# Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi (2/2200) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/2200 - **Sunuluş tarihi:** 31 Mayıs 2024 - **İlk imza:** Numan Kurtulmuş (AK Parti, İstanbul) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Dışişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** GÜNDEMDE - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/92c925f9-6cd8-4515-b573-018fcda92911 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2200-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ile-uruguay-dogu-cumhuriyeti-hukumeti-arasinda-yatirimlarin-k > 2/2200 esas numaralı kanun teklifi 31 Mayıs 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Numan Kurtulmuş (AK Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): GÜNDEMDE. ## Özet Teklif ile; taraf ülke sınırları içinde gerçekleştirilen yabancı sermayeli yatırımların ve yatırımlarla ilgili faaliyetlerin tabi olacağı muameleyi belirleyerek ekonomik iş birliği için uygun şartların oluşturulmasını, yabancı yatırımların kamulaştırma ve devletleştirme yönünden tabi olacağı muamele ve sahip olduğu haklara açıklık getirilmesini, her iki ülkede taraf ülke yatırımcıları ile ev sahibi devlet arasında yatırımlarla ilgili çıkabilecek ihtilafların çözüm yollarının tespit edilmesini ve yatırımcıların elde ettiği kârın ve diğer gelirlerin gecikme olmaksızın transfer edilmesinin güvence altına alınmasını öngören Anlaşma’nın onaylanmasının uygun bulunması amaçlanmaktadır. ## Teklif metni Gelen Kâğıtlar Listesi?nde yayımlanan 1435852 evrak numaralı "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Numan KURTULMUŞ İstanbul Milletvekili Sanayi, Ticaret, Enerji, Tali Komisyon Oo (Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Esas Komisyon /Dışişleri Tarih: 31-5-2024 |Esas No:2/2200) ola "UDAK yaka TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE URUGUAY DOĞU CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA YATIRIMLARIN KARŞILIKLI TEŞVİKİ VE KORUNMASINA İLİŞKİN ANLAŞMANIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1- (1) 23 Nisan 2022 tarihinde Montevideo'da imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma"nın onaylanması uygun bulunmuştur. MADDE 2- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. T.C. CUMHURBAŞKANLIĞI Sayı | : Z-90666677-599- 7997/47 Konu : Anlaşma 2 9 Mans 2024 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 23 Nisan 2022 tarihinde Montevideo'da imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma"yı Anayasanın 90 ıncı maddesi gereğince onaylanması uygun bulunmak üzere ilişikte bilgilerinize sunarım. Recep Tayyip ERDOĞAN Cumhurbaşkanı I- Anlaşma (Türkçe, İspanyolca, İngilizce) 2- Genel Gerekçe e İl ARAZ GENEL GEREKÇE Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmalarının ana amacı, beraberinde yalnızca sermaye değil aynı zamanda teknoloji, yönetim becerisi, uluslararası pazarlara giriş imkânını da getiren doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını taraf ülkeler arasında teşvik etmek ve ilgili ülkenin hukuk düzeni içinde bu yatırımların korunmasını sağlamaktır. Ülkemiz müteşebbis ve sermayesinin dış ülkelere açılması, aynı zamanda yabancı yatırım ve ileri teknolojinin ülkemize gelmesi yolu ile ekonomimizin küreselleşen dünya ekonomisi içinde etkin bir şekilde yer alması, genel ekonomik politikamızın ana hedefleri arasındadır. Bu çerçevede, ülkemizde yapılan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının korunması ve daha fazla yabancı sermaye girişinin özendirilebilmesi için yatırım ve ticaret ilişkilerimizin yoğun olduğu veya bu ilişkilerin gelişmesine yönelik potansiyele sahip olduğu düşünülen ülkelerle Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmalarının imzalanmasına 1962 yılında başlanmıştır. Ülkemizin sermaye ihraç eder hale gelmesi ile bu süreç hızlandırılmıştır. Bu itibarla 23 Nisan 2022 tarihinde Montevideo"da imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma"nın temel esasları aşağıda özetlenmiştir: 1. Anlaşmaya taraf ülke sınırları içinde gerçekleştirilen yabancı sermayeli yatırımların ve yatırımlarla ilgili faaliyetlerin tabi olacağı muameleyi belirleyerek ekonomik işbirliği için uygun şartları oluşturmak. 2. Türkiye ve Uruguay'da yabancı yatırımların kamulaştırma ve devletleştirme yönünden tabi olacağı muamele ve sahip olduğu haklara açıklık getirmek. 3. Her iki ülkede taraf ülke yatırımcıları ile ev sahibi devlet arasında yatırımlarla ilgili çıkabilecek ihtilafların çözüm yollarını tespit etmek. 4. Her iki ülkenin yatırımcılarının elde ettiği kârların ve diğer gelirlerin gecikme olmaksızın transfer edilmesini güvence altına almak. Daha istikrarlı bir yatırım ortamının teminini öngören söz konusu Anlaşma ile iki ülke arasındaki sermaye akışında artış gerçekleşmesi beklenmektedir. Anlaşma, yatırımcılara ekonomik ve yasal güvence verirken taraf ülkelere yeni herhangi bir yük getirmemektedir. ari Sirer TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE URUGUAY DOĞU CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA YATIRIMLARIN KARŞILIKLI TEŞVİKİ VE KORUNMASINA İLİŞKİN ANLAŞMA Bundan sonra "Akit Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti; Özellikle bir Akit Tarafın yatırımcılarının, diğer Akit Tarafin ülkesindeki yatırımı ile ilgili olarak, aralarındaki ekonomik iş birliğini artırma arzusu ile; Bu gibi yatırımlara tanınacak muameleye ilişkin bir anlaşmanın sermaye ve teknoloji akımı ile Akit Tarafların ekonomik kalkınmasını teşvik edeceğini kabul ederek; Bu amaçlara sağlık, güvenlik ve çevreye ilişkin genel uygulâma önlemlerinin yanı sıra uluslararası kabul görmüş işçi haklarını da zayıflatmadan ulaşılabileceğinie ikna olarak; Akit Tarafların doğasında olan düzenleme yapma hakkını ve yasama ve düzenleyici önceliklerini belirleme esnekliğini korumaya ve kamu sağlığı, güvenlik, çevre, canlı veya cansız tükenebilir doğal kaynakların korunması, finansal sistemin bütünlüğü ve istikrarı ve kamu ahlakı gibi kamu refahının himaye edilmesi ve meşru kamu refahı hedeflerinin korunması hususlarındaki kararlılığını tanıyarak; i Yatırımların karşılıklı teşviki ve korunmasına ilişkin bir anlaşmanın yapılmasına karar vermiş olarak; Aşağıdaki şekilde anlaşmaya varmışlardır: pe Dİ pa KEM A ka iŞ DME Tanımlar İşbu Anlaşmanın amaçları bakımından: 1. "İşletme" terimi yürürlükteki kanunlar ve düzenlemeler çerçevesinde kurulmuş. veya teşekkül etmiş, kâr amaçlı olsun olmasın, özel teşebbüs ya da devlet tarafından sahip olunan veya kontrol edilen, herhangi bir şirket, vakıf, ortaklık, şahıs şirketi, ortak girişim, dernek, kuruluş veya firma da dahil olmak üzere herhangi bir tüzel kişiyi veya.diğer her türlü kuruluşu ifade eder. 2. "Yatırım" terimi; uzun süreli ekonomik ilişkiler kurmak amacıyla bir Akit Tarafın yatırımcısı tarafından sahip olunan veya kontrol edilen, diğer Akit Tarafın ülkesindeki kendi kanun ve düzenlemelerine uygun olarak yapılmış ve sermaye