# Belediye Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi (2/2702) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/2702 - **Sunuluş tarihi:** 21 Kasım 2024 - **İlk imza:** Ali Mahir Başarır (CHP, Mersin); Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul); Murat Emir (CHP, Ankara); Özgür Özel (CHP, Manisa); Muhammed Ali Fatih Erbakan (Yeniden Refah Partisi, İstanbul); Erkan Baş (TİP, İstanbul) - **İmza sayısı:** 138 - **Esas komisyon:** İçişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/7d82f154-61d9-47eb-b4b9-01934e81a5f9 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2702-belediye-kanununda-degisiklik-yapilmasina-iliskin-kanun-teklifi > 2/2702 esas numaralı kanun teklifi 21 Kasım 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Ali Mahir Başarır (CHP) ve 5 vekil; 138 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, belediye başkanı veya belediye meclis üyelerinin terör suçları sebebiyle İçişleri Bakanı veya vali tarafından görevden uzaklaştırılması ve yerlerine görevlendirme yapılmasına ilişkin düzenlemelerin yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır. ## Teklif metni Belediye Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ekte sunulmuştur. CHP Genel Bâşkanı Pa EMİ Gökhan GÜNAYDIN sAnkapğMilletvgkili tstânbul Milletvekili ersin Milletvekili CHP Grup Başkfnvekili CHP Grup Başkanvekili CHP Grup Başkanvekili CHP milletvekillerinin tümünün imzasını içeren imza sirküleri, Teklifimiz sunulmaktadır. Tali Komisyon Esas Komisyon İçişleri e k Tarih: 21-11-2024 Esas No:2/2702 TEMM i ELEYRAK — GEN NO: ğ | Y3 33 Burhanettin BULUT Adana P CN — Okan KONURALP Ankara <> V / Gamze TAŞCIER Ankara — > A— Aliye TİMİSİ ERSEVER O (Ankara > Pam Ensar AYTEKİN Balıkesir —> > KN NN, Hasan ÖZTÜRK Bursa gi | > KPA İsmet GÜNEŞHAN Çanakkale Cİ İl u SEÇİM BÖLGESİ İMZA ADI SOYADI arı Bk Gökhan GÜNAYDIN İstanbul Özgür KARABAT İstanbul İlhan KESİCİ İstanbul Suat ÖZÇAĞDAŞ İstanbul EZ — > Namık TAN İstanbul / pe lele — Sevda ERDAN KILIÇ İzmir Gökçe GÖKÇEN İzmir Rıfat Turuntay NALBANTOĞLU İzmir Ahmet Tuncay ÖZKAN İzmir Mahir POLAT İzmir Yüksel TAŞKIN İzmir Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Deniz YÜCEL İzmir Ali ÖZTUNÇ Kahramanmaraş van 4 WİN N Len Ahmet Vehbi BAKIRLIOĞLU Manisa N- 2 G5 Lam o nani "; ke di CAN R Ninet ÖZDENR (abii Sevda KARACA DEMİR Emek Partisi Gaziantep Milletvekili Erkan BAŞ Türkiye İşçi Partisi İstanbul Milletvekili Saliha Sera KADIGİL Ahmet ŞIK Türkiye İşçi Partisi Türkiye İşçi Partisi İstanbul Milletvekili İstanbul Milletvekili Haydar ALTINTAŞ Demokrat Partisi İz illetvekili Muhammed Ali Fatih ERBAKAN Yeniden Refah Partisi İstanbul Milletvekili oğan BEKİN Mehmet AŞILA Yeniden Refah Partisi Yeniden Refah Partisi İstanbul Milletvekili Kocaeli Milletvekili Konya Milletvekili GENEL GEREKÇE İdari teşkilat rejimimize, idarenin bütünlüğü ilkesi ile yerel yönetimlerin idari ve mali özerkliği esasları hâkimdir. Bilindiği üzere Anayasa'nın 123'üncü maddesi uyarınca idarenin kuruluş ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Belediyeler, Anayasa'nın 127'nci maddesi uyarınca mahalli idareler kapsamında kalan kamu tüzel kişileridir. Merkezi idare, belediye üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki, kayıtsız değildir. İdari vesayet yetkisinin kullanılabilmesi için; mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacı güdülmelidir. Aynı zamanda idari vesayet yetkisi, kanunda gösterilen usul ve esaslar çerçevesinde kullanılabilir. Buna karşın Anayasa'nın 127 inci maddesinin #üncü fıkrasının son cümlesi, "görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerini, İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir olarak, kesin , hükme kadar uzaklaştırabilir" hükmüne amirdir. Sözü edilen hüküm, herhangi bir süre kısıtına ve herhangi bir idari yargı organının kararına bağlı kalmaksızın, yalnızca açılan ve çoğu zaman hukuki nitelikleri sorunlu soruşturma süreçlerine dayanarak belediye başkanlarının, kesin hükme kadar olan uzun zaman dilimleri boyunca görevden uzaklaştırılmalarına neden olmaktadır. Bu çerçevenin, demokratik bir hukuk devletinin idari vesayet yetkisinin oldukça dışında, keyfiliğe varan bir takdir yetkisi içerdiği açıktır. İçişleri Bakanı'nın, Danıştay'ın onayı ile uygulamaya koyabildiği ve makul bir süre ile sınırlandırılmış bir görevden alma sürecinin çok daha demokratik ve hukuki bir yaklaşım olabileceği değerlendirilmektedir. Buna karşın, yürürlükteki Anayasa'nın yukarıda belirtilen hükmü doğrultusunda bir yasal düzenleme zorunluluğu bulunmaktadır. Diğer taraftan, 5393 sayılı Kanun'un 45'inci maddesine bir fıkra ekleyen 674 sayılı OHAL KHK'sinin 38'inci maddesi, 6758 sayılı Kanun'un 34'üncü maddesine karşılık gelmektedir. 