin ayrımcılığa uğraması nefret suçunun mağduru konumunda olmalarının engellenmesi gerekmektedir. Konu AİHS madde 8 uyarınca da değerlendirildiğinde, tamamen kişinin özgürlük alanı dahilinde olduğu açıktır. Bu yönde AİHM kararları da mevcuttur. Kişiler hiçbir şekilde devlet eliyle bu konular hakkında zorla bir seçim yapmak durumunda birakılamazlar.

Medeni Kanun madde 40 " Cinsiyet Değiştirme" başlığı altında cinsiyet değiştirmek isteyen kimsenin taşıması gereken şartları düzenlemiştir. İlgili maddede aranan şartlardan bir tanesi ise "Üreme yeteneğinden sürekli şekilde yoksun bırakılma" şartıdır. Konu AİHM"ne bir dava ile taşınmıştır. Kararda özellikle AİHS madde $'deki özel hayata saygı hakkı vurgusu yapılmak suretiyle; konu iki başlık altında değerlendirilmiştir.

İlk başlık müdahalenin "Haklı Bir Amaca Hizmet Edip Etmediği"dir. İlgili kararda, Türkiye "sağlığın korunması" olarak bir tez öne sürmüş olsa da AİHM'ni bu konuda ikna edememiştir. Zira AİHM'in de tespit ettiği üzere özel olarak üreme yeteneğinden yoksunluk şartının sağlığın korunması amacına nasıl hizmet ettiği açıklanamamıştır.

İkinci başlık ise müdahalenin "Gerekli Olup Olmadığı"dır. Medeni Kanunun 40. Maddedeki düzenlemesi pek çok transseksüel bireyi, yasal veya tıbbi bir gözetim olmadan hormon tedavilerine ve cerrahi operasyonlara başvurmak zorunda bırakmaktadır. Bu bakımdan AİHS madde $*de düzenlemesini bulan özel hayata saygi hakkının ihlali niteliğinde sayılabilir.

AİHS madde $ Madde "Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gereklidir." Hükmünü haizdir. Bu düzenlemenin Anayasa 90. Madde ışığında da düşünüldüğünde, iç hukuk ile uyum halinde olması gerekli olduğu açıktır.

İç hukukta gerekli düzenlemelerin yapılması suretiyle transseksüel bireylere hem tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerin hem de Anayasal hakların bir gereği olan haklar sağlanmalıdır. Transseksüel bireylerin durumu hastalık veya tedaviye muhtaç bir turum olarak nitelenemeyeceği gibi hukuki düzenlemelerin de bu çerçevede sıkış kalas, düşünülemez. İşbu teklif ile; izah edilen nedenlerle Türk Medeni Kö uu un, silgili İ maddesinin tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmeler ve AİHM kararları d düzenlenmesi amaçlanmıştır. N

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun "Cinsiyet Değişikliğinde" başlığını taşıyan 40. Maddesinin değiştirilmesi ile; cinsiyet değişikliğinde aranan üreme yeteneğinden sürekli şekilde yoksun bırakılma şartının kaldırılması amaçlanmıştır. Bu sayede bireylerin vücut bütünlüğüne, kendi iradeleri dışında bir zorunluluk hali ile müdahale edilmesinin önüne geçilmesi hedeflenmiştir.

MADDE 2- Yürürlük maddesidir.

MADDE 3- Yürütme maddesidir.

4721 SAYILI TÜRK MEDENİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE 1- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun "Cinsiyet Değişikliğinde" başlığını taşıyan 40. Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığının korunması açısından gerekli olduğuna dair bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır.

Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbi yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması hâlinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir. i

Cinsiyet değiştirmek için gerekli izni almaksızın, cinsiyet değiştirme ameliyatı olan kimse, nüfus sicilinde gerekli değişikliklerin yapılmasını mahkemeye şahsen başvurmak suretiyle isteyebilir. Başvuru sahibi, bir eğitim ve araştırma hastanesinden alacağı resmi sağlık kurulu raporu ile izin verilme şartlarını taşıdığını belgelerse; mahkemece nüfus sicilinde gerekli değişikliklerin yapılmasına karar verilir."

MADDE 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/1120, 9 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1120-4721-sayili-turk-medeni-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/05e48f0f-1834-4a5d-bfd0-0188ddb2cc5e

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.