veya diğer kaynakların taahhüdü, gelir veya kazanç beklentisi, risk üstlenme, ekonomik kalkınmaya katkı sağlama ve belirli bir süre gibi yatıtını özelliklerini taşıyan, iş faaliyetleri ile bağlantılı her türlü mal varlığını ifade eder ve bunlarla sınırlı olmamak üzere özellikle aşağıdakileri içerir: (a) taşınır ve taşınmaz malların yanı sıra ipotek, kira sözleşmeleri, rehin, kefalet gibi diğer haklâr; (b) yeniden yatırılan gelirler; (c) para alacakları veya bir yatırımla ilgili mali değeri olan diğer haklar; (d) hisseler, hisse senetleri ya da bir işletmeye iştirakin diğer her türlü şekli; (e) patentler, sınai tasarımlar, teknik süreçleri içeren fikri mülkiyet haklarının yanında ticari markalar, ticari itibar ve know-how; (0 doğal kaynaklara yönelik imtiyazlar da dahil olmak üzere, kanun veya sözleşme ile verilmiş iş imtiyazları. Belirli bir tür lisans, yetkilendirme, izin veya benzeri bir aracın (bu tür bir aracın niteliğine sahip olduğu ölçüde bir imtiyaz dahil) bir yatırım özelliği taşıyıp taşımadığı, ev sahibi Akit Tarafın kanunu uyarınca sahip olduğu hakların niteliği ve kapsamına bağlıdır. Lisans, yetkilendirme, izin ve benzeri araçlar arasında yatırım niteliği taşımayanlar iç hukukta korunan herhangi bir hak yaratmaz. Daha fazla kesinlik için, yukarıda belirtilenler; lisans, yetkilendirme, izin veya benzeri bir araçla ilişkili herhangi bir varlığın bir yatırım özelliklerine sahip olup olmadığına halel getirmez. Paxil 3. Yatırım terimi aşağıdakileri ifade etmez; (a) sadece aşağıdakilerden kaynaklanan para alacakları: (i) bir Akit Tarafin ülkesindeki bir işletme tarafından diğer Akit Tarafın ülkesindeki bir işletmeyle, mal veya hizmet satışına ilişkin yapılan ticari bir sözleşme, (li) ticari finansman gibi ticari bir işlemle bağlantılı olarak kredinin temini, ya da (b) 2. fıkranın (a) ila (f) bentlerinde belirtilen varlık türlerini içermeyen diğer para alacakları, (c) esas vadesine bakılmaksızın bir Akit Tarafın devlet borcu veyâ kamu iktisadi teşekkülü borcu. "Yatırım" terimi, adli veya idari bir işlemde ortaya çıkar bir düzenleyici işlem veya yargı kararını içei'mez. 4. "Bir Akit Tarafın yatırımcısı" terimi diğer Akit Tarafın ülkesinde yatırım yapmış ölân: (a) kanun ve düzenlemelerine göre o Akit tarafın vatandaşlığına haiz gerçek bir kişiyi veya; (b) kurulduğu veya tüzel kişilik kazandığı Akit Tarafın ülkesinde esaslı iş faaliyetleri olan bir işletmeyi; ifade eder. 5. "Önlem" terimi, herhangi bir yasayı, düzenlemeyi veya usulü içerir, 6. "Gelirler" terimi; bir yatırımdan elde edilen meblağları ifade eder ve bunlarla sınırlı olmamakla beraber özellikle, kâr, faiz, sermaye kazançları, telif ücretleri, ücretler ve temettüleri ifade eder. 7. İşbu Anlaşmanın amaçları bakımından bir işletme: () özsermaye payıhın yüzde ellisinden fazlası bir yatırımcıya aitse, bu yatırımcıya "aittir"; ve (ii) yatırınıcı, yöneticilerinin çoğunluğunu belirleme veya başka bir şekilde eylemlerini yasal olarak yönlendirme gücüne sahipse, bir yatırımcı tarafından "kontrol edilir", ELA la, DAİMİ ezer? TİE 8. "Ülke" terimi: (a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilgili olarak; kara ülkesini, iç sularını, karasularını ve bunların üzerindeki hava sahasını, aynı zamanda, canlı veya cansız doğal kaynakların araştırılması, işletilmesi ve korunması amacıyla Türkiye'nin uluslararası hukuka uygun olarak egemen hak ve yetkilere sahip olduğu deniz alanlarını, (b) Uruguay Doğu Cumhuriyeti ile ilgili olarak; egemenliği altındaki kara ülkesini, iç sularını, deniz yatağı ve altındaki toprağı da içermek üzere, karasularını ve bunların üzerindeki hava sahası ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti'nin uluslararası hukuk ile yasa ve düzenlemelerine uygun olarak egemenlik haklarını ve yargı yetkisini kullandığı münhasır ekonomik bölgeleri ve kıta sahanlığını, ifade eder. Anlaşmanın Kapsamı 1. İşbu Anlaşma, bir Akit Tarafin ülkesinde ulusal kanun ve düzenlemelere uygun şekilde, diğer Akit Tarafın yatırımcıları tarafından işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce veya sonra yapılmış yatırımlara ilişkin olarak, yatırımın yapıldığı Akit Tarafça alınan veya sürdürülen önlemlere uygulanır. 2. İşbu Anlaşma, yürürlüğe girmesinden önce ortaya çıkan herhangi bir uyuşmazlığa veya etkileri Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra devam etse dahi işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce alınan önlemlere uygulanmaz. 3. Her iki Akit Tarafın da vatandaşı olan bir gerçek kişi, yalnızca baskin ve etkin uyruğuna sahip olduğu Akit Tarafın vatandaşı olarak kabul edilir. 4. İşbu Anlaşmanın hükümleri: (a) sübvansiyonlar veya hibeler; (b) vergisel önlemler; (c) kamu alımları; (d) Akit Taraflardan herhangi birinin, bir gümrük birliğine, ekonomik veya parasal birliğe, bir ortak pazara veya serbest ticaret bölgesine üyeliğinden veya bunlarla ortaklığından kaynaklanan tüm mevcut veya gelecekteki avantajlar; bakımından uygulanmaz. 5. İşbu Anlaşmanın hükümleri, bir Akit Tarafın tamamen ya da kısmen vergilendirmeye ilişkin herhangi bir uluslararası, anlaşma veya düzenleme ile tanıyabileceği bir muameleyi, tercihi veya ayrıcalığı, diğer Akit Tarafın yatır umcılarındarçağlamakla yükümlü: olduğu şeklinde yorumlanmaz. gi eğ LR NN a Tiz Saza TEK Tİ DİNLE Yatırımların Teşviki ve Korunması Kanun ve düzenlemelerine tabi olarak, her bir Akit Taraf, kendi ülkesinde, diğer Akit Taraf yatırımcılarının yatırımlarını mümkün olduğunca teşvik eder Assari Muamele Standartı I. Her bir Akit Tarafın yatırımcılarının yatırımları, diğer Akit Tarafın ülkesinde "adil ve hakkaniyete uygun muamele" ile "tam koruma ve güvenlik" de dâhil olmak üzere, uluslararası örf ve adet hukukunun asgari muamele standartlarına uygun bir muameleye tabi tutulur. 2. Daha fazla. kesinlik açısından, 1. fıkra, yatırımlara uygulanacak muamele standardı olarak uluslararası örf ve adet hukukunun asgari muamele standardını ifade eder. "Adil ve hakkaniyete uygun muamele" ve "tam koruma ve güvenlik" kavramları, bu standardın gerektirdiğine ek veya ötesinde muamele gerektirmez ve ek maddi haklar oluşturmaz. 1. fıkrada yer alan: (a) "adil ve hakkaniyete uygun muamele" yükümlülüğü, dünyanın temel hukuk sistemlerindeki adil yargılama ilkesine göre, cezai, adli veya idari yargı süreçlerinde yargılamadan kaçınmama yükümlülüğünü içerir; ve (b) "tam koruma ve güvenlik" yükümlülüğü, her bir Akit Tarafın uluslararası örf ve adet hukukunun gerektirdiği ölçüde polis koruması sağlamasını gerektirir. 3. İşbu Anlaşmanın başka bir hükmünün veya ayrı bir uluslararası anlaşmanın ihlal edildiğinin tespiti, işbu Maddenin ihlal edildiği sonucunu doğurmaz. 