# Irak' ta Kürt Halkına Yönelik Gerçekleştirilen El- Enfal Katliamı Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi (2/363) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/363 - **Sunuluş tarihi:** 2 Temmuz 2018 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** İçişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/f257926b-ff6b-468b-92ba-0188d9140559 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-363-irak-ta-kurt-halkina-yonelik-gerceklestirilen-el-enfal-katliami-olarak-taninmasi-hakkind > 2/363 esas numaralı kanun teklifi 2 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, 1986-1988 yıllarında Saddam Hüseyin iktidarı döneminde Kuzey Irak'ta 200 bine yakın sivilin öldüğü, Halepçe kasabasının kimyasal gazlarla bombardımana uğratıldığı El-Enfal hareketinin TBMM tarafından sistematik bir katliam eylemi ve insanlığa karşı suç olarak kabul ve ilan edilmesi öngörülmektedir. ## Teklif metni 27. Dönemde vermiş olduğum; 2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372, 2/373. 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381, 2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391, 2/392, 2/393, 2/394,2/395, 2/396,2/397,2/398,2/399,2/400,2/401,2/402, 2/403,2/404, 2/405, 2/406,2/407,2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261. 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268, 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279, 2/280, 2/40, 2/75, 2/281, 2/282, 2/41, 2/76, 2/283, 2/42, 2/77, 2/284, 2/43, 2/285, 2/78, 2/286,2/44, 2/287,2/79,2/288, 2/45, 2/289,2/80, 2/290,2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91. 2/311, 2/58, 2/312, 2/92, 2/313, 2/59,2/314, 2/93, 2/315, 2/60, 2/316, 2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319,2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 2/333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337.2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/111, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/f40, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356, 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/157, 2/158, 2/159, 2/160, 2/161, 2/162, 2/163, 2/164, 2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189,2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212, 2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, 2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/18, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/2'0, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venllivorum. 01.06.2023 Tali Komisyon Dışişleri Komisyonu Esas Komisyon İçişleri Komisyonu Tarih: 19 Haziran 2023 | Esas No: 2/3063 anlamın a Ü 1 Haziran 2023 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 26. Dönemde vermiş olduğum; 2/2163,2/1787,2/1764,2/1 734,211731,2/1719,2/1705,2/1699,2/1698,2/1691,2/1654 ,2/11629 211609,2/1497,2/1496,2/1459,2/1414,2/1384,2/1369,2/1359,2/1341,2/1311,2/1284,2/1283 2/1206,2/1042,2/1016,2/1003,2/926,2/846,2/804,2/637,2/636,2/594,2/593,2/592,2/591,2/590 2/1589,2/542,2/531,2/500,2/494,2/290,2/289 j ( 4/ bi287, 21286 2/285.2/284 2128321282 2/281,2/280,2/279,2/278,2/277,2/1276,21275,2/274,21273,2/271,21270,21269,21268,2/267, 2/265,2/264 ,2/263,2/262,2/261,2/260,2/259,2/258,2/257,2/256,2/255,2/254,2/253,2/217, 2/215,2/214,2/213,2/212,2/211,2/210,2/209,2/208,2/207,2/1206,2/205,. .2/203,2/202, 2/1200,2/199,2/198,2/197,2/196,2/195,2/194,2/193,2/192,2/191,2/190,2/189,2/188,2/187. 