# Alevi Yurttaşların Temel Hak ve Özgürlüklerinin Önündeki Engellerin Kaldırılmasına Dair Kanun Teklifi (2/137) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/137 - **Sunuluş tarihi:** 6 Temmuz 2018 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** İçişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/1c7e149f-9564-4bb2-90bf-0188d8cb0766 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-137-alevi-yurttaslarin-temel-hak-ve-ozgurluklerinin-onundeki-engellerin-kaldirilmasina-dair-ka > 2/137 esas numaralı kanun teklifi 6 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, Alevi ve farklı inanç gruplarına mensup kişilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amaçlanmaktadır. ## Teklif metni 27. Dönemde vermiş olduğum; 2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372, 2/373, 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381, 2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391, 2/392, 2/393, 2/394,2/395, 2/396, 2/397, 2/398, 2/399, 2/400, 2/401, 2/402, 2/403, 2/404, 2/405, 2/406, 2/407, 2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261, 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268, 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279,2/280,2/40,2/75,2/281,2/282,2/41,2/76,2/283, 2/42, 2/77, 2/284,2/43, 2/285, 2/78, 2/286,2/44, 2/287,2/79,2/288, 2/45, 2/289,2/80, 2/290,2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91, 2/311, 2/58, 2/312,2/92, 2/313,2/59,2/314, 2/93, 2/315,2/60, 2/316,2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319,2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 2/333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337,2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/111, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/f40, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356, 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/157, 2/158, 2/159, 2/160, 2/161, 2/162, 2/163, 2/164, 2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189, 2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212, 2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, 2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/18, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/20, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venilivorum. 01.06.2023 Anayasa Komisyonu Tali İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyon | Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Esas Komisyon | İsişleri Komisyonu Tarih: 19 Haziran 2023 | Esas No:2/137 TEN AN LİĞİ ÜT Haziran 2023 m anam a. b. Year meme. ama, 0.1 Hezin 2023 wİ77 170 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 26. Dönemde verilen; 2/2318.2/2308,2/1579,2/1469,2/1465,2/1463, 2/1462,2/1460,2/1452,2/1440,2/1437, 2/1436.2/1 430,2/1415,2/1410,1/1365,2/1332,2/1330, 2/1325,2/1289,2/988,2/987,2/986.2/918. 2/813,2/68 3, ,2/387, NeyA 318,2/250,2/249,2/1450, ,211252,2/1545,2/1106.. ,2/1044,2 /821,2/793, 22102./2/1576,2/1568,2/1528,2/1500, 2/1499,2/1488.2/1474,2/ 1443,2/1324,2/1118,2/1107,2/1055, 2/1049,2/678,. .2/465,2/416,2/415.. esas numaralı Kanun Tekliflerini yeniliyorum. 29.06.2018 İ Anayasa Tali | İnsan Haklarını İnceleme Komisyonlar | Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Esas ii, İçişleri Komisyon Tarih'01.10.2018 Esas No:390 M. Sezgin TANRIKULU İstanbul Milletvekili Tarih ; .22.X asım. CUMRURİYET HALK PARTİSİ İkiye BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA PEY Başk Alevi Yurttaşların Temel Hak ve Özgürlüklerinin Önündeki Engellerin Kaldırılması hakkında kanun teklifi gerekçesiyle ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederim. 22.11.2015 Eren Erdem AAA akan. İ Koniisyoti Ml BAŞKANLIĞI ti Gey kn ie © Esas Komisyon , Tari: Ysm.UÜzm. 1 Malik 7005 E.No: 2/24), Gn.Şek.Yrd.| Gn.Şek, ME, hp. hin" BEN GENEL GEREKÇE Eşit muamele hakkı evrensel bir insan hakkı olmasına rağmen ülkemizde sadece sözde kalmakta, Alevi yurttaşlarımız gündelik yaşamın her alanında eşitsizliğe ve ayrımcılığa maruz kalmaktadır. Bu ayrımcılık sebebiyle, Alevi yurttaşların sosyal ve ekonomik gelişimleri engellenmekte, toplumda her bireyin eşitliği kağıt üzerinde kalmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasamızın inanç özgürlüğüyle ilgili hükümlerine rağmen, Alevi yurttaşların en temel insan hakları talepleri bile göz ardı edilmekte ve Alevi inancı devlet eliyle yok sayılmaktadır. Ev işaretlemeden, cemevi yıktırmaya, din dersinde ayrımcılıktan, Alevi askerlere iki ayrı törene kadar varan ayrımcı tutum, nefret söylemi ve uygulamalar günümüz itibariyle hala yer yer görülmekte ve Alevi inancının yok sayılması yasal olarak da devam etmektedir. Cemevlerinin ibadethane statüsünün kabul edilmemesi, AİHM kararına ve Danıştay kararlarına rağmen zorunlu din dersleri ile yaşanan asimilasyon, Hacı Bektaş Dergahı başta olmak üzere Alevilere ait olan dergah ve ibadethanelerin Alevilerde olmaması ve Alevilerin ihaleyle kullanımıyla aldıkları ibadethanelere yüksek miktarlı kira ödemeleri, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Alevilere yönelik tek bir hizmet vermemesi, Alevi memurlara yönelik fişlemeler, Sivas, Maraş, Malatya, Çorum gibi Alevilere yönelik saldırıların faillerinin hala bulunamamış olması, devlet eliyle yapılan kamu projelerine Alevi inancını aşağılayan veya rencide eden isimlerin verilmesi gibi nedenlerle ortaya çıkan sorunlar Alevi inancına mensup yurttaşları 2. sınıf yurttaş konumuna itmekte ve onların devletten beklentilerini sıfıra indirmektedir. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 18. Maddesi?nde "Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkı vardır." ilkesi yer almaktadır. Buna benzer Türkiye'nin tarafı olduğu uluslararası anlaşmalar, Anayasamız'da yer alan "Din ve İnanç Hürriyeti" ve günümüz insan haklarının en temel prensipleri dikkate alındığında, Alevi yurttaşların yıllardır maruz kaldığı eşitsizlik ve ayrımcılığın devlet eliyle acilen sona erdirilmesi gerekliliği anlaşılacaktır. En son İngiltere'de cemevleri yasal ibadethane olarak kabul edilmiş olup Alevilerin sayısal olarak çoğunlukta olduğu ülkemizde bu konuya ilişkin hiçbir somut adım atılmamıştır. Hazırlanan kanun teklifi ile Alevi ve farklı inanç gruplarına mensup yurttaşların yıllardır maruz kaldığı ötekileştirme, mağduriyet ve ayrımcılığın giderilmesi amaçlanmaktadır. ALEVİ YURTTAŞLARIN TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLERİN KALDIRILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanununun amaç ve kapsamı, Alevilik inancına mensup yurttaşların temel hak ve özgürlüklerinin önündeki engellerin kaldırılmasıdır. Cemevlerinin resmi ibadethane olarak kabulü MADDE 2- (1) Alevilerin ibadetlerini gerçekleştirdiği cemevleri resmi ibadethane olarak tanınmalıdır. Bu ibadethanelerin giderleri devlet tarafından karşılanmalı ve bakımı devlet tarafından yapılmalıdır. Alevi dergah ve türbelerin iadesi MADDE 3- (1) Geçmişte el konulan dergah ve türbeler iade edilmelidir. Bu dergahların yönetim ve bakımı Alevi kurumlarına veya yerel yönetimlere bırakılmalıdır. Alevilik inancının öğretilmesi MADDE 4- (1) Alevilik inancının araştırılması ve öğretilmesi amacıyla üniversitelerin bünyesinde Alevilik inancıyla ilgili enstitüleri kurulur. Kutsal mekanların korunması MADDE 5- (1) Kutsal mekanların yapılarını olumsuz etkileyecek kamu altyapı projelerine izin verilemez. İnançların kutsallarının korunması MADDE 6- (1) Bir inanç grubunun geçmişte yaşadığı kolektif acıları hatırlatacak, inanç gruplarını provoke edecek veya inanç gruplarının dini duygularını suistimal edecek hiçbir kamu altyapı çalışmasına izin verilemez. Devlet tarafından yaptırılan yol, köprü, çeşme, okul, yurt, hastane gibi imar projelerine bir inanç grubunu aşağılayan, karalayan veya rencide eden isim veya isimler verilemez. Zorunlu din dersinin kaldırılması MADDE 7- (1) Zorunlu din dersleri kaldırılmıştır. İnançların öğretilmesi için verilecek dersler "seçmeli ders" olarak verilir. Yürürlük MADDE 8- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 9- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Alevi Yurttaşların Temel Hak ve Özgürlüklerinin Önündeki Engellerin Kaldırılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/137, 6 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-137-alevi-yurttaslarin-temel-hak-ve-ozgurluklerinin-onundeki-engellerin-kaldirilmasina-dair-ka (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/1c7e149f-9564-4bb2-90bf-0188d8cb0766 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.