# Ceza Muhakemesi Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi (2/1460) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/1460 - **Sunuluş tarihi:** 16 Mart 2020 - **İlk imza:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Adalet Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a89bab51-9af9-49b5-b630-0189ac12e1a9 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1460-ceza-muhakemesi-kanunu-ile-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanunda-degisikl > 2/1460 esas numaralı kanun teklifi 16 Mart 2020 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Meral Danış Beştaş (DEM Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, ağır hastalık veya sakatlık nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında tedavi ve bakımın sağlanamayacağı ve maruz kalınan söz konusu hâllerin rapor ile sabit olması durumunda, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilmemesi; tutuklama kararı verildikten sonra söz konusu hâllerin gerçekleşmesi durumunda ise tutuklama nedenlerinin ortadan kaldırılarak şüpheli veya sanığın tahliye edilmesi ile ülke çapında meydana gelen tehlikeli salgın hastalıklar kapsamında risk grubunu oluşturan hükümlülerin derhal tahliye edilmesi ve haklarında denetimli serbestlik hükümleri ile seçenek yaptırımların uygulanması amaçlanmaktadır. ## Teklif metni [PDF s. 1: tablo — metne alınmadı] RUM yer, K ——— m kam m No: (25C419 Dy HALILARIN DEMOKRATİK PARTİSİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA Ceza Muhakemesi Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında — Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifim gerekçesi ilişikte sunulmuştur. 16.03.2020 Mezdi DANIŞ BEŞTAŞ HDP Grup Başkanvekili Siirt Milletvekili Teli — İhan Haklarını İnceleme. Esas Komisyon A dele Tarih ; 7 İl Mer m İ | Esas o: İ/2)37. İ • KALANLAR BŞK Ni 16 Mart 2020 Numa an SELEN EYRAK 16 Mart 700 İİ Ne oo GİŞEDİİ EBYS'ye AKTARI MIŞTIR j APA İl KL ç E GENEL GEREKÇE çil Mevcut ceza mevzuatında sayıları artan hasta tutuklular için hiçbir düzenleme, SOTund Nr : çözüm getirmediği gibi uygulamada da sorunlar hiçbir biçimde aşılmış değildir, Oysa tutukluluk hali bir ceza değil bir önlemdir. Ancak cezaya dönüşmüş olanı bü durum, 5 hasta tutuklular açısından katmerlenmektedir. Hayatının son günlerini yakınları ile "ii geçirmeleri gerekirken, cezaevinin hijyenden ve sağlık için elverişli tüm koşullardan . , " yoksun, gerekli ve yeterli sağlık imkânlarından yararlanması engellenerek ve "psikolojik olarak olumsuz koşullarda yaşamaya mahkum edilen hasta tutuklular i için . Ceza Muhakemesi Kanununda bu sıkmüleri çözecek bir düzenleme yapılması e elzem : "olmuştur. Diğer yandan ülke çapında yaygınlaşan ve devletin de geniş kapsamlı önlemleri yürürlüğe koyduğu Covid 19 salgınının cezaevlerindeki mevcut riskleri artırdığı . kuşkusuzdur. Halihazırda yüzlerce ağır hasta mahpus cezaevlerinin olumsuz koşulları • içerisinde zaten risk altında olup, hijyen koşullarının olmadığı, yeterli ve. gerekli "4 gıdanın verilmediği cezaevleri için acil önlemler alınmalıdır. Bu önlemlerin ise sadece — ziyaret yasağından ibaret olamayacağı açıktır. Nitekim bugüne değin yapılan ziyaretler "© kapsamında salgının cezaevlerine sirayet edip etmediği bilinmemektedir. Bu bağlamda ' . cezaevlerinden ilkin riskli grupların tahliyclerinin sağlanmamasının toplu ölümleri • beraberinde getireceği açıktır, Bu nedenle halihazırda hasta olan tutukluların derhal " salıverilmeleri ve uygun sağlık koşullarına kavuştutulmaları elzemdir. — Nitekim temel insan haklarının bir alt başlığı olan hasta hakları, insan haklarının Sağlık © hizmetine uyarlanması olarak değerlendirilmektedir. Hasta hakları; kaynağın , uluslararası insan hakları belgeleri ve sözleşmelerinden almaktadır. Temel .