4. Daha fazla kesinlik açısından, bir Akit Tarafın, yatırımcının beklentileriyle uyumsuz olabilecek bir eylemde bulunması veya bulunmaması gerçeği, bu eylem sebebiyle yatırımda kayıp veya zarar oluşması durumunda dahi, işbu Maddenin ihlal edildiği sonucunu doğurmaz. Milli Muamele ve En Çok Kayrılan Ulus Muamelesi 1. Her bir Akit Taraf kendi ülkesinde, diğer Akit Tarafın yatırımcıları tarafından kürülmuş olan yatırımlara, bunların yönetilmesine, sürdürülmesine, kullanımına, işletilmesine, faydalanılmasına, genişletilmesine, satışına, tasfiyesine veya elden çıkarılmasına ilişkin olarak, kendi yatırımcılarının yatırımları ya da herhangi bir üçüncü ülkenin yatırımcılarının yatırımlarına benzer durumlarda! uyguladığı muameleden hangisi en elverişli ise, bundan daha az elverişli olmayan bir muamelede bulunur. Daha fazla kesinlik için, 1. fıkra kapsamında "benzer durumlarda" muamele yapılıp yapılmadığı, İlgili muamelenin meşru kamu refahı amaçları temelinde yatır ga e a arar ayi yapıp, yapmadığı da dahil olmak üzere, koşulların tümüne bağlıdır pe i, ge" f TREK İL YER TET TET 2. Daha fazla kesinlik açısından, işbu Maddenin |. fıkrasında belirtilen En Çok Kayrılan Ulus Muamelesi, 14. Maddeye "Bir Akit Taraf ile Diğer Akit Tarafın Yatırımcıları arasında Uyuşmazlıkların Çözümü" dahil olanlar gibi, yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözümü usullerini veya mekanizmalarını içermez. 3. İşbu Anlaşmanın hükümleri, hiçbir Akit Tarafı, toprak, gayrimenkul ve bunlar üzerindeki ayni hakların edinimi bakımından kendi yatırımcılarının yatırımlarına uyguladığı muamelenin aynısını diğer Akit Tarafın yatırımcılarının yatırımlarına uygulamakla yükümlü kılmaz. Personelin Girişi ve Geçici İkameti Akit Taraflar, kendi ulusal mevzuatları çerçevesinde, bir yatırımın yapılması ve sürdürülmesiyle ilgili olarak kendi ülkesine girmek isteyen diğer Akit Tarafın vatandaşlarının girişi: ve geçici ikametli için yapılan başvuruları iyi niyetle değerlendirmeye gayret gösterirler. Genel İstisnalar ve Güvenlik İstisnaları 1. İşbu Anlaşmanın hiçbir hükmü, bir Akit Tarafin: (a) insan, hayvan veya bitki yaşamını veya sağlığını veya çevreyi korumak için gerekli; (b) canlı veya cansız tükenebilir doğal kaynakların korunması ile ilgili; (c) kamu ahlakını korumak veya kamu düzenini sürdürmek için gerekli; (d işbu Anlaşmanın hükümleriyle tutarsız olmayan kanun veya düzenlemelere uygunluğu sağlamak için gerekli; veya (e) sanatsal, tarihi veya arkeolojik değere sahip ulusal hazinelerin korunması için uygulanan; ayrımcı olmayan herhangi bir önlemi almasına, sürdürmesine ya da uygulamasına engel olacak şekilde yorumlânamaz. 2. İşbu Anlaşmanın hiçbir hükmü; (a) bir Akit Tarafın, temel güvenlik çıkarlarına aykırı gördüğü herhangi bir bilgiyi açıklamasını veya böyle bir bilgiye erişime izin vermesini gerektirecek şekilde; (b) herhangi bir Akit Tarafın, temel güvenlik çıkarlarının korunması için gerekli, gördüğü herhangi bir eylemde bulunmasını engelleyecek En Pe MA ME e "ERE GİS © herhangi DE Akit Tarafın; uluslararası barış veya güvenliğin sürdürülmesi veya restorasyonu ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmesi için gerekli gördüğü önlemleri uygulamasını önleyecek şekilde; yorumlanamaz. 3. İşbu Anlaşmanın hiçbir hükmü bir Akit Tarafın: (a) yatırımcıların, mevduat sahiplerinin, finansal piyasa katılımcılarının, poliçe sahiplerinin veya bir finans kuruluşunun, sınır ötesi finansal hizmet sağlayıcısının veya finansal hizmet sağlayıcısının bir mutemet görevi borçlu olduğu kişilerin korunması; (b) bir finansal kuruluşun, sınır ötesi finansal hizmet tedarikçisinin veya finansal hizmet tedarikçisinin güvenliğinin, sağlamlığının, bütünlüğünün veya finansal sorumluluğunun sürdürülmesi; (c) bir Akit Tarafın mali sisteminin bütünlüğünün ve istikrarının sağlanması; gibi ihtiyati amaçlarla bir önlem almasını veya sürdürmesini engellemez. 1. fikrada tanımlanan bir ihtiyati önlem, istisnanın tanımlandığı işbu Anlaşmanın ilgili hükümlerine uymuyorsa, bir Akit Tarafın bu hükümler kapsamındaki taahhütlerinden veya yükümlülüklerinden kaçınmasının bir yolu olarak kullanılmaz. 4. İşbu Anlaşma, bir merkez bankası veya para otoritesi ya da para veya döviz kuru politikalarını izleyen herhangi bir diğer kamu kuruluşu tarafından yürütülen faaliyetlerle ilgili olarak, bir Akit Tarafça alınan veya sürdürülen önlemlere uygulanmaz. Kamulaştırma? 1. Yatırımlar, kamu yararı gözetilerek, ayrımcı olmayacak biçimde; ânında, yeterli ve etkin tazminat ödenerek, uygun hukuki usule göre yapılanlar hariç olmak üzere kamulaştırılamaz, devletleştirilemez veya doğrudan ya da dolaylı olarak benzer etkisi olan önlemlere (bundan sonra kamulaştırma olarak anılacaktır) maruz bırakılamaz. 2. 1. fıkrada belirtilen tazminat, kamulaştırılan yatırımın kamulaştırma işleminin yapıldığı veya kamuoyuna duyurulduğu tarihten önceki piyasa değerine eşit olur. Bu tazminat gecikme olmaksızın ödenir ve 10. Maddede ("Transferler") belirtildiği üzere serbestçe transfer edilebilir, 3. 1. fiktada belirtilen tazminat, serbestçe çevrilebilen bir para birimi ile ödenir ve ödenmesinde gecikme olması durumunda tazminat, kamulaştırma yapılan tarihten ödeme yapılan tarihe kadar geçen süre için ticari olarak makul bir oranda faiz içerir. 4. İşbu Madde, TRIPS Anlaşması uyarınca düzenlenen fikri mülkiyet hakları ile ilgili zorunlu lisansların verilmesine, iptaline, sınırlandırılmasına veya fikri mülkiyet haklarının oluşturulmasına, söz konusu verme, iptal, sınırlandırma ve oluşturmanın. Tay yalırımın m yapıldığı AKİ Tarafa ayrıntılı bizi içerecek şekilde yazili olarak bildirilir "Mümkün olduğu ölçüde, yatırımcı ve ilgili Akit Taraf bu uyuşmazlıkları istişareler ve müzakereler yoluyla iyi niyetle çözmeye gayret ederler. 3.2. fıkrada ifade edilen istişareler ve müzakereler için iletilecek yazılı talep: (a) yatırımcının adı ve adresini; (b) ihlal edildiği iddia edilen işbu Arilaşmanın hüküinlerini; (c) söz konusu önlem de dahil olmak üzere iddianın yasal ve fiili dayanağını; (d) talep edilen çözüm ve iddia edilen zararın,miktarını; (e) diğer Akit Tarafın yatırımcısı olduğunu ve yatırımın varlığını kanıtlayan kanıtları; ve (i) ev sahibi Akit Tarafın istişarelere ve müzakerelere etkin bir şekilde katilmasına ve yanıtını hâzırlamasına izin verecek diğer ilgili bilgileri; içerir. 4, Daha fazla kesinlik için, işbu Madde kapsamında istişare ve müzakerelerin başlatılması, işbu. Madde kapsamında ileride kurulabilecek olan herhangi bir tahkim mahkemesinin yargı yetkisinin tanındığı şeklinde yorumilahamaz. 5. Eğer yatırım uyuşmazlıkları, Akit Tarafın 2. fıkrada belirtilen yazılı bildirimi aldığı tarihi müteakip altı (6) ay içerisinde dostane yollarla çözülemezse, yatırımcı: (a) Âkit Tarafın işbu Anlaşma kapsamındaki bir yükümlülüğü ihlal etmesi; ve (b) yatırımcının söz konusu ihlal nedeniyle veya bundan kaynaklanan kayıp veya zarara uğraması iddiasıyla uyuşmazlığı ileri sürebilir, 6. Yatırımcı 1. fıkrada atıfta bulunulan uyuşmazlığı aşağıdaki alternatiflerden biri kapsanıında ileri sürebilir: (&) yatırımın yapıldığı Akit Tarafin yetkili adli veya idari mahkemeleri, veya (b) 7. fikra hükümlerine göre uluslararası tahkim. 7. 