2017 yılında gerçekleştirilen Anayasa Değişikliği öncesi Anayasa'nın 121'inci maddesinin son fıkrası gereğince 674 sayılı OHAL KHK'si TBMM'nin onayına sunulmuş ve 6758 sayılı Kanun olarak aynen kabul edilmiştir. Sözü edilen 45'inci maddenin ikinci fıkrası, 15 Temmuz Darbe Girişiminden sonra çıkarılan OHAL KHK'lerinin ürünü olup, olağanüstü halin sona ermesinden sonra hukuk sistemimizden ayıklanmamış, dahası etkisi olağan dönemlere sirayet edecek biçimde kalıcı hale getirilmiştir. Halbuki Anayasa Mahkemesi'nin 5393 sayılı Kanun'un başka bir hükmüne ilişkin verdiği bir iptal kararında; Kuralın, kısmen olağanüstü hâlin ilanına neden olan tehdit ve tehlikelerin bertaraf edilmesine yönelik olduğunu değerlendirmek mümkün ise de kural olağanüstü hâl süresini aşacak biçimde uygulanmaya imkân vermektedir. Başka bir ifadeyle kural olağanüstü hâl süresiyle sınırlı bir düzenleme öngörmemektedir. Bu durumda kurala ilişkin incelemenin Anayasa'nın olağan dönem kuralları yönünden öngördüğü denetim rejimine göre yapılması gerekir... İdari vesayet yetkisi, hiyerarşik denetimde olduğu gibi genel bir yetki olmayıp kanunla çerçevesi çizilen sınırlar içerisinde kullanılması gereken istisnai bir yetkidir. İstisnailik ve kanunilik idari vesayetin en belirgin iki temel özelliğidir. Bu bağlamda vesayet yetkisi mutlak bir kullanım zorunluluğunu da içermez. Anayasa'da belirtilen amaç ve çerçeve içinde kalmak koşuluyla bu yetkinin kapsam ve sınırını belirleme yetkisi kanun koyucuya aittir..." şeklinde gerekçe kaleme alınmak suretiyle (14.11.2019 tarihli ve 2018/90 E;; 2019/85 K. sayılı Kararı); bu türden hükümlerin varlığının Anayasal sakıncaları ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi bir başka kararında 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 53'üncü maddesinin Belediye Meclislerinin Bakanlar Kurulu Kararı ile feshine imkan veren hükmünü; fesihle Belediye Meclislerinin organlık sıfatlarının üzerlerinden alınması, yani bu sıfatlarının kaybettirilmesi sonucu doğduğu; Anayasa'nın 116'ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre belediye meclislerinin feshedilmesinin ancak yargı organının kararı ile mümkün olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir (03.07.1963 tarihli ve.1963/73 E.; 1963/177 Buna karşın kayyım uygulamaları, belediyenin idari ve mali yönetimini, seçilmişlerden alarak atanmışların yetkisine vermekte; fiili fesih yapmaktadır. Halbuki Anayasa'nın demokratik devlet niteliğini vurgulayan 2'nci maddesinin, Devletin temel amaç ve görevlerini sıralayan 5'inci maddesinin, idari ve mali yönden yerel yönetimlerin merkezi idare karşısındaki konumunu belirleyen 127'nci maddesinin net ve açık hükümleri birlikte yorumlandığında görüleceği üzere; belediyeler üzerinde ağır ve ciddi nitelikte tehdit oluşturan söz konusu uygulamaların, Anayasal sistemimizde yeri bulunmamaktadır. Son olarak belirtmek gerekir ki kayyım uygulamaları; salt bir kanun hükmüne dayanarak tesis edilen idari işlemlerin hukuka uygunluğuna indirgenebilecek teknik bir mesele değildir. Bu kayyım uygulamaları, belediyeler üzerinde sıkı bir idari vesayet kurmak suretiyle; Türkiye'de demokratik bir toplumun inşasını baltalayan, toplumsal uzlaşının önüne geçen, seçmen iradesini yok sayan siyasi eylemlerdir. Bu bağlamda söz konusu Kanun teklifi ile hukuka aykırı kayyım uygulamalarına dayanak olarak gösterilen Kanun hükümlerinin yürürlükten o kaldırılması amaçlanmaktadır. MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1- 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45'inci maddesinin Belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması ile buna ilişkin usul ve esasları düzenleyen ikinci fıkrasının Anayasa'nın 2, 5, 123 ve 127'nci maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır. MADDE 2- Yürürlük maddesidir. MADDE 3- Yürütme maddesidir. BELEDİYE KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ MADDE 1-3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 45 inci maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Ali Mahir Başarır (CHP, Mersin) ve diğerleri. “Belediye Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/2702, 21 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2702-belediye-kanununda-degisiklik-yapilmasina-iliskin-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/7d82f154-61d9-47eb-b4b9-01934e81a5f9 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.