İnsan "© Haklarının bir alt başlığı olarak "hasta insanın" tıbbi müdahale ve tedavi gibi hayati xi < biralanda haklarını da tanımlamaktadır. Yine konusu yönünden sosyal haklar arasında " "ve tarihsel gelişimi. yönünden "ikinci kuyak haklar" arasında sayılan sağlık hakkı, Anayasa'da "sosyal ve ekonomik haklar" arasında düzenlenmiştir. "Herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesi" ise devletin sağlık hizmetleri alanında © kullanacağı planlama yetkisinin yöneleceği temel amaç olarak yer almaktadır. — Anayasa Mahkemesi'nin sağlık hakkına ilişkin içtihadında yaşama ve maddi ve "© manevi varlığını koruma ve gelişlirme haklarıyla olan bağlantıya sık sık vurgu © " yapması da .bu hakkın korunduğu ve birebir "yaşam hakkı" çerçevesinde • değerlendirildiğinin bir göstergesidir. Ancak ne var ki; cezaevlerinde binlerce hasta mahpus, hasta haklarından mahrum Wrakılmaktadır. Kamuoyu ile paylaşılan raporlara göre, Türkiye cezaevlerinde 400'ün üzerinde ağır hasta olmak üzere, sayıları 1400 civarında olduğu ifade edilen hasta mahpus bulunmaktadır. Yine İnsan Hakları . | Derneği (İHD) verilerine göre, Türkiye'de son 17 yılda en az 3502 hasta mahpus, • — ağırlaşan durumlarına rağmen tahliye edilmediklerinden cezaevlerinde yaşamlarını Ni yitirmiştir. Adalet Bâkanlığı'nın geçtiğimiz yıl kamuoyu ile. " paylaştığı, verilere göre ise 2009 yılı itibariyle $ yıl içerisinde hayatını kaybeden tutuklu ve hükümlü sayısı toplam . 2 bin 300"'dür. Cezaevlerinde yetersiz sayıda bulunan revirler, geç yapılan hastane i : . sevkleri, kelepçeli muayene, kolluk güçlerinin hasta ile birlikte muayene alanına İ girmesi, hasta malıpusların sağlık ihtiyaçlarına göre beslenme düzenine erişememesi, ZE bu sorunun büyümesine neden olmaktadır. Şimdi ise dünyayı etkisi altında alan ve laa Dünya Sağlık Örgütü tarafından ilan edilen pandemi kapsamında cezaevinde bulunan ği hasta mahpusların risk altında bırakılmamaları önemli bir gündem haline gelmiştir. i Elbette cezaevinde risk grupları arasında 65 yaş üstü mahpuslar, hamile mahpuslar ile anneleri ile birlikte cezaevinde kalmak zorunda olan çocuklar mevcuttur, Bu nedenle cezaevlerinde alınacak acil önlemler kapsamında hasta malhıpuslar ile 65 yaş üstü, N hamile, çocuğu ile cezaevinde kalan malıpusların derhal tahliyesi ve kendilerine isnat edilen suçlar : bağlamında denetimli serbestlik hükümleri ile seçenek yaptırımların " i gündeme alınması gerekmektedir. Devlet "yaşatma yükümlülüğü" çerçevesinde , " . cezaevinde'bulunan hasta mahpuslar ile 65 yaş üstü mahpuslar, hamile inahpuslar ve Ni çocuğu ile birlikte kalmak durumunda olan mahpuslar ile cezaevinde kalan tüm " © mahpuslar.için gerekli önlemleri almalı ve doğrultuda yasal düzenlemeleri de hayata "© geçirmelidir. Aksi halde telafisi imkânsız zararlardan doğacak olan tüm sorumluluk "" devlete ait olacak ve bu ağır vebal önlemini almayan idarenin olacaktır. MADDE GEREKÇELERİ Ni MADDE-1: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda hükümlülerin 5 O ağır hastalığı halinde cezalarının infazının ertelenmesi düzenlenmiş iken benzer İCLİZİ durumda olan kişilerin tutuklanması ya da tutukluluklarının devam ettirilmesini sn önleyecek bir Kural mevzuatla bul unmamaktadır. e 527 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 100. Maddesinde tutuklama tedbiünin " kullanmiına ilişkin ilkeler belirlenmekle birlikte ceza yargılamasında tutukluluğun vw ivistisna, tutuksuz yargılamanın esas olmasına ilişkin zaman içinde yapılan yasal "Sİ düzenlerneletin: mahkemeler tarafından