6. fikra hükümlerine göre, uluslararası tahkimin seçilmesi durumunda yatırımcı uyuşmazlığı aşağıdakilere sunabilir: (a) "Devletler ile Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındâki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Sözleşmesi" ile kurulmuş Yatırım Uyuşmâzlıklarının Çözümü için Uluslararası Merkez (ICSID) kapsamında oluşturulan tahkim mahkemesi; veya im paragrafına uygun olarak Genel Sekreter tarafından Kam veya , Val. e 5 ale ii bi Kg Map (b) Birleşmiş Müller Genel Kurulu tarafından 15 Aralık 1976 tarihinde kabul edilen ve 2010 yılında revize edilen, Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu (UNCITRAL) Tahkim Usulü Kurallarına göre kurulacak bir hakem heyeti; (c) uyuşmazlığın tarafları üzerinde uzlaşırsa, diğer herhangi bir tahkim kurumu veya tahkim kuralları. 8. Yatırımcının uyuşmazlığı 7. fıkrada bahsedilen uyuşmazlık çözüm yollarından birine şunduğu andan itibaren, bu yollardan birinin seçimi nihaidir ve yatırımcı daha sonra aynı uyuşmazlığı başka bir mahkemede ileri süremez. 9. Daha fazla kesinlik için, bir yatırım uyuşmazlığı ev sahibi Akit Tarafın adli veya idari mahkemesine veya herhangi bir uyuşmazlık çözümü yöntemine sunulmuşsa, bu yollardan birinin seçimi nihaidir ve yatırımcı daha sonra aynı yatırım uyuşmazlığını işbu Madde kapsamında uluslararası tahkime sunamaz. 10. Bu Madde kapsamında iddia veya iddiaların tahkime sunulduğu tarihte yürürlükte olan 7. fikta uyarınca geçerli olan tahkim kuralları, işbu Anlaşma tarafindan değiştirilenler dışında, tahkimi yürütecektir. 11. İşbu Maddenin 6. fikrası hükümlerine bakılmaksızın, gayrimenkuller üzerindeki mülkiyet hakları ve ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar, tamamen ev sahibi Akit Tarafın mahkemelerinin yargı yetkisine tabidir ve bu sebeple bu uyuşmazlıklar Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü için Uluslararası Merkez'e (ICSID) veya diğer herhangi bir uluslararası uyuşmazlıkların çözümü mekanizmasına sunulamaz. 12. İşbu Madde Kapsamında hiçbir yatıiım uyuşmazlığı, aşağıdaki durumlar haricinde, uluslararası tahkime sunulamaz: (ay fiilen başlamış yatırım faaliyetlerine ilişkin olarak ev sahibi Akit Tarafın ilgili mevzuatına uygun olarak gerekli izinlerin alınması; (b) yatırımcının, işbu Maddede belirtilen usullere uygun olarak uluslararası tahkime yazılı olarak onay vermesi; ve (c) yatırımcının, Akit Tarafa o Akit Tarafın kanunlarına göre herhangi bir adli veya idari mahkeme huzurunda veya başka herhangi bir uyuşmazlık çözümü usulünde veya işbu Anlaşmanın ihlalini teşkil ettiği iddia edilen herhangi bir önlemle ilgili herhangi bir işlemde dava açma hakkından yazılı feragat sunması. , 13. İşbu Madde kapsamında hiçbir uyuşmazlık, yatırımcının 5. fıkra kapsamında iddia edilen ihlale ve yatırımcının kayıp veya zarara uğradığına ilişkin bilgisi olduğu veya bilgisi olması gerektiği tarihten itibaren üç (3) yıl geçmiş ise, tahkime sunulamaz. 14, Bir uyuşmazlık işbu Maddenin hükümlerine göre aşağıdaki durumlarda tahkime sunulmuş kabul edilir: (a) ICSID Sözleşmesinin 36(1) Maddesi kapsamındaki bir tahkim talebi, Sözleşmenin. 3. Ane 6) ayaşmazlık 1 rafında UNCITRAL Tahkim Kuralları uyarınca bir tahkim bildirimi alındıysa; veya (6) 7. paragraf uyarınca seçilen tahkim kuralları veya herhangi bir tahkim kurumu kapsamında atıfta bulunulmuşsa, 15. Yatırımcı ve ev sahibi Akit Taraf herhangi bir tahkimin yasal yeri üzerinde 7. fiktaya göre geçerli olan tahkim kuralları çerçevesinde anlaşabilir. Uyuşmazlık tarafları bir anlaşmaya varamazlarsa, tahkim mahkemesi, New York Sözleşmesine taraf olan bir ülkede olması şartıyla, geçerli tahkim kurallarına göre tahkim yerini belirleyecektir. 16. Bir yatırımcı, başka bir uluslararası anlaşmanın daha avantajlı hak veya yükümlülükler içerdiği iddiası ile, "Ulusal Muamele ve En Çok Kayrılan Ulus Muamelesi" başlıklı'5. Maddenin ihlalini iddia eden veya başka bir şekilde bu Madde?ye dayanan bir uyuşmazlığı ileri süremez. Daha fazla kesinlik için, bu, bir Akit Tarafın başka bir uluslararası anlaşma uyarınca aldığı önlemler de dahil olmak üzere, bu önlemlerin "Ulusal Muamele ve En Çok Kayrılan Ülke Muamelesi" başlıklı 5. Maddeyi ihlal etmesi veya yatırımcının kayıp veya zarara uğramasına yol açmasına neden olması temelinde, önlemlere itiraz edilmesini engellemeyecektir. 17. Bu Madde uyarınca herhangi bir uyuşmazlığın tahkime sunulmasından en âz doksan (90) gün önce yatırımcı, uyuşmazlığı tahkime sunma niyetine ilişkin yazılı bildirimini ev sahibi Akit Tarafa iletir. Bu talıkim bildirimi şunları belirtecektir: (a) yatırımcının adı ve adresi ve, eğer ilgiliyse, yatırımcının kuruluş yeri; (b) her bir uyuşmazlık için, ihlal edildiği iddia edilen işbu Anlaşmanın hükümleri ve diğer ilgili hükümler; (c) her bir uyuşmazlığın yasâl ve fiili dayanağı; (d) talep edilen çözümü ve tazmini talep edilen zararın yaklaşık miktarı; ve (e) diğer Akit Tarafın yatırımcısı olduğunu ve yatırımın varlığını kanıtlayan kanıtlar. 18. İşbu Maddenin 6. fıkrasında atıfta bulunulan bir işlem yapıldığında, Akit Taraflardan hiçbiri aşağıdaki durumlar dışında uyuşmazlığı diplomatik kanallardan takip etmeyecektir: (a) ilgili adli veya idari organ, ICSID Genel Sekreteri ("Genel Sekreter"), tahkim makamı veya mahkemesi veya duruma göre uzlaştırma komisyonu, söz konusu uyuşmazlıkla ilgili olarak yargı yetkisinin bulunmadığına karar vermiştir; veya (b) Akit Taraf söz konusu makam tarafından verilen herhangi bir yargı, hüküm, emir veya diğer kârarlâra uymanuştır. 19. Yatırımcı ve ev sahibi Akit Taraf aksini kararlaştırmadıkça, 7 (b) bendi uyarınca kurulan tahkim mahkemesi, uyuşmazlık taraflarının her biri tarafından atanan bir hakem ve uyuşmazlık taraflarının mutabakatı ile atanan ye. başkan olan üçüngü: -hakem, gimak üzere üç hakemden oluşacaktır. a NE b ie KEN Ür EŞ 4 a ün V GEM AMAC Gİ GREEN ME İN EMAYE EET 20. İşbu Madde uyarınca bir uyuşmazlığın tahkime sunulduğu tarihten itibaren altmış (60) gün içinde bir malhıkeme kurulmamışsa, bu Madde uyarınca atama makamı aşağıdaki gibi olacaktır: (a) İCSİD Sözleşmesi veya ICSID Ek İmkan Kuralları kapsamında sunulan bir tahkim durumundâ, ICSID Genel Sekreteri; (b) UNCITRAL Kuralları kapsamında sunulan tahkim durunuunda, Daimi Tahkim Mahkemesi Genel Sekreteri, Bu paragrafın (a) veya (b) bentlerinde atıfta bulunulan atama makamının bir Akit Tarafın vatandaşı olması halinde, atama makamının sıralaması: Başkan, Başkan Yardımcısı veya Akit Taraflardan birinin vatandaşı olmayan Uluslararası Adalet Divanı'nın bir sonraki en kıdemli yargıcı şeklinde olacaktır. 21. Bir uyuşmazlık tarafının talebi üzerine, atama makamı uyuşmazlık taraflarına danıştıktan sonra, kendi takdirine bağlı olarak, henüz atanmamış hakem veya hakemleri atayacaktır. Atama makamı, uyuşmazlık tarafları aksini kararlaştırmadıkça Akit Taraflardan birinin vatandaşını başkan olarak atamayacaktır. 