# Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi (2/2857) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/2857 - **Sunuluş tarihi:** 17 Haziran 2021 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Dışişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/ff0b6eef-fc85-43d9-838b-01944ac4a15d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2857-bazi-andlasmalarin-yapilmasi-icin-cumhurbaskanina-yetki-verilmesi-hakkinda-kanunda-degisik > 2/2857 esas numaralı kanun teklifi 17 Haziran 2021 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, milletlerarası andlaşmaları sona erdirme ve bu andlaşmalardan çekilme konularının kanunda düzenlenmesi amaçlanmaktadır. ## Teklif metni 27. Dönemde verilen; A vah 9 2/761, 2/4410, 2/4350, 2/3374, 2/3678 e esas numaralı k Kanun Tekliflerini yeniliyoru Av. Dr. M. Sezgin Tanrıkulu "Diyarbakır Milletvekili © Uluk il, 3 i Tali Komisyon oo JAnayasa Esas Komisyon pa Dışişleri . Tarih: 10-1-2025 *İEsas No:2/2857 Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 3, Kat C - 303 TBMM ANKARA — — — NARARLAR ASK.LIĞI 0 8 ücak 775 kimmememe mamak Biji a İ Oral 705 Ni a CUMHURİYET HALK PARTİSİ Ça Grup Başkanlığı Tah /Z- 4 :2227.. CHP Sayı MAŞA ean eereeeezranamenean Prof. Dr. İbrahim Ö. KABOĞLU İstanbul Milletvekili Anayasa Komisyonu Üyesi TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA 244 sayılı Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifimiz gerekçesiyle ilişikte sunulmuştur. İbrahim Ö. Kaboğlu İstanbul Milletvekili nl Dai Tarih : mi İ Kesin 2021 esas me LI8 Damar. Tiz Mİ Ne... 22909 GENEL GEREKÇE Milletlerarası andlaşmaların uygun bulunması ve onaylanması konusu, Anayasa'nın 90. maddesinde düzenlenmiştir. Anayasa madde 90 düzenlemesi, genel kural olarak; bir milletlerarası andlaşmanın onaylanmasının, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlı olduğunu düzenlemektedir. Onaylanmanın kanunla uygun bulunması, genel kural olarak düzenlemiş; Anayasa'nın 90. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamındaki milletlerarası andlaşmalar ise, genel kuralın istisnası olarak öngörülmüştür. 31.5.1963 tarih ve 244 sayılı Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanun'un 2018 yılında 703 sayılı KHK ile değiştirilmeden önceki adı şöyleydi: "Milletlerarası Andlaşmaların Yapılması, Yürürlüğü ve Yayınlanması ile Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmesi Hakkında Kanun". 244 sayılı Kanun'un "Onaylamanın uygun bulunması kanunu" başlıklı ikinci maddesi ile "Onaylama ve sair tasarruflar" başlıklı üçüncü maddesi ile diğer birçok maddesi, 2018'de 703 sayılı KHK ile ilga edilmiştir. Bu hususlar daha sonra 9 no*lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmiştir. Bugün, konuya ilişkin olarak, kapsamı daraltılmış 244 sayılı Kanun ve 9 no'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi birlikte yürürlüktedir. Ne ki; Anayasa'da milletlerarası andlaşmaların uygun bulunması ve onaylanması düzenlenmiş olsa da, yürürlüğe ilişkin hususlar ve uluslararası andlaşmanın sona erdirilmesi ve uluslararası andlaşmadan çekilme konularında, mevzuatta açık bir düzenleme yer almamaktadır. Anayasa'nın, milletlerarası andlaşmaları uygun bulmaya ilişkin 90. maddesi, ilk fıkrasında, bu alanda genel bir kural olarak kanunilik ilkesini öngörmektedir. Kanunilik ilkesine tabi bir alan, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasına ilişkin usul ve esasların bir cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle değil ama bir kanunla düzenlenmesi gerekir. Bu itibarla; olağanüstü halin ilan sebebiyle ilişkisiz kapsamı itibariyle de Anayasa'ya açıkça aykırı olan 703 sayılı KHK ile birlikte 9 no'lu Cumhurbaşkanlığı kararnamesi aracılığıyla yaratılan tablonun hukuki karşılığı, fonksiyon gaspıdır. 