# Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi (2/2687) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/2687 - **Sunuluş tarihi:** 11 Kasım 2024 - **İlk imza:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Adalet Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/0fe1d22d-4ab9-44d6-8e33-01931b9d132d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2687-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanunda-degisiklik-yapilmasina-iliskin-kanu > 2/2687 esas numaralı kanun teklifi 11 Kasım 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Öznur Bartin (DEM Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmaları, kurum hizmetinde çalıştırılmaları ve dışarıdan gelen hediyeleri kabul edebilmeleri ile hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesine ilişkin hususlarda idare ve gözlem kurulu kararının aranmaması amaçlanmaktadır. ## Teklif metni Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Teklifim gerekçesi ile birlikte ekte sunulmuştur. Öznur Bartin Tali Komisyon Esas Komisyon Adalet Tarih: 12-11-2024 Esas Na:2/2687 TI Kasın 2024 GENEL lee) EVRAK İN o (528220 taa İNTRAAİRE in SMA kle ik iş KANA Re GENEL GEREKÇE Türkiye'deki ceza infaz sistemi, mahpusların haklarının korunması adına çeşitli mekanizmalar içermektedir. Ancak, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu'nun 89. maddesi ve bu maddeye dayanarak çıkarılan Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirmesine Dair Yönetmelik, mahpusların tahliyeleri üzerindeki idari engelleri artırarak mahpusların haklarını ciddi bir şekilde ihlal etmektedir. 29 Aralık 2020'de Resmi Gazete *de yayımlanarak yürürlüğe giren bu yönetmelik, cezaevlerindeki mahpusların denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme haklarını etkileyen keyfi kararların alınmasına zemin hazırlamaktadır. İdare ve Gözlem Kurulları, cezaevlerinde mahpusların iyi halli olup olmadıklarını değerlendirme yetkisine sahip kurumlardır. Ancak bu kurulların işleyişinde birçok sorun bulunmaktadır. İnsan Hakları Derneği (İHD) verilerine göre, bu kurullar 2021 yılının başından bu yana, en az 501 mahpusun tahliyesi birden fazla kez, 1'er yıl, 9ar ay, 6'şar ay ve 3'er aylık periyotlarla engellenmiştir ve bazı mahpusların tahliye süreci hala durdurulmaya devam etmektedir. Tahliyesi engellenen mahpuslardan 54'ü, 30 yılını tamamlayarak koşullu salıverilmeye hak kazanmış kişilerdir. Engellenen tahliyeler arasında 73 kadın mahpus yer almakta olup, bu kişilerin 105*i hasta mahpus listemizde, 42'si ise ağır hasta statüsündedir. Yönetmeliğin uygulanmaya başlandığı ilk yıl tahliyesi engellenen ağır hasta mahpuslardan Hayrettin Yılmaz, ne yazık ki hastalıklarından dolayı hapishanede yaşamını yitirmiştir. Bu süreçte, 123 mahpusun sonraki aşamalarda tahliye edildiği tespit edilmiştir. Bu durum, mahpusların özgürlüklerini keyfi bir şekilde kısıtlamakta ve cezaevlerinde insan hakları ihlallerine yol açmaktadır. İdare ve Gözlem Kurulları, mahpusların tahliye süreçlerini keyfi bir şekilde engelleme eğilimindedir. Bu kurullar, mahpusların "iyi halli olup olmadıklarına" karar verme yetkisi ile donatılmıştır. İçlerinde yalnızca bir Cumhuriyet Savcısı hukukçu kimliğine sahipken, diğer üyeler cezaevi idarecileri, sağlık personeli ve psikologlardan oluşmaktadır. Bu durum, kurulların hukuki güvenlik ilkesine aykırı bir şekilde hareket ettiğini ve mahpusların özgürlüklerinin keyfi bir biçimde kısıtlandığını ortaya koymaktadır. Kurulların kararlarının çoğunlukla raporlara ve mahpusların sağlık durumuna dayanmadan alınması, mahpusların sağlık durumlarıyla ilgili güvenilirliklerini sorgulayan bir ortam yaratmaktadır. Ayrıca, kurulların kararlarının arka planında sıkça siyasi veya ideolojik nedenlerin yattığı iddia edilmektedir. Bu durum, adaletin tecelli etmesini engellemekte ve mahpusların haklarının ihlal edilmesine yol açmaktadır. Anayasa'nın 5. maddesi, devletin, temel hak ve özgürlükleri koruma yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Ayrıca, 19. madde, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını teminat altına alırken, 25. madde, herkesin düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahip olduğunu belirtmektedir. Ancak İdare ve Gözlem Kurulları, bu Anayasal ilkelere aykırı bir şekilde, mahpusların özgürlüklerini keyfi olarak kısıtlamaktadır. Uluslararası sözleşmeler açısından, Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi ((CCPR) ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) gibi belgeler, bireylerin adil yargılanma hakkı ve özgürlüklerinin korunmasını öngörmektedir. AİHS'nin 5. maddesi, kişilerin özgürlükten mahrum bırakılmalarını düzenlerken, 6. madde, adil yargılanma hakkını güvence