22. İşbu Madde uyarınca atanan tüm hakemler, uluslararası kamu hukuku, uluslararası ticaret veya uluslararası yatırım kuralları veya uluslararası ticaret veya uluslararası yatırım anlaşmalarından kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü konusunda uzmanlığa veya deneyime sahip olacaktır. Hakemler, kesinlikle nesnellik, güvenilirlik ve sağlam muhakeme temelinde seçilecek; bağımsız olacak, kendi bireysel kapasitelerinde hizmet edecek ve uyuşmazlıkla ilgili konularda herliangi bir kuruluş veya hükümete bağlı olmayacak veya onlardan talimat almayacak veya herhangi bir Akit Tarafın veya herhangi bir uyuşmazlık tarafının hükümetine bağlı olmayacak ve Ek B "Davranış Kuralları"na uyacaktır. 23. İşbu Maddede belirtilen şekilde atanan herhangi bir hakemin istifa etmesi veya görevini ifa edemez hale gelmesi durumunda, asıl hakemin atanması için öngörülen şekilde bir halef hâkem atanır ve halef, asıl hakemin tüm yetki ve görevlerine sahip olur. 24. Davalının, mahkemenin oluşturulmasından sonra kırk beş (45) gün içinde talepte bulunması halinde, mahkeme, uyuşmazlığın mahkemenin yargılama yetkisinde olmadığına dair bir itiraza, uyuşmazlığın mahkemenin görev alanında olmadığına dair bir itiraz da dahil olmak üzere, süratle karar verecektir. Mahkeme esasa ilişkin tüm işlemleri askıya alacak, talep tarihinden itibaren en geç yüz elli (150) gün içinde itiraz hakkında, gerekçesini belirterek, bir karar veya hüküm verecektir. Ancak, bir uyuşmazlık tarafi bir duruşma talep ederse, mahkeme karar veya hüküm vermek için ek otuz (30) gün daha kullanabilir. Duruşma istenip istenmediğine bakılmaksızın, bir mahkeme, olağanüstü bir neden göstererek, otuz (30) günü geçmemek üzere ek bir kısa süre ile kararını veya hükmünü vermeyi erteleyebilir. 25. İşbu madde uyarınca uyuşmazlık ileri sürüldüğünde, tahkim mahkemesi kararlarını işbu Anlaşmanın hükümlerine, ülkesinde yatırımın yapıldığı uyuşmazlığa dahil olan Akit Târafın kanun ve düzenlemelerine (kanunlar ihtilafına ilişkin kurallar: da AN İLİ LEŞ yar TET GL LARILO İİ üzere) ve Akit Taraflar arasında geçerli olan uluslararası hukukun ilgili i verir. 26. Tahkim mahkemesi, kararını makul bir süre içinde oy çokluğu ile verir. Tahkim mahkemesi tarafından verilen karar, dayandırılan nedenleri belirtir. Tahkim kararları, belirli bir dava açısından, uyuşmazlığın tüm tarafları için ve nihai ve bağlayıcı olur. Her Akit Taraf, kararı kendi ulusal kanununa göfe uygular. 27. Yatırımcı ve ev sahibi Akit Taraf, gizli bilgileri veya yürürlükteki kanun ve düzenlemeleri uyarınca ifşa edilmekten imtiyazlı veya başka bir şekilde ifşa edilmekten korunan bilgileri veya kanunların uygulanmasını engelleyebilecek veya başka bir şekilde kamu yararına aykırı olabilecek veya mahremiyete veya meşru ticari çıkarlara halel getirecek bilgileri ifşa etmek zorunda bırakılmayacaktır. 28. Bir tahkim mahkemesi nihai bir karar verdiğinde, mahkeme, ayrı ayrı veya birlikte, yalnızca aşağıdakilere hükmedebilir: (a) parasal zararlar ve uygulanabilir faiz; ve (b) eski durumuna getirme yerine davalı tarafın parasal zararları ve herhangi bir uygulanabilir faizi ödemesine imkân veren malvarlığının iadesi. 29. Tahkim mahkemesi işbu Anlaşma ve uygulanabilir tahkim kurallarına uygun olarak yargılama masrafları ve avukat ücretlerinin ödenmesine hükmedebilir. Daha fazla kesinlik için, bir mahkeme cezai tazminata hükmedemez. 30. Bir uyuşmazlık tarafı, aşağıdaki durumlara kadar nihai bir kararın tenfizini talep etmeyecektir: (a) ICSID Sözleşmesi uyarınca nihai kararın verilmiş olması halinde: (i) kararın verildiği tarihten itibaren yüz yirmi (120) gün geçmiş ve hiçbir uyuşmazlık tarafı, ICSID Sözleşmesinin 51. Maddesi uyarınca kararın gözden geçirilmesini veya ICSID Sözleşmesinin 52. Maddesi uyarınca kararın iptalini talep etmemiştir; veya (ii) gözden geçirme veya iptal işlemleri tamamlanmıştır; ve (b) UNCITRAL Tahkim Kuralları veya 7. fıkraya göre seçilen kurallar uyarınca nihai kararın verilmesi halinde: (0) kararın verildiği tarihten itibaren doksan (90) gün geçmiş ve hiçbir uyuşmazlık tarafı kararin gözden geçirilmesini veya iptalini istememiştir; veya (ii) bir mahkeme kararın gözden geçirilmesine, iptal edilmesine veya bozulmasına yönelik bir başvuruyu reddetmiş veya buna izin vermiştir ve başka bir temyiz yolu yoktur. e — e mama a Akit Taraflar Arasındaki Uyuşmazlıkların Çözümü I. Akit Taraflar işbu Anlaşmanın yorumu veya uygulanmasıyla ilgili aralarında çıkan herhangi bir uyuşmazlığa iyi niyet ve iş birliği ruhu içinde hızlı ve hakkaniyete uygun bir çözüri ararlar. Bu bâkımdan, Akit Taraflar bu gibi çözümlere varmak için doğrudan ve anlamlı müzakerelerde bulunmayı kabul ederler. 2. Eğer Akit Taraflar altı (6) ay içerisinde bir anlaşmaya varamazlarsa uyuşmazlık, Akit Taraflardan herhangi birinin isteği üzerine, üç üyeli bir tâhkim mahkemesine sunulabilir. 3. Tâhkim yargılamaları, bu tür yargılamaları başlatan Akit Tarafın diplomatik kanallar yoluyla diğer Akit Tarafa yapacağı tahkim bildirimi üzerine başlar. Bu gibi tahkim bildirimi: (a) her iddia için, işbu Anlaşmanın ihlal edildiği iddia edilen hükmünü ve diğer ilgili hükümleri belirtir; (b) her bir iddianın hukuksal ve olgusal dayanağını belirtir; (c) talep edilen çözümü belirtir; ve (d) bu tür yargılamaları başlatan Akit Tarafça atanan hakemin adını içerir. 4. Talebin alınmasından itibaren iki (2) ay içerisinde, diğer Akit Taraf bir hakem tayin eder, Tayin edilen bu iki hakem üçüncü bir ülke vatandaşı olan üçüncü hakemi Başkan olarak seçer. Akit Taraflar, üçüncü hakemin seçilmesinden itibaren otuz (30) gün içinde, Mahkeme Başkanı olarak görev yapacak hakemin seçimini onaylar. Akit Taraflardan herhangi birinin belirtilen süre içinde hakemi atayamaması halinde, diğer Akit Taraf Uluslararası Adâlet Divanı Başkanı'ndati atamayı yapinasını talep edebilir. 5. Eğer her iki hakem atanmalarından itibaren iki (2) ay içerisinde Başkan seçiminde anlaşmaya varamazlar ise, Başkan, Akit Taraflardan birinin talebi üzerine Uluslararası Adalet Divanı Başkanı tarafından atanır. 6. Eğer, bu Madde'nin 2. ve 4. fıkralarında belirtilen durumlarda, Uluslararası Adalet Divanı Başkanı söz konusu görevi yerine getirmekten alıkonursa ya da Başkan Akit Taraflardan birinin vatandaşı veya daimi mukimi ise, atama Başkan Vekili tarafından yapılacaktır ve eğer Başkan Vekili de bu görevi yerine getirmekten alıkonursa ya da Başkan Vekili Akit Taraflardan birinin vatandaşı veya daimi mukimi ise, atama Akit Taraflardan birinin vatandaşı olmayan en kıdemli Divan üyesi tarafından yapılır. 