# Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar Alanında Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi (2/3065) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/3065 - **Sunuluş tarihi:** 21 Nisan 2025 - **İlk imza:** Numan Kurtulmuş (AK Parti, İstanbul) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Dışişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/d9f1a488-dd4f-4d17-a2fe-01965c4f492d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-3065-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ve-somali-federal-cumhuriyeti-federal-hukumeti-arasinda-hidro > 2/3065 esas numaralı kanun teklifi 21 Nisan 2025 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Numan Kurtulmuş (AK Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile; Türkiye ve Somali arasında, Somali’nin kara ve açık deniz bloklarında petrol arama, değerlendirme, geliştirme ve üretimi ile bu projelerle ilgili taşıma, dağıtım, rafineri, petrol ve ürünlerinin satışı alanlarında iş birliğinin geliştirilmesini öngören Anlaşma’nın onaylanmasının uygun bulunması amaçlanmaktadır. ## Teklif metni TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Gelen Kâğıtlar Listesinde yayımlanan 1614603 evrak numaralı "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar Alanında Anlaşma"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi ve gerekçesi ekte Numan KURTULMUŞ İstanbul Milletvekili sunulmuştur. Tali Komisyon Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Esas Komisyon Dışişleri Tarih: 22-4-2025 Esas No:2/3065 e İgiskll MM MAM mm TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ VE SOMALİ FEDERAL CUMHURİYETİ FEDERAL HÜKÜMETİ ARASINDA HİDROKARBONLAR ALANINDA ANLAŞMANIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1- (1) 7 Mart 2024 tarihinde İstanbul'da imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar Alanında Anlaşma"nın onaylanması uygun bulunmuştur. MADDE 2- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. T.C. CUMHURBAŞKANLIĞI Sayı o: Z-90666677-599- 204766 18 Nisan 2025 Konu : Anlaşma TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 7 Mart 2024 tarihinde İstanbul'da imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar Alanında Anlaşma"yı Anayasanın 90 ıncı maddesi gereğince onaylanması uygun bulunmak üzere ilişikte bilgilerinize sunarım. Recep Tayyip ERDOĞAN Cumhurbaşkanı 1. Genel Gerekçe i 2. Anlaşma (Türkçe, Somalice, İngilizce) is İbl4ha$ GENEL GEREKÇE Ülkemizin Afrika Açılımı Stratejisi kapsamında öncelik verdiği ülkelerden olan Somali, Afrika kıtasındaki stratejik konumu itibarıyla bölge jeopolitiğinde önemli avantajlara sahiptir. Siyasi istikrarın sağlanmasından sonra son yıllarda Somali, hidrokarbonlar alanında ülkemiz kuruluşları açısından yatırım yapılabilecek ülkeler arasında yer almaktadır. Somali'nin kanıtlanmış doğal gaz rezervi 6 milyar metreküp olup açık deniz alanlarında 30 milyar varil hidrokarbon rezerv potansiyeli bulunmaktadır. Bu doğrultuda, Somali ile diğer sektörlerde mevcut olan işbirliğimizin hidrokarbonlar alanında da tesis edilmesi hedeflenmektedir. Bu çerçevede, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar Alanında Anlaşma" 7 Mart 2024 tarihinde İstanbul?da imzalanmıştır. Mezkur Anlaşma ile Taraflar arasında Somali"nin kara ve açık deniz bloklarında petrol arama, değerlendirme, geliştirme ve üretimi ile bu projelerle ilgili taşıma, dağıtım, rafineri, petrol ve ürünlerinin satışı alanlarında ikili bilimsel, teknik, teknolojik, hukuki, idari ve ticari işbirliğinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bahse konu Anlaşma kapsamında ülkemizin hidrokarbonlar alanında sahip olduğu kabiliyet, bilgi ve tecrübelerin Somali ile paylaşılması, bu alanda uzun vadeli işbirliklerinin tesis edilerek Somali'nin doğal kaynaklarının ülke ekonomisine kazandırılması ve karşılıklı fayda temeline dayanan ortak projelere yenilerinin eklenmesi hedeflenmektedir. TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ SOMALİ FEDERAL CUMHURİYETİ FEDERAL HÜKÜMETİ ARASINDA HİDROKARBONLAR ALANINDA ANLAŞMA Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti ("Federal Hükümet"), (bundan böyle tek tek "Taraf" ve birlikte "Taraflar" olarak anılacaktır), İki ülke arasındaki derin ilişkileri ve yakın dostluk bağlarını göz önünde bulundurarak, Taraflar arasındaki ekonomik ve sosyal işbirliğinin yoğunlaştırılması ve genişletilmesinin önemini kaydederek, Hidrokarbonlar alanındaki bu işbirliğini eşitlik, karşılıklı saygı ve karşılıklı yarar ilkeleri temelinde güçlendirmeyi arzulayarak, Hidrokarbonlar alanında mevcut işbirliği ilişkisini daha da geliştirmek arzusuyla, bu tür bir işbirliğinin iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendireceğinin bilincinde olarak, Somali Federal Cumhuriyeti Topraklarında doğal haliyle mevcut olan tüm hidrokarbonların mülkiyetinin Somali halkının ortak malı olduğunu, Somali Federal Cumhuriyeti'ne ait olduğunu ve Federal Hükümet'e verildiğini kabul ederek, Federal Hükümet'in Petrol Operasyonları için ruhsat(lar), izinler ve diğer yetkileri verme ve Üretim Paylaşım Anlaşmaları akdetme yetkisine sahip olduğunu teyit ederek, Federal Hükümetin, Topraklarının tamamında Petrol arama ve üretimini teşvik etme ve destekleme arzusunun altını çizerek, ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin Somali Federal Cumhuriyeti'nde Petrol arama ve potansiyel üretiminin hızlandırılmasında Federal Hükümete katılma ve yardımcı olma arzusunu kabul ederek, TANIMLAR VE YORUMLAMA 1.1 TANIMLAR Anlaşma, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Somali Federal Cumhuriyeti kara ve açık deniz Bloklarında Hidrokarbonlar Alanında ışbu anlaşma anlamına gelir. Blok, Petrol Operasyonları amaçları doğrultusunda belirli coğrafi koordinatlarla tanımlanan arazi anlamına gelir. Kontrat Alanı, Somali