uygulamada çoklukla (tersi yönde iÇ il çi değerlendirmelerle uygulandığı da bilinmektedir. e, , Dolayısıyla, cezaevlerinde ağır hastalık koşullarında yaşamlarını sürdürmeye çalışan a ve var olan hastalıkları bu koşullar nedeniyle ağırlaşan kişilerin yaşam haklarına "15 yönelik büyük risk oluşmaktadır. Hakkında herhangi bir mahıkümiyet . kararı 31 " bulunmayan bu kişilerin, tahliye edilmelerine yönelik açık bir düzenleme yapılması, 44, tutukluların hastalık: nedeniyle yaşam ve sağlık haklarının zarar görmesini önleyecek • "© ve bir güvence getirecektir. Diğer yandan ülke gündeminde kaygı ile yaşanan ve #5 : devletin de ivedilikle en hızlı güvenlik tedbirlerini aldığı Covid 19 salgını cezaevinde o bulunanı hasta tutuklular açısından büyük bir rişk teşkil etmektedir. Anayasa" min 119 uncu maddesinde de salgın hastalıklar olağanüstü tedbirlerin alınması hükme . | bağlanmış olup bu bağlamda cezaevinde bulunan hasta tutukluların derhal i ii salıverilmesi acil ve gereklidir. Ni Yine yaşlılar, hamileler, çocuklarıyla birlikte cezaevinde kalanların durumu da riskli olup bu sınıflandırmalara tabi olan tutukluların tahliye edilmeleri de elzemdir. çi Öte yandan 'Covid 19 virüsünün öldürücü etkisinin yüksek olması "yaşam hakkı" • i temelinde cezaevlerinde bulunan diğer tutukluların adli kontrol şartıyla tahliye • i edilmelerini gündeme getirmiektedir. Cinsel dokunulmazliğa karşı suçlar, insanlığa N i karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, kasten insan öldürme © © suçu ve aynı suçtan: birden fazla kere cezaevinde bulunanlar ise en ağır adli kontrol hükümlerinin uygulünması sağlanmak üzere mevcut salgın. hali müddetince tutuklu lar tahliye edilmelidir. Çi : : MADDE-2: Hükümlü olan hasta mahpusların sağlık erişim hakkının tesisi ve tedavi "Si imkânlarının. sağlanması elzemdir. Aksi halde bireyin yaşam hakkına açık bir ği . müdahale teşkil edecektir. Salgın hastalıklarda en büyük risk oluşturan mekanlar © © © kuşkusuz cezaevleridir. Bu bağlamda hasta hükümlüler ile risk altında olan 65 yaş © üstü, hamile ve çocuğu ile cezaevinde kalmakta olan hükümlülerin derhal tahliye © edilmeleri yaşam hakkı ve halk sağlığının tehlikeye atılmaması bağlamında son derece elzemdir, Diğer hükümlüler için ise ilk etapta 3 ay süre ile:pandeminin devamı etmesi halinde ise 3'er aylık periyotlarla infaz ertelenmesi sağlanmalı; cinsel dokunulmazlığa • karşı suçlar, insanlığa karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, "kasten insan öldürme suçu ve aynı suçtan birden fazla kere cezaevinde bulunanlar 4 için , iseadii kontrol hükümleri devreye sokulmalıdır. 73 MADDE-3: Bu hüküm yürütme maddesidir. .MADDE-4; Bu hüküm yürürlük maddesidir. • CEZA MUHAKEMESİ KANUNU İLE CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUNDA ci DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ • MADDE-L: 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100 üncü maddesinin 4 üncü li Ni fıkrasından s sonra gelmek i üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. 145) Maruz "küldiği ağır bir hastalık veya sakatlık nedeniyle ceza infaz | Kurumu iz koşullârindöki fedâvi ve bakımının iyileşmesini sağlayamayacağı, cezâ infaz j İ 'kurumunda' kalmasının hastalığının ilerlemesine sebebiyet vereceği veya artık tek EN başına ihtiyaçlarını karşılamasının mümkün olmadığı; tam teşekküllü devlet hastânesi, Tutuklunun çeza infaz kurumunda tedavi edilmesinin mümkün olduğuna ilişkin fani ::. : teşekkü devlet hastanesi, eğitim ve araşımma hastanesi, üniversite hastanesi Ni ği ; tarafından verilen rapora iduklu veya üçüncü dereceye kadar bir yakının itirazi Ni : N halinde ilk raporu veren