7. Bu Madde'de öngörüldüğü şekilde atanan hakemlerden biri istifa eder veya görevini yapamaz hale gelirse, halef bir hakem, asıl hakemin atanması için tarif edildiği şekilde atanır ve halef, asıl hakemin tüm yetki ve sorumluluklarına sahip olur. ai Semi vie Pr Nin e öne 8. Akit Taraflai, hakemleri atarken, Tahkim Mahkemesi hakemlerinin: (a) yatırım konusunda uzmanlığa ve hukukta veya uluslararası ticarette deneyime sahip olmasını; (b) Akit Taraflardan herhangi birinin hükümetinden talimat almamasını dikkate alır. 9. Tahkim Mahkemesi, Başkanının seçildiği tarihten itibaren üç (3) ay içinde, işbu Anlaşmanın diğer hükümleriyle tutarlı olacak şekilde usul kuralları üzerinde anlaşmaya varır. Böyle bir anlaşmanın olmaması halinde, Tahkim Mahkemesi, genel kabul görmüş uluslararası tahkim usulü kurallarını dikkate alarak, usul kurallarını tayin etmesini Uluslararası Adalet Divanı Başkanından talep eder. 10. Tahkim Mahkemesi, Mahkeme Başkanı tarafından belirlenen yer ve zamanda toplanır. Sonrasında, hakem heyeti nerede ve ne zaman toplanılacağına karar verir. Tahkim davası, New York Sözleşmesi'ne taraf olan bir ülkede görülür. I1. Tahkim Mahkemesi yetkisi ile ilgili tüm meselelerde kararını verir ve Akit Taraflar arasındaki herhangi bir anlaşmaya tabi olarak kendi usulünü belirler. İ2. Karar verilmeden önce yargılamanın herhangi bir aşamasında, Tahkim Mahkemesi Akit Taraflara uyuşmazlığın dostane bir şekilde çözülmesini önerebilir. 13. Tahkim Mahkemesi Akit Taraflara adil yargılama sağlar. Tahkim Mahkemesi bir Akit Tarafın yükümlülüğünü yerine getirmediğine ilişkin karar verebilir. Herhangi bir karar yazılı olarak verilir ve yasal dayanağını belirtir. Kararın imzalı bir nüshası her bir Akit Tarafa iletilir. 14. Tahkim Mahkemesi, nihai ve bağlayıcı olacak kararını oy çokluğu ile alır. Tahkim Mahkemesi kararını, işbu Anlaşma ve Akit Taraflar arasında uygulanabilir uluslararasi hukuk ile uluslararası hukukun genel kabul görmüş ilkelerine uygun olarak alır. 15. Başkanın, diğer hakemlerin masrafları ve yargılama ile ilgili diğer masraflar Akit Taraflarca eşit olarak ödenir. Bununla birlikte, Tahkim Mahkemesi giderlerin daha yüksek bir oranının Akit Taraflardan biri tarafından ödenmesine re'sen karar verebilir. 16. Eğer bir uyuşmazlık, işbu Anlaşmanın 14. Maddesi "Bir Akit Taraf ile Diğer Akit Tarafın Yatırımcıları Arasındaki Uyuşmazlıkların Çözümü" uyarınca bir uluslararası tahkim mahkemesine sunulmuşsa ve hala mahkeme önündeyse, aynı konuda bir uyuşmazlık işbu Madde hükümleri uyarınca başka bir uluslararası tahkim mahkemesine sunulamaz. Bu durum, her iki Akit Taraf arasında doğrudan ve anlamlı görüşmeler yoluyla bağlantı kurulmasını engellemez. ALAYA a TİE ERE vE GERİ ATT ez LE ASİ ÇAR BELLEKLER EALK Belgelerin İletilmesi İşbu Anlaşmanın 14. Maddesi "Bir Akit Taraf ile Diğer Akit Tarafın Yatırımcıları Arasındaki Uyuşmazlıkların Çözümü" ve 15. Maddesi "Akit Taraflar Arasındaki Uyuşmazlıkların Çözümü" kapsamındaki uyuşmazlıklara ilişkin Türkiye Cumhuriyeti'ne gönderilecek bildirimler ve diğer belgeler; Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü Cumhurbaşkanlığı Külliyesi 06560 Beştepe - Ankara Türkiye adresine iletilir, İşbu Anlaşmanın 14. Maddesi "Bir Akit Taraf ile Diğer Akit Tarafın Yatırımcıları Arasindaki Uyuşmazlıkların Çözümü" ve 15. Maddesi "Akit Taraflar Arasındaki Uyuşmazlıkların Çözümü" kapsamındaki uyuşmazlıklara ilişkin Uruguay'a gönderilecek bildirimler ve diğer belgeler; Ministerio de Relaciones Exteriores Direccion General para Asuntos Econömicos Internacionales Colonia 1206 Montevideo, Uruguay (Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Ekonomik İşler Genel Müdürlüğü Colonia 1206 Montevideo, Uruguay) adresine iletilir. EKler Ek A ve Ek B işbu Anlaşmanın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. mel Kir TUZ Yürürlüğe Girme, Yürürlük Süresi, Değişiklik ve Yürürlükten Kaldırma ila, İşbu Anlaşma, Akit Tarafların, yürürlüğe girmeye ilişkin gerekli dâhili yasal işlemlerin tamamlandığına dair yazılı ve diplomatik kanallarla yapılan bildirimlerinden sonuncusunun yapıldığı tarihten otuz (30) gün sonra yürürlüğe girer. 2. İşbu Anlaşma on (10) yıllık bir dönem boyunca yürürlükte kalır ve işbu Maddenin 4. fıkrasına göre sona eydirilmediği sürece yürürlükte kalmaya devam eder. 3. İşbu Anlaşma Akit Tarafların karşılıklı yazılı rızasıyla herhangi bir zamanda değiştirilebilir. Bu değişiklikler işbu Maddenin |. fıkrasında belirtilen aynı yasal usul çerçevesinde yürürlüğe girer. 4. Akit Taraflardan her biri, bir yıl öncesinden diğer Akit Tarafa yazılı bir bildirimde bulunarak ilk on yıllık dönemin sonunda veya bu tarihten sonra herhangi bir zamanda Arilaşmayı feshedebilir: 5. İşbu Anlaşmanın sona erdiği tarihten önce yapılan ve işbu Anlaşmanın diğer bir şekilde uygulanacağı yatırımlarla ilgili olarak, işbu Anlaşmanın diğer tüm Maddelerinin hükümleri sona erme tarihinden itibâren bir on (10) yıl daha geçerli olmaya devam eder. Yukarıdaki hususlar muvacehesinde, İşbu Anlaşma Hükümetlerince yetkili kılınan ve aşağıda imzası bulunan temsilciler tarafından imzalanmıştır. Montevideo'da, 23 Nisan 2022 tarihinde, ikişer nüsha olarak Türkçe, İspanyolca ve İngilizce dillerinde, tüm metinler eşit derecede geçerli olmak üzere imzalanmıştır. İşbu Anlaşmanın yorumunda farklılık olması halinde, İngilizce metin esas alınır. TÜRKİYE CUMHURİYETİ URUGUAY DOĞU CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ADINA HÜKÜMETİ ADINA Mevlüt ÇAVUŞOĞLU Francisco BUSTILLO Dışişleri Bakanı ışişleri Bakanı GENİ zi ML) kral SalaMM iç SKİRPEM ali LA GA leş EKA Kamulaştırma 1, Bir Akit Tarafın bir eylemi veya eylemler bütünü, bir yatırımdaki maddi veya maddi olmayan bir mülkiyet hakkına veya çikarına müdahalede bulunmadığı sürece kamulaştırinâ oluşturamaz. 2. Madde 8 "Kamulaştırma" iki duruma işaret etmektedir. Birinci durum; usullere uygun olarak bir yatırımın mülkiyetinin el değiştirmesi veya mülkiyete el konulması yoluyla gerçekleşen doğrudan kamulaştırma durumudur. 3. Madde 8 "Kamulaştırma" kapsamında işaret edilmekte olan ikinci durum ise, bir Akit Tarafin eyleminin veya eylemler bütününün, mülkiyet el değiştirmeksizin veya mülkiyete el konulmaksızın doğrudan kamulaştırmaya eşdeğer etkiler ortaya çıkardığı dolaylı kamulaştırma durumudur. (a) Bir Akit Târafın belirli bir fiili durumda gerçekleştirdiği eyleminin veya eylemler bütününün dolaylı kamulaştırma oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi, her olay için vakıa temelinde aşağıdaki etkenlerin de dikkate alındığı bir inceleme yapılmasını gerektirir: (0) devletin eyleminin ekonomik etkisi; ancak, bir Akit Tarafın eylemi veya eylemler bütününün bir yatırımın ekonomik değeri üzerinde olumsuz etki oluşturduğunun tespiti, tek başına, dolaylı kamulaştırma gerçekleştiği sonucunu oluşturmaz; (Gi) devlet eyleminin yâtırmilardan kaynaklanan belitfgin ve makul beklentilere müdahalesinin kapsamı; ve (iii) devlet eyleminin niteliği. (b) bir Akit Tarafin, kamu sağlığı, güvenlik ve çevre gibi meşru kamu refahı âmaçlarını korumak üzere tasarlanan ve uygulanan, ayrımcı olmayan düzenleyici eylemleri dolaylı kamulaştırma oluşturmaz. NEZ Mi SARIZ ERE yi Nİ Davranış Kuralları 1, İşbu Anlaşma kapsamında hakem olarak seçildiğine dair onayın öncesinde aday, yargılamada makul şartlarda uygunsuzluk ya dâ önyargı görünümü yaratabilecek ya da bağımsızlığını ya da tarafsızlığını etkileme ihtimali