Topraklarındaki her bir kara ve açık deniz Bloğu için, her bir Üretim Paylaşım Anlaşmasınca kapsandığı ve tanımlandığı şekliyle ve Üretim Paylaşım Anlaşması uyarınca tadil, feragat, çekilme, uzatma veya başka bir şekilde değişiklik yapılmış olabilecek herhangi bir alan anlamına gelir. Yüklenici, Somali Federal Cumhuriyeti Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı'nın bir Üretim Paylaşım Anlaşması imzaladığı bir Kuruluş ve onun halefleri ve izin verilen devralanları anlamına gelir. Maliyet Gazı, Yüklenicinin Petrol maliyetlerini geri kazanmak amacıyla her takvim yılında serbestçe alıkoyabileceği ve ihraç edebileceği mevcut Doğal Gaz miktarı anlamına gelir. Maliyet Petrolü, Yüklenicinin Petrol maliyetlerini geri kazanmak amacıyla her takvim yılında serbestçe alıkoyabileceği ve ihraç edebileceği mevcut Ham Petrol miktarı anlamına gelir. Ham Petrol, kuyu başında atmosferik sıcaklık ve basınç koşullarında sıvı halde üretilen, gravitesine bakılmaksızın tüm rafine edilmemiş hidrokarbonlar ve Doğal Gazdan yoğunlaştırma veya ekstraksiyon yoluyla elde edilen distilat veya kondensat veya Doğal Gaz sıvıları olarak bilinen sıvı hidrokarbonlar anlamına gelir. Kuruluş, herhangi bir devletin veya yargı bölgesinin yasaları uyarınca veya yazılı anlaşma ile kurulmuş veya organize edilmiş, ister resmi ister özel nitelikte olsun, herhangi bir şirket, kuruluş, limited şirket, ortaklık, sınırlı ortaklık, ortak girişim, teşebbüs, dernek, tröst veya diğer tüzel kişilik veya kuruluş anlamına gelir. Doğal Gaz, ıslak mineral gaz, kuru mineral gaz, muhafaza başı gazı ve sıvı hidrokarbonların ıslak gazdan çıkarılması veya ayrılmasından sonra kalan kalıntı gaz ve sıvı veya gaz hidrokarbonlarla birlikte üretilen hidrokarbon olmayan gaz dahil olmak üzere atmosferik sıcaklık ve basınç koşullarında gaz fazında Vi bee kgıponlar anlamına gelir. Katılım Payı, Yükleniciyi oluşturan her bir tarafın Üretim Paylaşım Anlaşması kapsamındaki haklar, ayrıcalıklar, görevler ve yükümlülüklerdeki bölünmemiş yüzdelik hissesi anlamına gelir. Petrol, Ham Petrol ve Doğal Gaz dahil olmak üzere, kaya petrolü, petrollü şeyl, şeyl gazı, kömür yatağı metan gazı, katran kumları ve diğer hidrokarbon rezerv kaynakları dahil olmak üzere geleneksel ve geleneksel olmayan rezervuarlardan üretilebilen tüm hidrokarbonlar anlamına gelir. Petrol Operasyonları, Petrolün kararlaştırılan transfer noktasına/noktalarına kadar taşınması ve Üretim Paylaşım Anlaşması kapsamında saha restorasyonu ve işletmeden çıkarma dahil olmak üzere terk etme işlemleri de dahil olmak üzere, arama, değerlendirme, geliştirme, üretim, ayırma ve işleme, depolama ve bunlarla ilgili diğer faaliyetlerle ilgili işlemlerin tümü veya herhangi biri anlamına gelir. Üretim Paylaşım Anlaşması, bir tarafta Federal Hükümet ile diğer tarafta Yüklenici arasında imzalanacak olan ve diğer proje anlaşmalarıyla birlikte Kontrat Alanında Petrolün aranması, değerlendirilmesi, geliştirilmesi ve üretilmesi için hükümler getiren anlaşma anlamına gelir ve bu tür anlaşmaların her biri daha sonra şartlarına uygun olarak tadil edilebilir, değiştirilebilir veya uzatılabilir. Kar Gazı, Yüklenicinin Maliyet Gazını almasından sonra kalan mevcut Doğal Gaz anlamına gelir. Kar Petrolü, Yüklenicinin Maliyet Petrolünü almasından sonra kalan mevcut Ham Petrol anlamına gelir. Proje, Kontrat Alanından Petrolün aranması, değerlendirilmesi, geliştirilmesi ve üretimi ile ilgili tüm faaliyetler anlamına gelir. Devlet Kurumu, Proje ile ilgili olarak, tüm merkezi, bölgesel ve yerel makamlar veya organlar (hükümet hiyerarşisindeki herhangi bir üst yasal makamın parçası olsun veya olmasın veya onun tarafından kontrol edilsin veya edilmesin) ve bunlardan herhangi birinin tüm araçları, şubeleri ve alt bölümleri ve herhangi bir Devlet Kuruluşu dahil olmak üzere, Taraflardan her biri ve bunların Ülke Toprakları ile ilgili her düzeydeki her bir unsuru anlamına gelir. Yukarıda belirtilenleri sınırlamaksızın, bu terim, herhangi bir zamanda veya zaman zaman yapıda, biçimde veya başka bir şekilde meydana gelen değişikliklere bakılmaksızın, yasaları yönetme, düzenleme, uygulama veya icra etme, vergi, harç veya diğer benzer ücretleri tarh etme veya tahsil etme, lisans veya izin verme veya Projeyi doğrudan veya dolaylı olarak onaylama veya başka bir şekilde benzer şekilde etkileme yetkisine sahip olan Toprakları ile ilgili tüm yürütme ve düzenleme organlarını, ajansları, departmanları, bakanlıkları, makamları, m yetkilileri, acenteleri ve temsilcileri içerecektir. ar bir. Kürüluş anlamina gelir." İkai' Cumhuriyeti'nin egemen olduğu tüm kara, su ve hava sahası anlamına gelir ve ayrıca daha önce Birleşmiş Milletler'e sunulmuş olan münhasır ekonomik bölgesini de içerir. Somali Federal Cumhuriyeti, doğal kaynaklarını araştırmak, geliştirmek ve üretmek amacıyla tek ve münhasır haklara sahiptir. TPAO, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş ve faaliyet gösteren, merkezi Söğütözü Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı anlamına gelmektedir. Türk Tarafının Atadığı Kuruluş, TPAO ve/veya Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından Proje için belirlenen Kuruluş ve bunların halefleri ve izin verilen devralanları anlamına gelir. 