# Ezidî Halkına Yönelik Katliamların Soykırım Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi (2/1510) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/1510 - **Sunuluş tarihi:** 3 Ağustos 2023 - **İlk imza:** Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti, Antalya); Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **İmza sayısı:** 2 - **Esas komisyon:** İçişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/640077ac-cdc8-4a33-a1a7-0189bb9a713f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1510-ezidi-halkina-yonelik-katliamlarin-soykirim-olarak-taninmasi-hakkinda-kanun-teklifi > 2/1510 esas numaralı kanun teklifi 3 Ağustos 2023 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti) ve 1 vekil; 2 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif İle; 3 Ağustos 2014 Tarihinde Yezidi Halkına Karşı Gerçekleştirilen Saldırıların Soykırım Olarak Tanınması, 3 Ağustos Gününün Yezidi Soykırım Günü Olarak İlan Edilmesi ve Türkiye'ye Göç Etmek Zorunda Kalan Yezidilere Karşı Devlete Çeşitli Sorumluluklar Yüklenerek Tanınması Öngörülen Soykırımın Etkilerinin Azaltılması Amaçlanmaktadır. ## Teklif metni Ezidi Halkına Yönelik Katliamların Soykırım Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ilişikte sunulmuştur. Gereğinin yapılmasını saygılarımızla arz ederiz. A Srlen ii gn Hakkı Saruhan OLUÇ Yeşil Sol Parti Grup Başkan vekili Yeşil Sol Parti Grup Başkanvekili Erzurum Milletvekili ©: © Antalya Milletvekili Tali Komisyon Dışişleri Esas Komisyon İçişleri Tarih: 6-8-2023 Esas No:2/1510 TBMM , e TL24 İİ GENEL GEREKÇE Bilindiği üzere soykırım, Jenosit veya genosit; ırk, canlı türü, siyasal görüş, din, sosyal durum veya başka herhangi bir ayırıcı özellikleri ile diğerlerinden ayırt edilebilen bir topluluk veya toplulukların bireylerinin, çıkar amacıyla, bir plan çerçevesinde ve yok edilmeleri niyetiyle girişilen eylem ve sonuçlar bütünü anlamına gelmektedir. Soykırımın, 1948"de Birleşmiş Milletler Soykırım Suçunun Engellenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nde (SSECS) hukuki tanımı yapılmıştır. Buna göre; Sözleşmenin 2 inci maddesi soykırımı "Ulusal, etnik, ırksal ve dinsel bir grubun bülününün ya da bir bölümünün yok edilmesi niyetiyle girişilen şu hareketlerden herhangi biridir: Topluluğun üyelerinin öldürülmesi, topluluğun üyelerine ciddi bedensel ya da zihinsel hasar verilmesi, topluluğun yaşam koşullarının topluluğun bütününe ya da bir kısmına getireceği fiziksel yıkım hesaplanarak kasılı olarak bozulması, topluluk içinde yeni doğumları engelleyecek yönlemlerin uygulanması, topluluktaki çocukların zorla bir gruptan alınıp bir diğerine verilmesi." şeklinde tanımlamaktadır. Kuşkusuz bu tanımların şekil alması, yaşanan pek çok katliamın dünya tarihine bıraktığı izler sonucudur. İnsanlık tarihi boyunca çeşitli halklar soykırıma maruz bırakılmış, zorla yerlerinden edilmiş ve asimilasyona uğramıştır. Ezidi halkı da IŞİD tarafından benzeri görülmemiş bir soykırıma uğramıştır. 3 Ağustos 2014 tarihinde, IŞİD'e bağlı çeteler, Şengal?de aralarında kadın, çocuk ve yaşlıların da olduğu 5 binden fazla Ezidi"yi katletmiştir. Bu katliamda binlerce Ezidi rehin alınmış, 200 bine yakın insan zorla yerinden edilmiş, kadınlar kaçırılarak "köleleştirilmeye" çalışılmıştır. Bu barbarca saldırı büyük bir yıkımı beraberinde getirmiştir. Tarihleri boyunca 73 fermana maruz kalan Ezidiler için bu sonuncusu, 74. Ferman olarak anılmaktadır. IŞİD'in 3 Ağustos 2014"te Ezidilere yönelik gerçekleştirdiği katliam, Avrupa Parlamentosu tarafından 2016 yılının Şubat ayında alınan kararla "Ezidi Soykırımı" olarak tanınmıştır. Parlamento kararında "Sözde İslam Devleti Hristiyanlara, Ezidilere, diğer dini etnik ve azınlıklara soykırım uygulamıştır" demiştir. Ardından Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi de Haziran 2016'da yayınladığı raporda IŞİD'in Ezidiler ve diğer azınlıklara soykırım suçu işlediğine yer vermiş; Birleşmiş Milletler Bağımsız Araştırma Komisyonu, BM Güvenlik Konseyi'ne "katliamı soykırım olarak kabul edin" çağrısında bulunmuştur. Bu katliam ayrıca uluslararası kurumların hazırladıkları raporlarda "insanlığa karşı işlenen suçlar" kategorisine alınmıştır. İlerleyen dönemlerde İsviçre, Lüksemburg, Belçika, Hollanda, Ermenistan, ABD, Kanada, Avustralya, İrlanda, Portekiz ve Almanya soykırımı tanımıştır. Son olarak Birleşik Krallık, katliamın 9 uncu yıldönümünün arifesinde Şengal'de yaşananları resmen soykırım olarak tanıdığını bildirmiştir. 