olan herhangi bir çıkar, ilişki veya |f hususu açıklar. Bu amaçla, aday bunun gibi her bir çıkar, ilişki veya husustan haberdar olmak için elinden gelen tüm çabayı gösterir. MER İMR ARE 2. Seçildiği andan itibaren hakem, 1. fıkrada belirtilen herhangi bir çıkar, ilişki veya husustan haberdar olmak. için elinden gelen tüm çabayı gösterir ve bunları, görüşlerini almak üzere yazılı olarak uyuşmazlığın taraflarına bildirerek ortaya koyar. Açıklama yükümlülüğü, hakemin yargılamanın herhangi bir aşaması boyunca ortaya çıkabilecek bunun gibi her bir çıkar, ilişki veya hususu ifşa etmesini gerektiren sürekli bir görevdir. kimde Az" 3. Hakem, bağımsız ve tarafsız olur. Hakem, adil bir tutum sergiler ve uygunsuzluk ya da önyargı görünümü yaratmaktan kaçınır. ey İP liy yaş [PDF s. 28: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] maz YA Gü il: KM a Definiciones A efectos del presente Acuerdo: I. EL törmino "empresa" significa cualguier persona juridica o cualguier otna entidad debidamente constituilda u organizada conforme a las leyes y reglamentos aplicables, tenga o no fines de lucro, y sea de propiedad o control privado o gubetnamental, incluida cualguier sociedad, fideicomiso, asociaciön, unipersonal, join? venf'ure, sociedad civil, organizacion o compahia. 2. Eİ törmino "inversiön" significa todo tipo de activo, relacionado con actividades comerciales, adguirido a efectos de establecer relaciones econömicas duraderas, perteneciente o controlado por un inversor de una Parte Contratante, y efectuado en el territorio de la otna Parte Contratante de conformidad con sus leyes y reglamentos, y gue tenga las caracteristicas de una inversiön, incluidos aspectos tales como conıpromiso de capital u otros recursos, expectativa de ganancia o utilidad, asunciön de riesgo, contribucion al desarrollo econömico y una duraciön determinada, y gue incluya en particular, pero no exclusivamente; (a) bienes muebles e inmuebles, asi como otros derechos cualesguicra tales como (b) ganancias reinvertidos; (c) reclamos monetarios o cualguier otro derecho gue tenga valör financiero relacionadö con una inversiön; (d) acciönes, capital social o cualguier otna forma de participaciön en una empresa; töcnicos, asi como marcas registradas, buen nombre y el #now-how; (D las concesiones comerciales otorgadas por ley o por contrato, incluidas las concesiones relacionadas con los recursos naturales. Oue un determinado tipo de licencia, autorizaciön, permiso o instrumento similar (incluida una concesiön, en la medida en gue tenga la naturaleza de tal instrumento) tenga las caracteristiğas de una inversiön depende de factores tales como la naturaleza y el alcance de los derechos gue el titular tiene bajo la legislaciön de la Parte Contratante. Entre las licencias, autorizaciones, permisos e instrumentos similares gue no tienen las la legislaciön interna. Para mayoi certeza, lo anterior es sin perjuicio de gue algün activo catacteristicas de una inversiön. KE LAE.MKCİ GetuEl TUTAR İMRALI ALİR KECİEİTA 3. El törmino "inversiön" no significa; (i) un contrato comercial para la venta de un bien o un servicio por una empresa en el territorio de una Parte Contratante a una empresa en el territorio de otna Parte Contratante, (ii) la extension del credito en relacion a una transacciön comercial, como un intercambio financiero; ni (b) ningun otro derecho al dinero, gue.no involucre los tipos de activos establecidos en los (c) deuda soberana, independientemente del vencimiento original, de una Parte Contratante o deuda de empresa estatal. Judicial o adıministrativo. 4. El törmino "inversor de una Parte Contratante" significa: (a) una persona fisica gue tenga la nacionalidad de esa Parte Contratante de acuerdo con sus leyes y reglamentos o; (b) una empresa gue tenga actiyidades comerciales sustanciales en el territorio de la Parte Contratante donde estâ incorporada o constituida; gue haya realizado una inversiön en el territorio de la otna Parte Coniratante. 5. El törmino "medida" incluye cualguier ley, reglamento o procedimiehto. 6. EL törmine "utilidad" refiere a ingresos provenientes de una inversiön e incluye, en particular pero no exclusivamente: utilidades, dividendos, ganancias de capital, intereses, regalias y cualguier otro derecho. 7. A los efectos del presente Acuerdo, una empresa es: () "propiedad" de un inversor, si mâs del cincuenta por ciento de la participaciön (ii) "controlada" por un inversor si este tiene el poder de nombtar a la mayoria de sus ATI GİYEN KEL YERDE ENEL 8. Eİ "territorio" significa; (a) con respecto a la Repüblica de Türkiye; el territorio terrestre, las aguas interiores, el mar territorial y el espacio adreo sobre ellos, asi como las zonas maritimas sobre las gue Türkiye tiene derechos soberanos o jurisdicciön con fines de exploraciön, explotaciön y conservâğiön de los recursos naturales, vivos o no, de conformidad con al derecho internacional. (b) respecto a la Repüblica Oriental del Uruguay; el territorio de la Repüblica Oriental del Uruguay incluido el espacio terrestre, aguas internas, mar territorial incluidos el fondo y la plataforma continental sobre las cuales ejerce deredhos soberanos y jJurisdicciön de acuerdo con el derecho internacional y su legislaciön y reglamentos internos. Alcance del Acucrdo 1. Este Acuerdo se aplicarâ a las medidaş adoptadas o mantenidas por una Parite Contratante en relacion con las inversiones realizadas en el territorio de esa Parte Contratante, de conformidad con sus leyes y reglamentos nacionales, por inversores de la otna Parte Contratante, ya sea antes o despuğs de Ja entrada en vigor.de este Açuerdo. 2. Este Acuerdo no se aplicarâ a ninguna disputa gue haya surgido antes de su entrada en vigor ni a ninguna medida gue se haya tomado antes de la entrada en vigor de este Acuerdo, incluso si sus efectos persisten despus. 3. Una persona fisica guc sea ciudadana de ambas Partes Contratantes se considerarâ exclusivamente nacional de la Parte Contratante de su nacionalidad dominante y efectiva, 4. Lo dispuesto en el presente Acuerdo no se aplicarâ â: (a) subsidios o garantlas; (b) medidaş tributarlas; (c) compas püblicas; (d) todaş las ventajas reales o futuras concedidas por cualguiera de las Partes Contratantes un merdado comun o una zona de libre comercio, 5. Las disposiciones del presente Acuerdo no se interpretarân como una obligacion para una Parte Contratante de extender a los inversores de la otna Parte Contratante el primer Parte Contratante en virtud de un acuerdo o arreglo internacional relativo en su totalidad o en parte a los impuestos. şk il bir [PDF s. 32: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] İLAMI 2. Para mayor certeza, el trato de Naciön Mâs Favorecida al gue se hace referencia en el pârrafo | de este Articülo no incluye procedimientos ni mecanismos de soluciön de controversias entre inversionista y estado, tales