12 YORUMLAMA İşbu Anlaşmanın maddelere, bölümlere ve diğer kısımlara ayrılması ve başlıkların eklenmesi sadece referans kolaylığı sağlamak içindir ve işbu Anlaşmanın yapısını veya yorumunu etkilemeyecektir. Aksi belirtilmedikçe, bir "Madde "ye yapılan ve ardından bir rakam veya harf gelen tüm atıflar, bu Anlaşma'nın belirtilen Maddesine atıfta bulunmaktadır. "Bu Anlaşma", "işbu Anlaşma", "burada" ve "işbu Anlaşma kapsamında" terimleri ve benzer ifadeler, bu Anlaşmaya atıfta bulunur ve bu Anlaşmanın herhangi bir Maddesine veya başka bir bölümüne atıfta bulunmaz. Aksi özellikle belirtilmedikçe veya bağlam aksini gerektirmedikçe, tekil anlamına gelen kelimeler çoğulu da kapsayacaktır ve tersi ve "dahil", "içerir" ve "dahil olmak üzere" kelimelerinin ardından "sınırlama olmaksızın" kelimelerinin geldiği kabul edilecektir. AMAÇ İşbu Anlaşmanın amacı, Taraflar arasında, iştirakleri vasıtasıyla veya iştirakleriyle birlikte, Somali Federal Cumhuriyeti'nin kara veya deniz bloklarından Petrol arama, değerlendirme, geliştirme ve üretiminin yanı sıra bu projelerle ilgili taşıma, dağıtım, rafineri, Petrol ve ürünlerinin satışı ve hizmet operasyonları dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, arama-üretim, taşıma ve ticaret, Petrol projeleri alanında ikili bilimsel, teknik, teknolojik, hukuki, idari ve ticari işbirliğinin geliştirilmesini feşyik etmektir. ©"... Ni N YETKİLİ MAKAMLAR 3.1 O İşbu Anlaşmanın uygulanması amacıyla, Taraflar aşağıdaki yetkili makamları tayin etmişlerdir: • Türkiye Cumhuriyeti tarafında, Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı; • Somali Federal Cumhuriyeti tarafında, Somali Federal Cumhuriyeti Petrol ve Maden Kaynakları Bakanlığı. 3.2 Oo Yetkili makamlarının değişmesi halinde, Taraflar bu durumu diplomatik kanallardan yazılı olarak derhal birbirlerine bildireceklerdir. PROJENİN YÜRÜTÜLMESİ Taraflar, Üretim Paylaşım Anlaşmasının iyi niyet temelinde müzakere edileceği ve aşağıdaki prensipleri yansıtacağında hemfikirdirler. 4.1 o HAKLARIN DEVRİ Somali Federal Cumhuriyeti burada, Kontrat Alanında ve Kontrat Alanıyla ilgili Petrol Operasyonları yürütmek için tek ve münhasır hakkı Türk Tarafının Atadığı Kuruluşa verir. Bu hakkın kullanılması için, Federal Hükümet hali hazırda mevcut olan veya muhtelif zamanlarda mevcut olabilecek ilgili teknik veriyi bedelsiz olarak Türk Tarafının Atadığı Kuruluşa sağlayacak ve Türk Tarafinın Atadığı Kuruluşun uygun gördüğü her bir Kontrat Alanı için, Türk Tarafının Atadığı Kuruluş ile Üretim Paylaşım Anlaşması imzalayacaktır. Şüpheye mahal vermemek için, Türk Tarafının Atadığı Kuruluş, Yüklenici veya Yüklenicinin veya Federal Hükümet'in alt yüklenicisi olarak, herbir Kontrat Alanında sismik veri toplama, işleme ve yorumlama ile sınırlı olmamak kaydıyla sismik operasyonlar yürütmek için münhasır hakka sahip olacaktır. Yüklenici ve / veya onun alt yüklenicileri toplanan veriyi Somali"de, Somali dışında veya Somali içerisinde işleme ve yorumlama hakkına sahip olacaktır. Türk Tarafinın Atadığı Kuruluş, herbir Kontrat Alanında Operatör veya Operatör Olmayan olarak yer alma hakkına sahip olacaktır. 42 (ORTAKLIK YAPISI Türk Tarafının Atadığı Kuruluş, yy y ? e her,bir Kontrat: Alanında, " Sozmali Kaporal Cumhuriyeti'nde yeni bir şirket veya fiş, küre. Zörlniğ üğu olmaksızın tek Yüklöhici Teysorlik, girişim Yüklenicisi olarak yer alma hak ki hi >0 ağı kt -Tüfk Tarafın "ie 0) d karar yetkisi dahilinde, Geliştirme ve Üretim Periyodunun başlangıcının akabinde Somali Federal Cumhuriyeti'nde bir şube açabilir. 43 DEVİR Türk Tarafının Atadığı Kuruluş, herbir Kontrat Alanı için Katılım Payının, hisselerinin, haklarının, ayrıcalıklarının, görev ve yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını başka bir Kuruluşa devretme hakkına sahiptir. 44 (KATILIM PAYI Türk Tarafının Atadığı Kuruluş, kendisinin uygun göreceği her bir Kontrat Alanı için Üretim Paylaşım Anlaşmasındaki kendi Katılım Payının yüzdesini belirleme hakkına sahiptir. 45 o ÜCRETLER VE İKRAMİYELER Bu Anlaşma kapsamındaki Üretim Paylaşım Anlaşmasının imzalanmasından önce, sırasında veya sonrasında Yüklenici, bu Anlaşma kapsamındaki Üretim Paylaşım Anlaşmasındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi için Federal Hükümet'e herhangi bir imza ikramiyesi, geliştirme ikramiyesi, üretim ikramiyesi ve herhangi ikramiye ödemekle zorunlu tutulmayacaktır. Bu Anlaşma kapsamındaki Üretim Paylaşım Anlaşmasının imzalanmasından önce, sırasında veya sonrasında Alt Yüklenicinin; Federal Hükümet'e herhangi bir yüzey ücreti ve yönetim ücreti ödemekle zorunlu tutulmayacaktır. Toplum fonu ve eğitim fonu kapsamında Yüklenici tarafından ödenebilir tutarlar Yüklenicinin asgari harcama yükümlülüğünün yerine getirilmesi için Yüklenicinin harcamalarının bir parçası olacak, bu şekilde anılacak ve buna dahil edilecek ve bu Anlaşma kapsamında imzalanan Üretim Paylaşım Anlaşmasında maliyet geri kazanımı için Petrol maliyetlerine dahil edilecektir. 4.6 (o İMTİYAZ ÜCRETİ Federal Hükümet, Kontrat Alanında üretilen ve çıkarılan tüm Petrolün yüzde beşine (*05) kadar, varsa, ayni veya nakdi imtiyazın maliki ve hak sahibi olacaktır. Muhakkak ki bahse konu üretim, rezervuarlara enjekte edilen veya sahadaki Petrol Operasyonları için tüketilen Petrolü içermemektedir. 47 oOMALİYET GERİ KAZANIMI VE ÜRETİM PAYLAŞIMI Yüklenici, Ürçt fan Pâylaşfa? A şi hükümlerince Yüklenici tarafından maruz kalian, Ni a, ve ödenen Petrol m hizi Bük ğe öderiecek imtiyaz ücreti ödendikten sonra, cari yılda 1, Kontrat Alanında ü kalan yaz Pa © pörasyonlarında kullanılmayan Ham Petrolün, fazami © Ye AŞLİL İŞ : VA, lap "090'ına ve Doğal Gazın azami 9090'ına eşit olacak tutarından münferit olarak geri kazanma hakkına sahip olacaktır. Bu maliyet geri kazanımı Petrolü; Maliyet Petrolü ve Maliyet Gazı olmak üzere iki kategoriden oluşan "Maliyet Petrolü"dür. Bir finansal yılda geri kazanılabilen Petrol maliyetlerinin Maliyet Petrolünün azami değerinden daha az olması durumunda, artan kısım Kar Petrolü ve Kar Gazından oluşan Kar Petrolünün bir parçası olur ve Kar Petrolüne dahil edilir. Ham Petrol ve Doğal Gaz üretimi, Maliyet Petrolü ve Kar Petrolü (ve Maliyet Gazı ve Kar Gazı) için sırasıyla Maliyet Petrolü ve Kar Petrolüne ayrılır. Yüklenici, Üretim Paylaşım Anlaşmasına göre dağıtılacak Kar Petrolü ve / veya Kar Gazı ve / veya Kar Petrolünde hak sahibi olacaktır. 