2/186. 2/185,2/184,2/183,2/182,2/181,2/180,2/179,2/178,2/177,2/176,2/175,2/174,2/173, 2/1171, 21170, 2/169, 2/168, 2/167,2/166,2/165,2/164,2/163,2/162,2/161,2/160,2/159,2/158, 2/156,2/155,2/154,21153,2/152,2/151,2/150,2/149,2/148,2/127,2/126,2/125,2/124,2/123 2/122,2/121,2/120,2/119,2/118,2/117,2/116,2/115,2/114,2/113,2/112,2/111,2/110,2/109 21108,2/107,2/106,2/105,2/104,2/103,2/102,2/101,2/100,2/99,2/98,2/97,2/96,2/95,2/94 2/93, 2/92,2/91,2190,2/89,2/88, 2/87, 2/86, 2/85, 2/84, 2/83, 2/82, 2/81, 2/80, 2/79, 2/78, 2/77, 2176, , 2174, 2/73, 2172, 2171, 2170, 2169, 2168, 2167, 2166, 2/65, 2/64, 2/63, 2/62, 2161, 2/60, 2/59, 2/58, 2/57, 2/56, 2/55, 2/54 ve 2/53 esas numaralı Kanun Tekliflerimi yeniliyorum. 29.06.2018 K ON Av. Dr.M. Nİ in TANRIKULU Tal ni, Dışişleri Komisyonlar Esas İçişleri Komisyon "5 Tarih01.10.2018 Esas No:139 K 02 bmv 2018 İ gep 22: Sa Ş6$i GE sma PARTİSİ ty nhği S CHP ayi 5135 m " TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25. Döneme ait 8142, 8113, 8114,/8115, 8117, 8118, 8119, 8120, 8121, 8122, 8123, 8124, 8125, 8126, 8127, 8128, 8129, 8130, 8131, 8132, 8133, 8134, 8136, 8137, 8138, 8140, 8141, 8142, 8143, 8145, 8626, 8627, 8628, 8629, 8630, 8631, 8632, 8634, 8635, 8636, 8637, 8638, 8639, 8641, 10836, 10837, 10845, 10846, 10847, 10848, 10849, 10850, 10851 10852, 10853, 10854, 10856, 10857, 10858, 10859, 10860, 10862, 10863, 10864, 10865, 10866, 10867, 10868, 10869, 10870, 10871, 10872, 10873, 10875, 10876, 10877, 10878, 10879, 10880, 10881, 10882, 10883, 10884, 10885, 10886, 10888, 10889, 10890, 10892, 10893,10895, 10896, 10898, 10899, 10900, 10901, 10902, 10903, 10904, 10905, 10906, 10907, 10908, 10909, 10910, 10911, 10912, 10913, 10914, 10915, 10916, 10917, 10918, 10920,10921, 10922, 10923, 10924, 10925, 10926, 10927, 10938, 10939, 10941, 21755, 21756,21757, 21758, 21759, 21761, 21764, 21765, 21768, 21769, 21770, 21771, 21772 Saygılarımla. Dr. Mİ Sezgin TANRIKULU istanbul Milletvekili Mali am Pari Tali 1 Komisyon Komisyon Neği Nar E Tarih: Tb Afa © E.Na: ala) LAN inin anneni bey YAŞ 2k Kasın 2045 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 24. Dönemde IBMM Başkanlığına verilmiş bulunan 2/1378 Esas Numaralı Kanun Teklifimi yeniliyorum. Saygılarımla arz ederim. g Sezgin TANRIKULU İstanbul milletvekili TERE i 14 Tm 2015 Kumara! Tk mz 2015 CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı Tarih". İlLOU LA. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA Irak*ta Saddam Hüseyin yönetimi döneminde BAAS rejimince Kürt Halkına yönelik gerçekleştirilen El-Enfal Katliamının TBMM? tanınması hakkında Kanun Teklifi gerekçesi ile birlikte e kte sunulmuştur. Dr. Sezgin TANRIKULU İstanbul Milletvekili Alek. yy (Peeisleri Komisyon sas - a Komisyon isisleri Tarih: o (01 Ncon 7015 E. LİTE FE V/ MİNİ Mini BAŞKANI TBMM im GENEL GEREKÇE Bilindiği üzere Irak'ta Saddam Hüseyin'in iktidarda bulunduğu dönemde, İran-Irak Savaşı esnasında, BAAS rejimi 1986-1988'de Irak'taki Kürt Halkına karşı