hastane dışındaki hakem bir hastanenin sağlık kurulu OK tarafından tekrar kârar verilir. Tutuklama kararı verilmesinden sonra maruz kaldığı ağır bir hastalık veya: sakatlık ii nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız. idame ettiremeyeceği veya vi © tedavisi, iyileşmesi, bakımının mümkün olmadığı tam teşekküllü devlet hastanesi, N N eğitim ve araştırma hastanesi, üniversite hastanesi sağlık kurulu tarafından verilen ii i : raporla tespif edilen tutuklu sanıklar hakkında tutuklama nedenleri ortadan kalkmış N " kabul edilerek tahliyeterine karar verilir. : ." Ülke çapında salgın hastalıkların baş göstermesi halinde ise cezaevinde bulunur! hasta — iii tutukluların derhal tahliyeler sağlanır. Ri i cezaevinde bulunan tüm tutukluların derhal salıverilmesine ve haklarında adli kontrol Ni i hükümleri ile seçenek yaplırımların uygulanmasına karar verilir © Cinsel 11 dokunulmazlığa karşı suçlar, insanlığa karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde : imal ve ticareti, kasten insan öldürme suçu ve aynı suçtan birden füzla kere cezaevinde ile seçenek yaptırımların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yöneimeliklerle • belirlenir. İlgili yönetmelikler işbu kanunun Resmi Gazetede yayımlanmasını izleyen " üç gün içerisinde çıkarılarak yürürlüğe konulur." SARE eğitim ve araşlırma' hastanesi, üniversite hastanesi sağlık kurulu tarafindan' verilen lik rapor üzerine saplanan şüpheli veya sanık haklanda tutuklama kararı verilemez. E — (6) Ülke çapında meydana gelen tehlikeli salgın hastalık veya hastalıklar kapsamında " bulunanlar hakkında en ağır adli konirol hükümleri uygulanır. Adli kontrol hükümleri - MADDE-2: 5275 Sayılı Ceza ve güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16 maddesinin 6 ıncı fıkrasından sonra gelinek üzere aşağıdaki fikralar eklenmiştir, S.Y Ülke çapında meydana gelen tehlikeli salgın hastalık veya : hastalıklar. . . ; kapsamında; . en bilyük risk grubunu oluşturan hasta hükümlüler, 65 yaş 'üstü " hükümlüler, hamile: hükümlüler ile çocuğu ile birlikte cezaevinde kalmakla olan • hükümlülerin derhal salıverilmesine ve haklarında denetinili serbestlik hükümleri ile Yi seçenek yaptırımların uygulanmasına karar verilir. Denetimli serbestlik hükümleri ile b seçenek yaptırımların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir: N a İlgiti pönetmelikler işbu kanunun Resmi Gazetede yayımlanmasını izleyen i üç gün |. ii içerisinde çıkarılarak yürürlüğe konulur, i tl 0) Yedinci İva kapsamı dışında kalan hükümlülerin ise cezalarının infazı 3'ay süre ii y ile ertelenir. Salgın hastalığıki yahut hastalıkların devam etmesi halinde ise 3'er aylık. Çi sürelerle infaz erteleme kararı verilir. İnfaz erteleme müddeti boyunca hükümlüler ğ ©" hakkında gerekli tedbirler alınarak adli kontrol hükümleri; cinsel dokunulmazlığa o, O karşı suçlar, insanlığa karşi suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, e i kasten insan öldürme suçu ve aynı suçtan birden fazla kere cezaevinde bulunanlar OİM3E5 hakkında ise en ağır adli kontrol hükümleri uygulanır. " © © MADDIE-3: Bu kanunu Cumhurbaşkanı yürütür. ipi İ | MADDE-4: Bu kanun yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer, --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Ceza Muhakemesi Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/1460, 16 Mart 2020. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1460-ceza-muhakemesi-kanunu-ile-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanunda-degisikl (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a89bab51-9af9-49b5-b630-0189ac12e1a9 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.