4.8 o YURTİÇİ TEDARİK ZORUNULUKLARI VE ÜRETİMİN SATIŞI Yüklenici, Üretim Paylaşım Anlaşmasında hak sahibi olduğu belirlenen tüm Maliyet Gazı, Maliyet Petrolü, Kar Gazı ve Kar Petrolünü münferit olarak alma; aynı cins, gravite ve kalitedeki Ham Petrol ve Doğal Gaz için uluslararası pazarlarda hakim olan fiyattan pazarlama, ihraç etme ve ihraç edilen Ham Petrol ve Doğal Gazın kazancından ve yurt içine satılan Ham Petrol ve Doğal Gazın kazancından elde edilen fonları yurt dışında tutma hakkına sahip olacaktır. 49 DESTEK Taraflar, Projenin kesintiye uğramadan yürütülmesi için gerekli olan tüm koşulları sağlayacak ve Projeyi gerçekleştirmek için tüm izinleri, onayları ve lisansları almada destek sunacaklardır. VERGİLENDİRME Proje ile bağlantılı tüm vergi ve harçlar, işbu Anlaşma ve 3 Haziran 2016 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması dikkate alınarak, Taraf Devletlerin yürürlükteki kanun ve düzenlemelerine uygun olarak tarh edilecektir. N Kanima GÜVENLİK Somali Federal Cumhuriyeti, Somali Federal Cumhuriyeti Toprakları içerisinde güvenlik operasyonları yürütmekle sorumludur. Ancak, Türkiye Cumhuriyeti ve / veya Yüklenici ilave güvenlik tedbirleri alma hakkına sahiptir. Bu tür ilave güvenlik tedbirlerinin maliyeti, bu Anlaşma kapsamındaki Üretim Paylaşım Anlaşmasındaki maliyet geri kazanımı bakımından Petrol maliyeti olarak hesaba katılacak ve Petrol maliyetine dahil edilecektir. BU ANLAŞMA İLE DİĞER ULUSLARARASI VE ULUSAL YÜKÜMLÜLÜKLER " ARASINDAKİ İLİŞKİ 7.1 Oo Herbir Tarafişbu Anlaşmanın yürütülmesi ve ifasının kendi yetkileri dahilinde olduğunu teyit ve garanti eder. 7.2 O İşbu Anlaşmadaki hiçbir hüküm, Taraflardan herhangi birinin herhangi bir uluslararası anlaşma veya uluslararası hukuk kuralı kapsamındaki hak veya yükümlülüklerine halel getirmeyecektir. KANUN DEĞİŞİKLİĞİ 8.1 O Bu Maddenin amaçları doğrultusunda, "Kanun Değişikliği" Somali Federal Cumhuriyeti ile ilgili olarak şu anlama gelir: (a) Federal Hükümetin, Devlet Kurumunun veya Devlet Kuruluşunun herhangi bir uluslararası veya yerel anlaşması, mevzuatı, direktifi, emri, ilanı, düzenlemesi, tüzüğü, kararnamesi, yönetmeliği, politikası, izni, ruhsatı, lisansı, yetkisi veya benzer eylemi; (b) yukarıda belirtilenlerden herhangi birinde yapılan herhangi bir değişiklik (zeyil, yürürlükten kaldırma, geri çekme, fesih veya sürenin dolmasından kaynaklanan değişiklikler dahil); (c) yukarıda belirtilenlerden herhangi birinin mahkemeler, yürütme veya yasama makamları ya da idari veya düzenleyici kurumlar tarafından yorumlanması veya uygulanması; veya (d) yukarıda belirtilenlerden herhangi biriyle ilgili olarak herhangi bir yargı organı, tahkim, mahkeme veya Devlet Kurumu tarafından alınan herhangi bir karar, politika, diğer benzer eylem veya eylemde bulunma, yetki kullanma veya uygulama konusundaki başarısızlık veya ret veya bu tür herhangi bir organla ilgili olarak bu Anlaşmanın imza tarihinden sonra ortaya çıkan veya ve giren yar e ye yonelik değişiklik. Bu Mağ &nin$ Gg "Maliyetler" herhangi bir Kanun Değişikliği ile ilgili olarak, fe ii sel ığI; Kuruluş ve/veya Yüklenici tarafından Proje ile bağlantılı olarak al MUZ; & ören doğrudari bu Kanun Değişikliğinden kaynakları a ya. Od 7 7 fal . başka bir şekilde doğrudan bu Kanun Değişikliğine atfedilebilen herhangi bir yeni veya artan maliyet veya gider ya da gelir veya getirideki herhangi bir azalma anlamına gelecektir. Bu maliyetler veya giderler şunları içerebilir: (a) sermaye maliyetleri; (b) işletme ve bakım maliyetleri; veya(c) Türk Tarafının Atadığı Kuruluşa ve/veya Yükleniciye uygulanan veya bunlar tarafından ödenebilir vergi, imtiyaz ücreti, gümrük vergisi, rüsum, resim ve diğer harçların maliyetleri 8.3 Oo Eğer herhangi bir Kanun Değişikliği, Projenin uygulanmasını bozucu, çelişkili veya engelleyici etkiye sahipse veya Projenin değerini veya bu Anlaşma veya başka herhangi bir anlaşma kapsamında verilen veya doğan hakları, tazminatları veya korumaları sınırlıyor veya olumsuz yönde etkiliyorsa veya Türk Tarafının Atadığı Kuruluşa ve/veya Yükleniciye doğrudan veya dolaylı olarak herhangi bir masraf yüklüyorsa, Federal Hükümet, Türk Tarafının Atadığı Kuruluşa ve/veya Yükleniciye, Kanun Değişikliğinin bir sonucu olarak Türk Tarafının Atadığı Kuruluşun ve/veya Yüklenicinin maruz kaldığı Maliyetleri tazmin edecektir. Söz konusu tazminat, Kanun Değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, Federal Hükümetin Kâr Petrolü ve Kâr Gazından aldığı paydan ayni olarak gerçekleştirilecektir. YATIRIMA MUAMELE 9.i Oo Türk Tarafinın Atadığı Kuruluş ve/veya Yüklenici, 14 Ekim 1966 tarihli Devletler ile Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümüne İlişkin Sözleşme kapsamında yatırımcılar ve bunların yatırımları yatırımlar olarak kabul edilecektir. 9.2 o Her bir Taraf, Projenin uygulanması için gerekli, elverişli ve ayrımcı olmayan koşulları sağlamayı kabul edecek, özellikle projeye özgü ayrımcı tedbirler uygulamaktan kaçınacaktır. 9.3 (OoHer bir Taraf, kendi topraklarındaki yatırımları ve bunlarla ilgili faaliyetleri benzer durumlarda kendi yatırımcılarının yatırımlarına veya herhangi bir üçüncü ülkenin yatırımcılarının yatırımlarına tanınandan daha az elverişli olmayan bir temelde, hangisi en uygunsa, kabul edecektir. 9.4 Somali Federal Cumhuriyeti, bir tarafta Somali Federal Cumhuriyeti ile diğer tarafta Türk Tarafinın Atadığı Kuruluş ve/veya Yüklenici arasında işbu Anlaşmanın ve/veya Projenin uygulanmasına yönelik olarak akdedilen diğer anlaşmaların uygulanmasından ve/veya yorumlanmasından kaynaklanan anlaşmazlıkların, Türk Tarafinın Atadığı Kuruluş ve/veya Yüklenici tarafından Uluslararası Yatırım U yaşmazlıklarının.. Çözümü, Merkezi! ne " CICSID") ANLAŞMAZLIK ÇÖZÜMÜ 10.1 o Taraflar arasında bu Anlaşmanın uygulanması ve/veya yorumlanmasıyla ilgili herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve/veya müzakereler yoluyla çözülecektir. Taraflardan herhangi birinin önerdiği şekilde, Taraflar bu Anlaşmanın uygulanmasına ve anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin önerileri tartışmak üzere toplantılar düzenleyebilirler. 