2014 yılında gerçekleşen saldırılarda kaç Ezidi'nin öldüğü hala tam olarak bilinmemekle beraber; ölenlerin sayısının 5 ile 10 bin arasında olduğu tahmin edilmektedir. IŞİD'ten kaçan onbinlerce kişi Irak Kürt Bölgesi, Suriye ve Türkiye'ye dağılmış; Türkiye'ye gelen 25 bine yakın Ezidi; Şınak, Siirt, Batman, Mardin ve Diyarbakır'da, belediyelere ait kamplara yerleşmiştir. Demokratik Bölgeler Partisi belediyelerinin desteğiyle kurulan kamplar ise DBP'li belediyelere atanan kayyımlar tarafından kapatılmış, bu son katliamın acı sonuçları Ezidilere bir kez daha yaşattırılmıştır. Saldırıların gerçekleştiği bölge IŞİD'ten temizlendikten sonra Ezidilerin bir bölümü geri dönmüş ise de büyük çoğunluk başka ülkelere gitmiştir. 2015 yılında Almanya'ya iltica için 15 bin civarında Ezidinin başvurduğu, 2016'da 37 bin, 2017 yılında da 11 bin Ezidi'nin Almanya'ya gittiği bilgisi kayıtlara geçmiştir. IŞİD'in elinde rehin tuttuğu 7 bin kişiden bazıları, IŞİD"e para ödenerek kurtarılmıştır. Fakat, IŞİD'in kaçırdığı 3 bin 102 kişinin akıbeti bilinmemektedir. Kamuoyuna yansıyan bazı haberler, kadın ve kız çocuklarının IŞİD'e ait evlerde yıllarca işkence ve "köleliğe" maruz kaldıklarını göstermektedir. IŞİD'in elinden kurtulan kadınların anlattıkları olaylar büyük bir soykırım yaşandığının ispatı niteliğindedir. Yaşanan büyük yıkımın ismi ile çağrılması, yıkımın sonuçlarının telafi edilmesi ve dünyada benzeri travmaların yeniden yaşanmasının engellenmesi ancak bunun kabulü ile mümkündür. İşbu kanun teklifi ile toplumsal barışın inşası ve yaşanılan büyük acıların dindirilmesi amaçlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ MADDE |1- Tarih boyunca soykırıma uğramış olan Fzidilerin maruz kaldığı soykırımın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından tanınması amaçlanmıştır. MADDE 2- Ezidi halkına yönelik 74. Katliam olan 3 Ağustos gününün Ezidi Soykırım Günü olarak tanınması gemişin yaralarının sarılması ve toplumsal barışın temini adına elzemdir. MADDE 3- Türkiye'de yaşayan ve göç etmek zorunda kalan Ezidi halkına karşı sorumluluklar tanımlanmıştır. MADDE 4- Fzidi halkına yönelik gerçekleştirilen soykırımlara dair hakikatlerin ortaya çıkarılması konusundaki sorumlulukların belirlenmesi amaçlanmıştır. MADDE 5- Yürürlük Maddesidir. MADDE 6- Yürütme Maddesidir. EZİDİ HALKINA YÖNELİK KATLİAMLARIN SOYKIRIM OLARAK TANINMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ MADDE I- Türkiye Büyük Millet Meclisi; IŞİD tarafından, 3 Ağustos 2014 tarihinde Şengal ve Şöxan bölgesinde 800 bin ila 900 bin arası Ezidi'nin yaşadığı coğrafyada on binlerce Ezidi'nin katledildiği, yüzbinlerce E:zidi'nin göçe zorlandığı, sayıları binlerle ifade edilen Ezidi kadın ve çocuğun alıkonulduğu ve asimilasyona maruz bırakıldıkları sistematik şiddetin, Ezidi halkının kimliğinin ve inancının yok edilmesine yönelik bir soykırım olduğunu tanır. MADDE 2- Türkiye, Ezidi halkının maruz kaldığı, katliam, etnik temizlik, tehcirin başlangıcı olan 3 Ağustos gününü Ezidi Soykırım Günü olarak ilan eder ve yaşamını yitirenlerin anısına farkındalık çalışmaları yürütür. MADDE 3- Türkiye; katliama maruz kalan, göçe zorlanan Hzidilerin ayrımcılığa uğramamaları, nefret söylemi üretilmesinin önüne geçilmesi ve yaşam haklarının korunması için özel tedbirler alır. Ezidi halkının kimliklerini, dillerini, kültürlerini yaşatabilmek için talep ettikleri demokratik hak ve özgürlükleri sağlar ve korunması için gerekli tedbirleri alır. Türkiye sınırları dışına göç etmek zorunda kalanlardan, ülkeye dönmek isteyenlerin güven içerisinde geri dönüşlerinin sağlanması için gerekli tedbirleri alır, kazanılmış hakları ile mülkiyet haklarının korunmasını sağlar. MADDE 4- Türkiye, Ezidi Soykırımının tüm yönleriyle ortaya çıkarılması ve yaşanan saldırılardan etkilenmiş Ezidilerin yeniden yaşam kurabilmeleri için gerekli ihtiyaçlarının tespiti ve zararlarının tazmini konusunda çalışmalar yürütür. MADDE 5- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 6- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti, Antalya) ve diğerleri. “Ezidî Halkına Yönelik Katliamların Soykırım Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/1510, 3 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-1510-ezidi-halkina-yonelik-katliamlarin-soykirim-olarak-taninmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/640077ac-cdc8-4a33-a1a7-0189bb9a713f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.