conio Jos incluidos en el Articulo 14 "Soluciön de controversias entre una Parte Contratante e inversores de la otna Parte Contratante, 3. Las disposiciones de este Acuerdo no öbligarân a ninguna de las Partes Contratantes a otorgât a las inversiones de los inversores de la otna Parte Cöntrâtante el mismo trato gue otorga a las inversiones de sus propios inversor&s con respecto a la adguisiciön de terrenos, bienes inmuebles y derechos reales sobre los mismos. Entrada y estância de personal Las Partes Contratantes procurarân, dentro del marco de su legislaciön nacional, dar Ja debida consideraciön a las solicitudes de ingreso y permanencia de nacionales de cualguiera de las Partes Contratantes gue deseen ingresar al teriitorio de la otna Parte Contratante en relacion con la realizaciön y ejecuciön de una inversiön. Excepciones generales v de seguridad 1. Nada del presente Acuerdo se interpretarâ en el sentido de inipedir gue una Parte Contratante adopte, mantenga o haga cumyplir cualguier medida no discriminatorla: (a) necesaria para proteger la vida o la salud huimana, animal o vegetal, o el medio ambiente; (b) relacionada con la conservacidt de recursos naturales agotables vivos o no; (e) necesaria para proleger la moral o mântener el orden püblico; (d) necesaria para garantizar el cumplimiento de leyes o reglamentos gue no sean incompatibles con las disposiciones de este Acuerdo; o argucolögico. 2. Nada en este Acuerdo se interpretarâ en el sentido de: (a) exigir a cualguier Parte Contratante gue proporcione o permifa el acceso a cualguier informaciön cuya divulgaciön delermine gue es contraria a sus intereses esenciales de seguridad; (b) inipedir. gue cualguier Parte Coniratante tome cualguier acciön guc considere LEZ ZER (c) inipedir gue calgnler Parte Contratante apligne las medidaş gue considere necesarlas para el cumplimiento de sus obligaciones con respecto al mantenimiento O restableçimiento de la paz o la seguridad internacionales, 3. Ninguna de las disposiciones del presente Acuerdo impide gue una Parte Contratante R adopte o mantenga una medida por razones prudenciales, incluidos: li (a) la protecciön de inversionistas, depositantes, participantes del mercado financiero, tenedores de pölizas o personas con las gue una ihstituciön financiera, proveedor de : servicios finâncieros transfronterizos o proveedor de servicios financieros tenga una obligacion fiduciarla; una institucion financiera, proveedor de servicios financieros transfronterizos o proveedor de servicios financieros; Çk ASA e GEY (c) asegurar la integridad y estabilidad del sistema financiero de una Parte Contratante; Si una medida prudencial descrita en el Pârrafo 1 no se ajusta a las disposiciones de este Acuerdo a las gue se aplica la excepciön, no se utilizarâ como medio para evitar los compromisos u obligaciones de una Parte Contratante en virtud de dichas disposiciones. 4, El presente Acuerdo no se aplicarâ a las medidaş adoptadas o mantenidas por una Parte i 'Contratante en relacion con las actividades realizadas. por el banco central o autoridad monetaria o por cualguier otna entidad püblica en cumplimiento de politicas monetarias o cambiarias. Expropiaciön" I. Las inversiones no podrân ser expropiadas, nacionalizadas ni sujetas, directa o i indirectamente, a medidaş de efectos similares (en lo sucesivo denominadas pago de una indemnizaciön prontâ, adecuada y efectiva, y de conformidad con el debido proceso de ley. 2. La compensaciön a la gue se hace referencia en el pârrafo | serâ eguivalente al valör de mercado de la inversiön expropiada antes de gue se efeciüe o se vuelva de 3. La compensaciön â la gue se hace referencia en el pârrafo 1 serâ pagadera en una moneda libremente convertible y, en caso de demora en el pago de la compensaciön, incluirâ intereses a una tasa comercialmente razonable desde la fecha de la expropiaciön hasta la fecha del pago. i relacion a derechos de propiedad intelectual de conformidad con el Acuerdo sobre lose" Gi Aspecios de los Derechos de Propiedad Intelectual relacionadös con cl Comerciğ" va LERİN REZ Acuerdo sobre los ADPIC. Compensaciön por pördidas territorio de la otna Parte Contratante debido a guerras, insurrecciones, disturbios civiles u otros acontecimientos similares, recibirân de esa otna Parte Contratante un tratamiento no menos favorable gue el otorgado a sus propios inversionistas o a inversionistas de cualguier tercer Estado, cualgulera sea el tratamiento mâs favorable, en relacion a las medidaş gue adopte como consecuencia de tales perdidas. 2. Sin perjuicio de lo dispuesto en el pârrafo 1, los inversores de una Parte Contratante gue, en cualgulera de las circunstancias a las gue se hâce referencia &n dicho pârrafo, sufra daflos o perdidas en el territorio de lâ otna Parte Contratante a raiz de: (a) Reguisa de sus inversiones o parte de las mismas por las fuerzas o autoridades de &ste; (b) Destrucciön de sus inversiones o parte de las mismas por las fuerzas o autoridades de &ste, gue no fuere reguerida por la necesidad de la situacion. Esta ültima Parte Contratante proporcionarâ al inversor restituciön, indemnizaciön O ambas, segun corresponda, por dicha perdida. Cualguier indemnizaciön deberâ ser pronta, adecuada y efectiva de conformidad con el pârrafo 1 del Articulo 8 "Expropiaciön". Transferencias 1. Cada Parte Contratante permitirâ de buena fe gue todaş las transferencias relacionadas con una inversiön en su territorio se realicen libremente y sin demora indebida hacia y desde su territorio. Dichas transferençias incluyen: (b) utilidades; (c) ganancias provenientes de la venta o liguidaciön de toda o cualguier parte de una iriversiön; (d) compensaciön de conformidad con el Articulo 8 "Expropiaciön" y el Articulo 9 "Compensaciön por perdidas", (e) reembolsos y pagos de intereses derivados de pr&stamos vinculados a las inversiones; (© sueldos, salarios y otras remuneraciones percibidas por los nacionales de una Parte NİS) erman gin Er Vİ [PDF s. 36: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] EE 2 a e DİE De Be BE ER. Subrogaciön ARTİC 1. Si una Parte Contratante o una agenciâ de una Parte Contratante realiza un pago a un inversor de esa Parte Contratante en virtud de una garantia, un contrato de seguro u otna forma de indemnizaciön gue baya otorgado con respecto a una inversiön, la otna Pa [… metnin devamı TBMM kaydında] --- **Kaynak gösterme:** Numan Kurtulmuş (AK Parti, İstanbul). “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uruguay Doğu Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/2200, 31 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2200-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ile-uruguay-dogu-cumhuriyeti-hukumeti-arasinda-yatirimlarin-k (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/92c925f9-6cd8-4515-b573-018fcda92911 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.