10.2 Herhangi bir anlaşmazlığın, bu tür istişarelerin ve/veya müzakerelerin başladığı tarihten itibaren doksan (90) gün içinde çözülememesi durumunda, Taraflardan herhangi biri, konuyu, halihazırda yürürlükte olan Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu tahkim kurallarına ("UNCITRAL Tahkim Kuralları") istinaden tahkim yoluyla nihai ve bağlayıcı bir çözüme ulaştırmayı seçebilir. 10.3 Hakem sayısı üç olacaktır. 10.4 Hakem heyetinin baş hakemi, Tarafların devletleri dışında üçüncü bir devletin vatandaşı olacaktır. 10.55 Atamamakamı, Lahey'deki Daimi Hakemlik Mahkemesi Genel Sekreteri olacaktır. Daimi Hakemlik Mahkemesi Genel Sekreterinin Taraf devletlerin vatandaşı olması veya bu görevi yerine getirmesinin engellenmesi halinde, atama makamı Daimi Hakemlik Mahkemesi Genel Sekreter Yardımcısı olacaktır. İkincisinin de Taraf devletlerin vatandaşı olması veya bu görevi yerine getirmesinin engellenmesi halinde, atama makamı, Daimi Hakemlik Mahkemesi'nin Taraf devletlerinin vatandaşı olmayan en kıdemli hukuk müşaviri olacaktır. 10.6 oOHakem heyeti, anlaşmazlığı işbu Anlaşmaya ve uluslararası hukukun geçerli kural ve ilkelerine uygun olarak çözecektir. 10.7 Tahkim yeri İstanbul, Türkiye olacaktır. 10.8 o Tahkim yargılamasında kullanılacak dil İngilizce olacaktır. DEĞİŞİKLİKLER İşbu Anlaşma, her iki Tarafin karşılıklı mutabakatı üzerine değiştirilebilir ve ilaveler yapılabilir. Tüm değişiklikler ve ilaveler, Anlaşmanın ayrılmaz bir parçasını oluşturacak ve bu Anlaşmanın 12. Maddesi hükümlerine göre yürürlüğe girecek olan ayrı protokol(ler)de belirlenecektir. YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ, SÜRE VE FESİH 12.1 İşbu Anlaşma, yürürlüğe girmesi için gerekli iç yasal prosedürlerin tamamlandığının Tarafların diplomatik kanallar aracılığıyla birbirlerine bildirdiği son yazılı bildirimin alındığı tarihte yürürlüğe girecektir. 12.2 Her bir Taraf, işbu Anlaşmanın imzalanmasını takiben, kendi iç hukuku ve uluslararası hukuk uyarınca yürürlüğe girmesi için gerekli önlemleri derhal ve uygun şekilde alacağını diğerine taahhüt eder. 123 İşbu Anlaşmanın, Tarafların devletlerinin ulusal mevzuatlarında belirtilen kurallar dışında kurallar belirlemesi durumunda, bu Anlaşmada belirlenen kurallar geçerli olacaktır. 124 İşbu Anlaşma beş (5) yıl süreyle yürürlükte kalacak ve Taraflardan biri diğer Tarafa bu Anlaşmayı feshetme niyetini süresinin dolmasına en az altı (6) ay kala diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı olarak bildirmedikçe, birbirini izleyen üç (3) yıllık dönemler için otomatik olarak uzatılacaktır. 12.5 İşbu Anlaşmanın feshedilmesi veya süresinin dolması halihazırda yürütülen veya tamamlanan faaliyetleri ve projeleri etkilemeyecektir. İstanbul'da 7 Mart 2024 tarihinde Türkçe, Somalice ve İngilizce dillerinde, tüm metinler eşit derecede geçerli olmak üzere imzalanmıştır. Yorumda herhangi bir farklılık olması durumunda İngilizce metin geçerli olacaktır. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Somali Federal Cumhuriyeti Adına Federal Hükümeti Adına a) arslan BAYRAKTAR Abdirizak Omar MOHAMED Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Somali Federal Cumhuriyeti E Petrol ve • elk İN Kaynaklar Bakanı [PDF s. 18: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] ÇEEXID İYO FASIRAAD 1.1 ÇEEXID Heshiis: Waxâa loola jeeda Heshiiskaan u dhaxgeya Xukuunadda Federaalka ce Jamhuuriyadda "Federaalka Soomaaliya iyo Xukuumadda Jamhuuriyadda Türkiye khuseyana Batroolka'ku Jina i xirmooyirika birriga iyo badda ce Jamhuuriyadda Fedöraalka Soomaaliya; Xirmo: Waxaa loola jeedaa cad dhuleed oo leh cabbir jugraafi ah " looguna talagalayi in lapa fuliyo howlgallada batroolka; Aagga lagu heshiiyay: Waxaa loola jeedaa xirmo berri ama bad ee Jamhuuriyadda Pederaâlka Soomaaliya ce lagu geexay Heshiiska Wixsoosaar Wadaagga ama âag kasta 00 Wax kâ baddel lagu samceyay oo ay ka mid yihiin ka tanaasulid, ka bixid, dhecreyn. iyo wixii la mid. ah si waafagsan Heshiiska Waxsoosaar Wadaagga; N Oandaraasle: Waxaa loola jeedaa shirkad uu Wasiirka Batroolka ii iyo Macdanta Jamhuuriyadda Federaalka Soomâaliya la gâlo Heshiis Wexsoosaar Wadaag 00 ay kü jiraan kuwa" dbaxla Kharashka Gaaska: Waxaa loola jeedaa geyb ka'mid Gaaska Dabiiciga ee la soosaaray Kaasi 00 . uu Oandaraasluhu si xor ah u gâato una dhoofsado kaalandar sanadeed kasta si uu s00 ceshto kharashkii ka galay Batroolka: i Kharashka Saliida: Waxaa loola jeedaa geyb ka mid Saliida cayriinka ah celâ soosaaray kaasi 00 uu Çandaraasluhu si xor âh u gâato una dhoofsado kaalandar sanadeed kasta si uu s00 ceshto Kharashikii ka galay Batroolka; Saliida Cayriinka ah: Waxaa loola jeedaa haydaroktarboonka : aan la sifayn culayskuu don Ni hayeeshee kaasi oo o laga s6o Saaray ceelka 15agoo dareere ah kuna sugan xaalad cadaadis gibili iyo mid heerkulesd 00 ay ku jiraan uumibixinta ama uümibiyaynta dareerayaasha haydarokaarboonka ama Gaaska Dabiiciga ah. i İ Shirkad: Waxaa loola jeedaa Shirkad, shirkad mas'uuliyadetdu xadidan tahay, WAX urun, ammaanaysashada i iyo gofnimo gaanuuneed 00 kale ama jimciyad ha âhâato mid dowladecd ama gâar loo leeyahay laguna aasaasay si waafagsan shuruucd dowlad kasta ama heshiis goran;. Gaaska dabiiciga ah: Waxaa loola jeedaa, haydarçkaarboonka hawada marka uü u ku sugan yahay xaalad cadaadis gibil iyo mid mah cd ol He ve. gaaska goyan, midka call nesi İN haraagga ah kadib marka la 500 saâr DIR LALA İZ EE Ze a e Sm e a SER RE Sari hawada Howlfuliye: Waxaa loola jeedaa shirkadda u xilsaaran