altına almaktadır. İdare ve Gözlem Kurullarının kaldırılması ve infazını tamamlamış mahpusların hiçbir şart aranmaksızın tahliye edilmesi, ceza infaz sisteminin yeniden yapılandırılması için elzemdir. Bu yapıların oluşturduğu keyfi ve hukuk dışı uygulamalar, Türkiye'deki cezaevlerindeki insan hakları ihlallerinin temel sebeplerinden biridir. Mahpusların yaşamı hakları, sağlık hakları ve özgürlüklerinin korunması için adaletin sağlanması gerekmektedir. Bu bağlamda, mahpusların haklarının güvence altına alınması, ceza infaz sisteminin daha adil ve insan onuruna uygun bir yapıya kavuşturulması için kritik bir öneme sahiptir. MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1- Bu madde ile, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "89'uncu madde uyarınca" ibaresinin "infaz hâkimince" olarak değiştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu değişiklik, mahpusların tahliye süreçlerinin daha adil ve şeffaf bir biçimde yürütülmesini sağlayarak, idare ve gözlem kurullarının keyfi ve subjektif karar alma uygulamalarının önüne geçmeyi hedeflemektedir. İnfaz hâkimleri, bağımsız bir yargı otoritesi olarak, mahpusların durumunu hukukun üstünlüğüne uygun bir şekilde değerlendirerek, her bir mahpus için adil bir tahliye süreci gerçekleştirecek ve böylece ceza infaz sisteminin insan onuruna uygun bir yapıya kavuşturulmasına katkıda bulunacaktır. MADDE 2- Bu madde, 5275 sayılı Kanunun 23. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "idare ve gözlem kurulunca" ibaresinin kaldırılması ile, mahpusların tahliye kararlarının idare ve gözlem kurullarının keyfi değerlendirmelerine maruz kalmadan, yalnızca hukuki ve adil bir süreçle belirlenmesini amaçlamaktadır. MADDE 3- Bu madde ile 5275 sayılı Kanunun 31. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "idare ve gözlem kurulu kararı ile" ibaresinin çıkarılması, mahpusların tahliye ve diğer haklarına ilişkin kararların yalnızca yargı organları tarafından verilmesini sağlamaktadır. Böylece, hukukun üstünlüğü ve adil yargılanma ilkeleri güçlendirilmiş olacaktır. MADDE 4- Bu madde, 5275 sayılı Kanunun 69. maddesinin birinci fıkrasındaki "idare ve gözlem kurulu kararı tarafından alınacak karar doğrultusunda" ibaresinin kaldırılması ile, mahpusların haklarının daha adil ve objektif bir değerlendirme ile korunmasına yönelik bir düzenleme öngörmektedir. Bu değişiklik, mahpusların ceza infaz sürecinde karşılaşabilecekleri keyfi uygulamaları azaltmayı hedeflemektedir. MADDE 5- 5275 sayılı Kanunun 89. maddesinin yürürlükten kaldırılması, mahpusların tahliye süreçlerinin engellenmesine yönelik idari mekanizmaların sona erdirilmesini sağlamaktadır. Bu düzenleme ile, mahpusların yaşam ve sağlık haklarının korunması, keyfi uygulamaların önüne geçilmesi ve insan onuruna uygun bir ceza infaz sistemi oluşturulması amaçlanmaktadır. MADDE 6- Yürürlük maddesidir. MADDE 7- Yürütme maddesidir. CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ MADDE 1- 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 14*üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "89*uncu madde uyarınca" ibaresi "infaz hâkimince" şeklinde değiştirilmiş, dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "(5) Doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınanlar dâhil olmak üzere bu kurumlarda bulunan hükümlülerden; a) Firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler, b) Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp, bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar, c) Açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları saptananlar, infaz hâkimi kararıyla kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilirler." MADDE 2- 5275 sayılı Kanunun 23'üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "idare ve gözlem kurulunca" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. MADDE 3- 5275 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "idare ve gözlem kurulu kararı ile" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. MADDE 4- 5275 sayılı Kanunun 69 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "idare ve gözlem kurulu kararı tarafından alınacak karar doğrultusunda" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. MADDE 5- 5275 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 6- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 7- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/2687, 11 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2687-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanunda-degisiklik-yapilmasina-iliskin-kanu (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/0fe1d22d-4ab9-44d6-8e33-01931b9d132d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.