20 Mart 2021 günü Resmi Gazete'de yayımlanan 3718 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nda, "Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi"nin ("İstanbul Sözleşmesi") Türkiye Cumhuriyeti bakımından feshedilmesine 9 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 3. maddesi gereğince karar verildiği belirtilmiştir. Bu karar, milletlerarası andlaşmaların sona erdirilmesi ve bu andlaşmalardan çekilme konusunda, yetki bakımından tartışmalara e. Yerliler neden olmuştur. İstanbul Sözleşmesi'ne ilişkin karar, gerçekte, Anayasa'nın 90. "yetki ve usulde parallellik ilkesi uyarınca zımnen içerdiği hukuki rejime aykırı oli ağ yanında bundan sonrası için de, milletlerarası andlaşmalar rejimine ilişkin olarak tehlikelgi iğ. yolzaçılmasına sebep olmuştur. Anılan 3718 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'ndan sonraki, .sürüçte, bazı TBMM mensuplarının, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Montrö Sözleşmesi gibidemel, Önöğni haiz andlaşmalardan da Cumhurbaşkanı kararı ile çıkılabileceğini beyan etmeleri; "İstanbul Silaha yi Sözleşmesi'nin feshine ilişkin girişimin, hukuk sisteminin geneli açısından doğurduğu tehlikenin ciddiyetini göstermiştir. İnsan haklarına dayalı devletin kazanımlarını korumak, kanunilik ilkesini tatbik etmek, yürütmenin Anayasa'ya aykırı işlemlerini engellemek, yetki tartışmalarını sonlandırmak ve ülkenin kurucu metinlerinin akibetinin tek kişinin öznel değerlendirmesine bağlı bulunduğuna ilişkin keyfi yaklaşımları ortadan kaldırabilmek adına; milletlerarası andlaşmaları sona erdirme ve bu andlaşmalardan çekilme konularının, Anayasa madde 90 hükmünün ruhuna ve bir kamu hukuku ilkesi olan yetki ve usulde parallellik ilkesine uygun bir şekilde, kanunda düzenlenmesi amaçlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1 — 31.5.1963 tarih ve 244 sayılı Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanun'un 2018 yılında 703 sayılı KHK ile değiştirilmeden önceki adı şöyleydi: "Milletlerarası Andlaşmaların Yapılması, Yürürlüğü ve Yayınlanması ile Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmesi Hakkında Kanun", 244 sayılı Kanun'un 2018 yılında ilga edilmiş 2. ve 3. maddeleri bakımından bu kanun teklifiyle öngörülen değişikliklerin 244 sayılı Kanun'un yürürlükteki kapsamında yol açacağı genişlemeyi kavramak üzere, Kanun'un adı, şu şekilde değiştirilmiştir: "Milletlerarası Andlaşmaların Onaylanması, Yürürlüğü, Yayınlanması, Sona Erdirilmesi ve Bu Andlaşmalardan Çekilme ile Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanun". MADDE 2 — Anayasa'nın 90. maddesinde düzenlenen milletlerarası andlaşmalara ilişkin temel kanuni düzenleme, 244 sayılı Kanun"dur. Bu Kanun'un milletlerarası andlaşmanın uygun bulunmasına ilişkin 2. maddesi 703 sayılı KHK ile ilga edildikten sonra; "Onaylama ve onaylamanın uygun bulunması" hususu, 9 no'lu Cumhurbaşkanlığı Karamamesi'nin 2. maddesiyle düzenlenmiştir. Anayasa'nın 90. maddesinde kanunilik ilkesine tabi tutulmuş bir konunun uygulamasına yönelik düzenlemenin de kanunla yapılması gerekli olduğundan; milletlerarası andlaşmaların uygun bulunması hususunun Anayasa'nın 90. maddesine uygun olarak kanunla düzenlenmesi amaçlanmıştır. Bu şekilde; yürütmenin işlem ve eylemleriyle yahut yorum hataları sebebiyle, kanunilik ilkesine Anayasa'nın 90. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında öngörülmemiş istisnaların getirilmesinin ve uygulamaya ilişkin belirsizliklerin önüne geçilmeye çalışılmıştır. Kanun'un bu maddesi, 9 no'lu Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 2. maddesini zımnen ilga edecektir. MADDE 3 — Milletlerarası andlaşmaların onaylanması ve yürütülmesine ilişkin konularla, milletlerarası andlaşmanın sonlandırılması ve milletlerarası andlaşmadan çekilmeye ilişkin konulardaki usul ve yetkiye ilişkin ortaya çıkan tartışmaların önüne geçmek amacıyla; bu konunun, kanun düzeyinde ve Anayasa 90. maddesi bağlamındaki ayrım dikkate alınarak düzenlenmesi amaçlanmıştır. Özellikle, Anayasa'nın açık şekilde ifade etmemesine rağmen, milletlerarası andlaşmaların sona erdirilmesi ve bu andlaşmalardan çekilme konularında; Anayasa Mahkemesi?nin de başvurduğu bir kamu hukuku ilkesi olan yetki ve usulde parallellik ilkesinin esas alınmak gerektiği izahtan varestedir. Onaylanması, TBMM tarafından çıkarılacak uygun bulma kanununa bağlı olan andlaşmaların sona erdirilmesi veya bu andlaşmalardan çekilme, TBMM'nin uygun bulma kanunu çıkarması durumunda mümkün kılınmıştır. Kanun'un bu maddesi, 9 no'lu Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 3. maddesini zımnen ilga edecektir. MADDE 4 — Yürürlük maddesidir. MADDE 5 — Yürütme maddesidir. BAZI ANDLAŞMALARIN YAPILMASI İÇİN CUMHURBAŞKANINA YETKİ VERİLMESİ HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ MADDE 1 - 31.5.1963 tarih ve 244 sayılı Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanun'un adı, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Milletlerarası Andlaşmaların Onaylanması, Yürürlüğü, Yayınlanması, Sona Erdirilmesi ve Bu Andlaşmalardan Çekilme ile Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanun" MADDE 2 — 244 sayılı Kanunun 2'nci maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Onaylamanın uygun bulunması MADDE 2 — Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması veya bu andlaşmalara katılma, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylama veya katılmayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır. Ekonomik, ticari veya teknik ilişkileri düzenleyen ve süresi bir yılı aşmayan andlaşmalar, Devlet Maliyesi bakımından bir yüklenme getirmemek, kişi hallerine ve Türklerin yabancı memleketlerdeki mülkiyet haklarına dokunmamak şartıyla, yayımlanma ile yürürlüğe konabilir. Bu takdirde bu andlaşmalar, yayımlarından başlayarak iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgisine sunulur. Milletlerarası bir andlaşmaya dayanan uygulama andlaşmaları ile kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılan ekonomik, ticari, teknik veya idari andlaşmaların Türkiye Büyük Millet Meclisince uygun bulunması zorunluğu yoktur; ancak, bu fıkraya göre yapılan ekonomik, ticari veya özel kişilerin haklarını ilgilendiren andlaşmalar, yayımlanmadan yürürlüğe konulamaz. Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında değişiklik yaratan her türlü andlaşmanın yapılmasında birinci fıkra hükmü uygulanır. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır." MADDE 3 — 244 sayılı Kanunun 3'üncü maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Onaylama, sona erdirme, çekilme ve sair tasarruflar olmayan ve Anayasa'nın 90'ıncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile bu Kanunun 2'nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında yer alan milletlerarası andlaşmalar, Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanır. Onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kanunla uygun bulmasına bağlı olan milletlerarası andlaşmalara katılma, bunların feshini ihbar etmemek suretiyle yürürlük süresini uzatma, Türkiye Cumhuriyetini bağlayan bir milletlerarası andlaşmanın belli hükümlerinin yürürlüğe konulması için gerekli bildirileri yapma, milletlerarası andlaşmaların uygulama alanının değiştiğini tespit etme, bunların hükümlerinin uygulanmasını durdurma, Cumhurbaşkanı kararı ile olur. Onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kanunla uygun bulmasına bağlı olan milletlerarası andlaşmaları sona erdirme veya bu andlaşmalardan çekilme, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin sona erdirmeyi veya çekilmeyi kanunla uygun bulmasına bağlıdır. Anayasa'nın 90O'ıncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile bu Kanunun 2'nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında yer alan milletlerarası andlaşmalara katılma, bunların feshini ihbar etmemek suretiyle yürürlük süresini uzatma, Türkiye Cumhuriyetini bağlayan bir milletlerarası andlaşmanın belli hükümlerinin yürürlüğe konulması için gerekli bildirileri yapma, milletlerarası andlaşmaların uygulama alanının değiştiğini tespit etme, bunların hükümlerinin uygulanmasını durdurma ve bunları sona erdirme, Cumhurbaşkanı kararı ile olur. Onaylama veya katılma konusu olan milletlerarası andlaşmanın Türkçe metni ile andlaşmada muteber olduğu belirtilen dil veya dillerden biri ile yazılmış metni, onaylanmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararına ekli olarak Resmi Gazete'de yayınlanır." MADDE 4 — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 5 — Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Bazı Andlaşmaların Yapılması İçin Cumhurbaşkanına Yetki Verilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/2857, 17 Haziran 2021. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2857-bazi-andlasmalarin-yapilmasi-icin-cumhurbaskanina-yetki-verilmesi-hakkinda-kanunda-degisik (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/ff0b6eef-fc85-43d9-838b-01944ac4a15d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.