miaaraynta howl- maalmeedka khusceya baarista; godista i iyo 500 saarista Batroolkâ; Dan-kü:yeelasho: Waxaa loola jeedaa bogolleyda aan gaybsamin ee ah saamiga ay shirkad kasta oo ka mid ah Oandaraaslaha ku leedahay xuguugaha, mudnaânta, waâajibaadka iyo xilalka ku sheeğgan Heshiiska Waxsoosaar Wadaagga. Batrool: Waxaa loola jeedaa dhamıaan haydarokaarboonada oo ay kuj jiraan Saliidda Ceyriinka e ah iyo Gaaskâ Dabiiciga ah, ha ahaadeen, kuwo laga S00 sadri karo waraha si caadi ah. ama aanan caadi ahâyn oo aykuj jiraan, Saliida i iyo gaaska laga soo saaro dliagaxyada, dhuxusha, canada i iyo harooyinka kale haydarokaaboon ee kale. gülmaynta, godista iyo so0saarista, kala geybinta iyo sifaynta, kâydinta i iyo howlaha kale ce la: -Howlgallada: Waxaa loola jeedaa dhammaan ama gayb howlfulin oo la xiriirta sahminta, 0 o xiriira sida: daabulka Batroolka ilaa laga gaarsiiyo baraha lagu heshiisyo, s00 af Jaridda Ni howlgallada sida dib u habaynta goobta iyo furfuridda agab howlfulineed si waafagsan. Heshiiska pe Waxsoosaar Wadaagga. Heshiiska Waxsoosaâr Wadaagga: Waxaa loola jeedaa heshiiska ay wada galaan Xukuumadda . Federaalka Soomaaliya iyo Çandaraaslaha kana kooban godobbo ku. saabsan sahminta, glmaynta,gödista iyo soosaarista Batroolka ce lagu samaynayo Aagga lagu hesbiyay. si ii waafagsan. Heshiiska Waxsoosaar Wadaagga i iyo hadba isbaddelada lagu sameeyo. Öandaranslulu gaato Kharashka Gaaska; Faa* idda Saliida: Waxda loola jeedaa haraagga Saliida Ceyriinka ah kadib nârka uu Çandaraasluhu gaato Kharashka Saliida; Mashruuc: Waxaa lola jeedaa howlaha khuseeya sahminta, giimeynta, godista iyo soosaarista . ğ ğ Batroolka ge lagu samaynayo Aagga lagu heshiiyay; Avwood dowladeed waxaâ loola jeeda, marka ay la xirirto Mashruuc, dhinac kasta ee heerarka il (ha nogdeen kuwa hoos yimaadâ ama aan hoos imâan âwood-sharci ee ugu sarraysa ee marka 100 firiyo kala sarraynta hay adaha dowladda) iyo hay'adaha, laamaha iyo gayb-hoosaadyjada hoos yimaada kuwa kor lagu s00 sheeğay iyo Hay'ad Dowladeed. Iyadoon waxba loo dhimmaynta arrimaha kor ku sheegan, eraygaan waxaa hoos imaanaya dhammaan hay'adaha fulinta iyo kali, nidaaminta, fulin iyo yiğimi dhaman Fan? iidada Gaaska: Waxaa .loola jecdaa haraagga Gaaska Dabiiciga ah kadib marka uu iv © goyari, ayna gaaska aan haydarokaarboonka ahayn ee la socda haydarokaarboonka dâreeraha ama :; İ e A a SA RED la YA ARZ LA ED © gelineed ce sharciga, s0o rogidda iyo ururinta canshuuraha, khidmadaha iyo kuwa la midka ah, Hay'ad dowladeed: Waxaa loola jeeda Shirkad kasta oo si toos ah ama dadban u leedahay ama — uu xukurito Dhinağ ama hal ama Ka badan oo ah awood dowladeed. .gobonnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo ay ku jiraan geyi-badeedka, hoobad-J amhuuriyâdda Federaalka Soomaaliya ayaa keli oo gaar ah u leh xuguugda sahmineed, godaal iyo S00-sâaris ce kheyrâadka dabiiciga ah. TPAO: Waxaa loola jeedaa Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ( Sliirkadda Batroolka ee Türkiye) oo ah shirkad lagu dhisay shuruucda Jamhuuriyadda Türkiye, xafiiskeeda Ankara, "Türkiye. Shirkad Turkiya ee Magacaaban: Waxaa loola jeeda TPAO iyo/ama Hay?ad Dowladeed : oo. ay U S00 magacawdo J amhuuriyadda Türkiye Mashruuc-iyo kuwa dhaxlo ama loo oggolaado i nay ku warcejiso. 1.2 FASIRAAD: U gaybsanaanta Heshiiskaan godobbo, gaybo iyo kuwa la midka ah iyo cinwaan-godobeedka waxaa loo adeegsaday in lagu toosiyo hab- goraalka, mana loo adeçgsan karo fasiraad-sharci 00 ku saabsân godobbada Heshiiskaan. Haddii aan si kale loo dhigin, dhammaan xigashada khüseysa "godob" oo ay la socoto tiro ama xaraf waxaâ loola jeeda Çodobka la tilmaamay ee heshiiskaan. Erayada "Heshiiskaan, > "halkaan," "Heshiiskaan gudihiisa," iyo "lagu tilmaamay" iyo crayada kale ee la midka ah waxay tilmaamayaan Heshiiskaan iyadoon loo gaadanayan Oodob i iy. dayb gaar ah ge heshiiskaan ka mid ah. — Haddii aan si kale loo dhigin ama nuxurku si kale u tilmaamin, erayada loo adeegsado keli waxaa. loo adecgsanayaa waddar ahaan. Eray kasta oo waddar loo adeegsadana waâxaa 100 adecgsanayâa keli. Erayada "ka mid ah," "ka mid yihiin, " iyo "ay ku jirâan," waxaa loo gaadanayaa inay dabayaalaan erayada "aay.ku-ko koobnayn,". >. ağrş a a e a a a Ra NAZ ZAR Bİ A A a A o UJEEDDADA Üjeeddâda Heshiiskaan waa in horumariyo dhisidda iskaashi laba-dhinacle ah oo khuseeya heshiiskaan iyo kuwa bahwadaagta yihiin kuna abbaaran Mashaariicda Batroolka ee heerarkiisa sare, dhexe iyo hoose oo ay ku jiraa balse aan ku koobnayn sahminta, giimeynta, godista iyo ni —- soosaarista batroolka ee xirmooyinka berriga iyo badda ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomâaliya . iyo daabulka, gaybinta; sifaynta, iibinta batroolka iyo walxaha laga sameeyo iyo howlaha adecg li ee la xiriira mashadr iicdaasi. © HAY'ADAHA U XİLSAARAN 31 Siloo: fuliyo Heshiiskaan; Dhinacyadu Wwaxay ugu xilsaarnaanâya hay? adaha s00 socda: • Dhinaca Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxaa ugu xilsaarnaânaya Wasaaraddâ Batigolka i iyo Macdanta ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya; • Dhinaca Jamhuuriyadda Türkiye waxaa ugu xilsaarnaanaya Wasaâradda Tamara. iyo e 3.2 Marka ÜU: isbaddel ku dhaco hay" adaha u xilsâaran, Dhinac kasta wuxuu sida ugu dhagsiyaha badan u wargelinayaa Dhinaca kale si goraal ah - isag0o 'marsiinaya hannaanka dibloomasiyadeed.. | | Ni FULİNTA MASHRUUCA • Dhinâöyadu waxay ku heshiiyeen in laga wada xaajoodo gelidda Heshiis Waxsoosaar Wadaâg si www niyadsami leh iyâdoo ay ku jiraan godobbo ku salaysan mabaadi"da s00 socota: 41 O XUÇUUO-SUN Jamhwuriyadda Federaalka Söomâaliya waxay halkaan ku siinaysaa Shirkad Turkiya ee Magacaaban xag keli iyo gaar u ah oo ây ku fuliso Howlgallo Batrool oo khuseeya Aagga lagu heshiiyay. Si xagaasi u adeegsato, Xukuumadda Federaalka Soomaaliya