düzenlettiği Kİ-Enfal Harekâtı ile sistematik olarak çocuk, kadın, yaşlı demeden 200 bine yakın Kürt insanını katletti, 4.5500*e yakın köyü yakıp yıktırdı ve on binlerce insanı da yerinden ettirdi. Bu harekâtın en acımasız olanı da 23 Şubat 1988'de Süleymaniye'den başlayıp 6 Eylül 1988'de Zaho'da sona erdirilenidir. Bu harekât kapsamında 16 Mart 1988 tarihinde diktatör Saddam'ın . BAAS rejiminin zehirli gaz bombalarını taşıyan sekiz MİG-23 uçağı tarafından Halepçe kasabasına bombardıman düzenlendi. O tarihlerde Halepçe sakinlerinden 5.000'den fazla insanın öldüğü, 7.000'den fazla insanın da yaralandığı tahmin edilmekteydi. Ancak Irak Savaşı'ndan sonra bölgeye giren yabancılar tarafından bu rakamın daha da büyük olduğu tespit edildi. Dolayısıyla iki yıllık El-Enfal Askeri operasyonunda 200 binden fazla Kürt katledildi. Katledilenlerin 180 binin çocuk, kadın ve yaşlılardan oluşan sivil insanlar olduğu kayıtlara geçmiştir. Bu katliamın ve BAAS rejiminin barbarlığının insanlık dışı boyutu Saddam rejiminin devrilmesi ile daha da belirgin bir şekilde dünya kamuoyunca görülmüştür. Il Mart 2010 tarihinde Irak Yüksek Ceza Mahkemesi Halepçe Katliamını soykırım olarak tanımladı. Bunun üzerine Norveç, İsveç ve İngiltere Parlamentoları bu katliamın sistematik bir soykırım olduğunu kabul ettiler. Türkiye Büyük Millet Meclisince de bu yönde bir karar alınmasında yarar vardır. Zira Halepçe"de yapılan katliam, insanlığın görüp görebileceği en derin acılardan biri olarak tarihe geçmiştir. Türkiye'nin komşu ülkesinde yaşanmış olan böylesine derin bir acı karşısında sessiz kalmasi söz konusu olmamalıdır. (o Katledilenlerin insanların büyük bir kısmının akrabalarının da hâlâ ülkemiz yurttaşı oldukları da bilinen bir gerçektir. Ülkemiz nüfusunun küçümsenemeyecek bir kısmının da Kürt olduğu göz önüne alındığında Türkiye Büyük Millet Meclisince de bu yönde bir karar alması, tarihi ve insani sorumluluk gereğidir. "Irak'ta Kürt Halkına Yönelik Gerçekleştirilen El-Enfal Katliamı Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi"? MADDE 1- Türkiye Büyük Millet Meclisi, Irak'ta Saddam Hüseyin'in iktidarda bulunduğu dönemde BAAS rejimince 1986-1988 tarihlerinde Irak'ın kuzeyinde Kürtlere karşı düzenlenen El-Enfal Harekâtı ile sistematik olarak çocuk, kadın, yaşlı demeden 200 bine yakın sivil Kürdün katledilmesini ve 4.500'e yakın köy ve kasabanın bombalanarak yakılmasını ve yine bu harekât kapsamında 16 Mart 1988 tarihinde Halepçe kasabasının zehirli kimyasal gazlarla bombardımanını, Kürt Halkına karşı girişilmiş sistematik bir katliam eylemi olduğunu ve bu eylemin insanlığa karşı işlenen bir suç olduğunu kabul ve ilan eder. MADDE 2 -Bu kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. MADDE 3-Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Irak' ta Kürt Halkına Yönelik Gerçekleştirilen El- Enfal Katliamı Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/363, 2 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-363-irak-ta-kurt-halkina-yonelik-gerceklestirilen-el-enfal-katliami-olarak-taninmasi-hakkind (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/f257926b-ff6b-468b-92ba-0188d9140559 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.