waxay siinaysa xogta farsamo ee hadda gecanla ku hayso ama heli doonto Shirkad. Turkiya c€ Magacaaban iyadoo wax khan Kahellağiğiş iyadoo la geli doonta Ship Tükiye ge si dize Matan, " 3 Aagga a) pl a ERA m MEY Magacaaban Heshiis Waxs pon iz 0 vizesi 4.2 4.3 4.5 doorbidayso Shirkad Turkiya ee Magacaabahı. -Silooga foğaado shaki, Shirkad Turkiya ee Magacaaban waxay yeelanâysaa xag keli-ay ku tahay oo ay ku fuliso howlo sahmin oo ku jiraan balse aan ku koobnayn gacan-ku-dhigidda, habaynta, fasiraadda iyo howlo godis oo ay ka sameyso Aagga lagu heshiiyay iyadoo Oandaraasle ah ama gandarâasle hoosaad u ah Oandaraasle ama Xukuumadda Federâalka. Shirkad Turkiya ce Magacaabân waxay xağ u leedahay inay ka nogoto Howlfuliye ama . mid aan Howlfuliye ahağn Ang kasta oo lagu heshiiyay. ÇAAB-DHISMEEDKA WAX X WADA-OÂBSIGA Shirkad Turkiya ee Magacaaban waxay u yeelanaysâa i inay ku biirto Aag kasta 00 Jagu heshiiyay 00 ay doorbidayso iyadoo ÇOandâraasle keli ali ama Çandaraas-wadaag la ali shirkado kale iyadoon lagu shardinayn i inay ka aasaasto shirkad ama ka furato xafiis cusub J ânühuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Shirkad Tutkiya ee Magacaaban ayaa si iskeedâ ah uga funan karta laani-xafliseed Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya kâdib matkâ ay billaabmaan wejiyada godist iyo soosaarista. WAREEJIN Shirkad Turkiya ee Magacaaban waxay xag u leedahay inay ku wareejiso Shirkad kale dhammaan' iyo gayb ka mid ah Danaha ay ku leedahay; saamigeeda, xugungdecia, i mudnaanteeda, waajibâadkeeda i iyo xilalkeeda khuseeya Aagga lagu heshiiyay. SÂAMI-WADAAG .Shirkad Turkiya ee Magacaaban waxay xag u ' yeclanaysaa inay go'aan ka gaarto "bogolleyda ku saabsan danaha ay ku yeelanayso Heshiis Waxsoosaar Wadaag ee khuseeya aâg lagu heshiiyay kâasoö ây doorbidayso. KHIDMADAHA İYO GUNNOOYINKA Ka hor, kadib iyo marka la saxiixayo Heshiis Waxsoosaar Wadaag .ce hoos imaânaya Heshiiskaan, Oandaraaslaha laguma waajibinayo inuu siiyo Xukuumadda Federaalka Soomaaliya gunnada saxiixa heytis Ramada godlista heshiiska, güya s soosadiista heshiiska iyo gunno kast kali bok Si Waxsoosaar Wadaagga. Ka hor, kadib iyo marka la Saxiixayo Heshiis Waxsoosaar Wadaag ee hoos imaanaya Heshiiskaan, Oandaraaslaha laguma waajibinayo inuu siiyo Xukuumadda' Federaalka Lacagaha uu Çandaraasluhu bixinayo ee khuseeya sanduugyada bulsahda iyo tababbarka waxay nogonayaan gayb ka mid ah kharashaadka uu galayo. Oandaraaslaha si uu u fuliyo waajibaadkiisa kharashgârayn, waxayna loo tirinayaa inay tahay kharashka Batroolka ee lagu soo celinayo si waafagsan Heshiiska Waxsoosaar Wadaagga ah ee hoos imaanaya Heshiiskaan. 4.6 o XUGUUĞDA LAHAANSHAHA Xukuumadda Federaalka Soomaaliya waxay yeelanaysaa xuguugda lahaanshahâ v0 ku gzdan karto lacag ama Batrool ahaan caddadkeedu ugu badan nogon karo shan 64) bogolkiiba ce Batroolka laga soo saaray Aagga lagu heshiiyay. Batroolka la s00 saaray ce dib cogu celiyay harada ama loo adeegsaday Howlgallada Bâtroolka et goobtii lağa 00 sâaray kuma jirayaan kuwa laga bixinayo xuğuugda lahaanshaha. 4.7 KHARASH-CELIN İYO WADAAGGA WAXSOOSAARKA kunâ bixiyay si waafagsan Heshiiska Waxsoosaar Wadaagga i isagoo u "gaadanaya. si gooni ah ug u badnaan sağaashân bogolii (9094) ee Saliida Ceyriihka ah iyo sagaashan bogolkii Ni (9090), ce Gaaska Dabiiciga .âh ee Tagâ soo Saaray Aâgga lagu: heshiiyay sanad maaliyadeedkâasi 00 aysan ku jirin kuwa loo adeegsan Howlgallada Batroolka iyo. khusaynaysaa "Kharashka Batroolka" oo ka koobiaanaya kharashka Saliidda iyo | Kharashka Gaaska. ii e A a Şİ e e a a Ea e a KE a RE YK KK VEE Haddii kharashka Batroolka ka yar yahay inta lagu İ jiro sanad-maaliyadeedkaasi tirada bogollayda ee ugu bâdan ee Kharashka Batroolka; dheeriga soo haray wuxuu ka mid nogonayaa Faa"iidada Batroolka oo lagu kala asteynayo. Faa*iiadad Saliidda iyo Faa"iidada Gaaska. Saliida Ceyriinka iyo Gaaska Wak gazali waxaa lagu kala asteynayaa Kharaşhka Saliid AMP N Nd Al iyo Faaiidada Saliida (iyo Kharashka Batroolka iyo Fa TIBINTA WAXSOOSAARKA Çandaraasluhu Wuxuu Xag u leeyahay inuu si gooni ah u gaato Kharashka Gaaskâ, .Kharashka Saliida, Faa'iidada Gaaska iyo Faa"iidada Saliidda ee ku soo aada si waafagsan Heshiiska Waxsoosaar Wadaagga uuna iibgeeyo, suuggeeyo, dhoofiyo giimo ku salaysan © giimaha caalaimiga ee suugyada Saliidda Ceyriinka ah iyo Gaaska Dabiiciga ah oo ay heen, Guleys i iyo tayo ahaan wâdaagaan. ii . gaybtiisa Saliida Ceyriinka ah ama Gaaska Dabiiciga ee dibedda loo iibgeeyay ku haysto Ni dalka dibeddiisa iyo dakhliga ka 00 xarooda Saliidda Ceyriinka iyo Gaaska Dabiiciga ah 4.9. KAALMAYN il . Dhinacyadu waxay, bixinayaan kaalmo kasta oo aan İooga maarınin in Mashruuca loo fuliyo si hagaağsari i iyo helidda dhammaan fasaxyada, ansixinnnada İ iyo rukhsadahâ lâgu i fulinayo Mashruuca. CANSHUURAHA Dhammaan canshuurdaha iyo khidmadaha la xiriira Mashruuca waxaa loo gaadayaa si waafagsan - li sharci yada i iyo xeer-nidaamiyeyaalka dhagangalka ku ah ee labada Dhinac iyadop la tixgelinayo Heshiiskaan Xukuumadda Federaalka iyo Heshiiska u dhaxceya Xukuumadda Jamhiuuriyadda Ni Türkiye iyo ka fogaanshaha canshuur laba dhinacle ah ce ku dhacaysâ canshuurta macaashkâ ee ) AMNIGA i Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa mas uul ka ah fulinta howlgalada amni ee Geyiga Jâmhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Hase ahaatee, Jamhuuriyadda Türkiye iyo/ama ah. Kharashka ku baxaya gaadista tallaabooyinkaasi waxay lagu:darayaa kharaslıka Batroolka ee la soo celinayo 5 si waafagsan Heshiiska Waxssesaar Wadaagga ee hoos imaanaya Heşhijgkaan Satı N 8.1 8.2. AHIYO KUWA GUDAHA AH Dhinaca kasta wuxuu xagiijinayaa, dhabna ka sheegayaa inuu awood u leeyahay gelidda iyo fulinta Heshiiskaan. Heshiiskaan wax saamayi ah kuma yeelanayo xuguugda iyo wâajibaadka oo ka soo askuma heshiis caalami ah ama talinta sharciga caalamiga ah ce uu Dhinac ka mid yahay pa ISBADDELKA SHARCİGA Si waâfagsan uj eeddada Oodobkaan, "Isbaddelka Sharciga" waxaa loola jeedaa markuu khuseeyo Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya: İ gaaddo Xukuumadda Federaalka, Awood dowladeed ama Hay'ad Dowladeed; (b). Wax ka baddel lagu sameeyo dhammaan kuwa lagu sheegay kor (00 ay ku jiraari (0. -Fasiraad kasta iyo dabagid ay sameecyaan maxkamadaha, laanta fulinta ama xeerdejinta ama hay'ad maamul ama nidaamir kuwaas 00 khuseeya arrimaha kof lagu SOĞ sheegay; ama Ni li (d). Go'aan, siyaasad iyo tallaabooyinka kale ee la midka ah, ama ku guuldarraysasho, diidmo fulin tallaabo , adeegsasho awood ama fulin 00 ay sameeyaan-hay"ad garsoor, gole gargaad, maxkamad iyo Awood Dowladeed kuwaas 00 khuseeya arrimaha kor lagu S00 sheegay ama beddelid ikhtisaâs la xiriira hay? adahasi kuwaas 00 500 ifbaxa ama dhagangal nogda kadib marka la saxiixo Heshiiskaan .SI waafagsan ujeeddada Çodobkaan "Kharash" waxaa loola jeedaa, marka ay Khuseyo Isbaddelka Sharciyada, gelid kharash cusub ama koror ku yimaada kharashka, yaraanshio dakhli ama faa'iildo kuwaas oo ka dhashay ama Si toos ah loogu tiirin karo Isbaddelka Sharciga saamaysana Mashruuca ay fulinayso Shirkadda Turkiga ee Magacaaban iyo/ama • Oandaraaslaha. Kharashkaasi waxaa ka mid ahaan kara: (a). Khatashka maalgelineed; (b). Kharaşh looga talagalay hoyk-sgcodsiinta; ama m, (e). kharashka canshuuraha, çi e khidmadaha iyo aritşoğinkü en Bö rogo Shirkadda Turkiga ee bie K 8.3. 9.2 9.3 9.4 ama xadidda ama dhibaato gasrsiiya gilmaha Mashruuca âmâ xag kasta; magdhow ama dhowrsanaan lagu bixiyay Heshiiskaan ama heshiisk kale, ama kordhinaya kharashı ay galayaan Shirkadda Turkiga ee Magacaaban iyo/ama Oandaraaslaha Si toos ah ama si dâdban; Xukuumadda Federaalka Soomaaliya waxay magdhow ka siinaysaa kharashka ay gashay Shirkadda Turkiga ee Magacaaban iyo/lama Oandaraaslaha ee ka dhashay Isbaddelka Sharciyada. Magdhowgaasi waxaa nogonayaa batrool oo laga bixinayo Faa'iidada Saliida iyo F aa"iidada Gaaska ce Xukuuinadda Federaalka iyadoo la bixinayo sanad gudihiisa marka uu dhagangalo Isbaddelka Sharciyada. Shirkadda Turkiga ee - Mügacaaban - iyo/ama Çandaraaslaha waxaa loo tixgelinayaa maalgeliyeyaal iyadoo maalgashigooduna loola dhagmâyo. maalgelin si waafagsan Heshiiska Xallinta Khilaafaadyada Maalgelinged &e u dhaxeeya Dowladaha iyo. Muwaadininta Dowladaha kale ce taariikhdeedu tahay.14 October 1966. Dhinaca kasta wuxuu ballangaadayaa i inuu bixinayo shuruud ku salaysan doorbidaad i iyo takoor la'aan eg muhiimka u ah fulinta Mashruuca gaar ahaan inuu ka reebtoonaadö i inuu ku s00 rogo mashruuca tallaabooyin tâkoorid 00 gaar u saamaynaya mashruuca. Dhinaca kasta wuxuu ballangaadayaa in geyigiisa, maalgashiga iyo howlaha kale '&e la dhashay dalkeeda ama kuwa ay leeyihiin meslgeliyeyasl u dhashay dalka hadba kil haysta İ doörbidaad Wanaagsan. • Xukuumadda Federaâlka.Soomaaliya waxay si shuruud laaan oo aan ka laabasho laheyn u oggolaanaysaa in khilaafaadka u dhaxeeya Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya 00 dhinac ah i iyo Shirkâdda Turkiga ee Magacaaban iyo/ama Oandaraaslaha oo dhindca ah Kağsi vo ka: dhasha fulinta i iyo fasiraadda 'Heshiiskaan iyo/ama heshiisyada kale ee hoos yimaada si loo fuliyo Mashruuc ay Shirkadda Turkiga ee Magâcaaban iyolama Oandaraaslaha u gudbin kâraan Xarunta Caalamiga ah ee Xallinta Khilaafaadka Maalgashi. pepe GRAM ÇAAD XALİNTAN KE İLANPAADKA i NG İLEN i vi SUK ai e 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6 10.7 10.8 Heshiiskaan waxaa lagu xallinâyaa wadatashi iyolama wadahadal dhexmara Dhinacyada. Hadba sida uu soojeediyo'mid ka mid ah Dhinacyada, Dhinacyadu waa inay galaan kulamo ujeedkoodu tahay in laga soo talabixiyo fulinta Heshiiskaan i iyo xallinta khilaafaadka. khilaaf kasta oo aan lagu xallin sagaashan (90) maalin oo ka billaabmaysa taariikhda uu billaabmo wadatashi iyo/ ama wadahadal; Dhinac kasta wuxu u gudbin karaa khilaafka in Guddoomiyaha golaha gargaadista wuxuu nogonayaa gof aanan u dhalan labada dal ee Heshiiskaan ka dhaxeeyo; İ Cidda magâcaabaysa waa Xoghayaha Guud ee Maxkamadda Caalamiga ee Gargaadistâ ee Hague. Haddii Xoghayaha Guud ee Maxkamadda Gargaadista uu yahay muwaadin u dhashay Dhinacyada ama uusan gudan karin xilkiisa; waxaa magacaabista samaynaya kuxigeenka Xoghayaha Guud ee Maxkamadda Gargaadista, Haddi ku-xigeenku yahay muwaadin Dhinacyada ah ama uusan gudan Karin xilkiisa; waxaa magacaabaya La-tâliyaha muwaadin Dhinacyada Heshiiskaan. Golaha Gargaadista WuXUuU go'aan uga gaarayaa khilaafkâ si waafagsan Heshiiskaan iyo xeerarka iyo mabaadi'da sharciga caalamiga ah. Goobta gargaadistu waxay nogonaysaa İstanbul, Türkiye. WAX KA BADDELKA Heshiiskaan waxaa lagu samayn karaa wax ka baddel iyo kaabib kadib markay labada Dhinaca ku heshiiydan. Dhammaan wax ka baddelada i iyo kaabiddaba waxaâ nogonayaan baratakool ş gaar ah nogonaya si waafagsan Oodobka 12aad ee Heshiiskaan. 12.1 dibloomaasiyadeed inuu H kl gey kon sharci eg a "dhagarlgel ky idi [PDF s. 29: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] [PDF s. 30–40: İngilizce metin — metne alınmadı] --- **Kaynak gösterme:** Numan Kurtulmuş (AK Parti, İstanbul). “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Somali Federal Cumhuriyeti Federal Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar Alanında Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/3065, 21 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-3065-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ve-somali-federal-cumhuriyeti-federal-hukumeti-arasinda-hidro (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/d9f1a488-dd4f-4d17-a2fe-01965c4f492d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.