# TBMM İçtüzüğünde Değişiklik Yapılması Hakkında İçtüzük Teklifi (2/389) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/389 - **Sunuluş tarihi:** 2 Temmuz 2018 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Anayasa Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/6d5ac2fa-1758-4e0f-9ff7-0188d918c664 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-389-tbmm-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-ictuzuk-teklifi > 2/389 esas numaralı kanun teklifi 2 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde, Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal uzlaşı ile çözülmesine katkı sağlamak amacıyla "Toplumsal Mutabakat ve Ortak Akıl Heyeti Komisyonu" ve geçmişte yaşanan acı ve travmaları anımsatan isimleri taşıyan meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park ve benzeri alanların, kamu kurum ve kuruluşlarına ait işletme, tesis, bina ve benzeri tüm yapıların saptanması ve bunların isimlerinin değiştirilmesi amacıyla çalışma yürütmek üzere "Geçmişte Yaşanan Acı ve Travmaları Hatırlatan İsimleri Taşıyan Yerlerin Belirlenmesi ve Bu İsimlerin Kaldırılmasına İlişkin Tespit Komisyonu"nun kurulması, söz konusu komisyonların görevleri ile çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. ## Teklif metni 27. Dönemde vermiş olduğum; 2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372,2/373, 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381,2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391, 2/3Ö2, 2/393, 2/394,2/395, 2/396,2/397,2/398,2/399,2/400,2/401,2/402, 2/403,2/404, 2/405, 2/406,2/407,2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261, 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268, 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279, 2/280, 2/40, 2/75, 2/281, 2/282, 2/41, 2/76, 2/283, 2/42, 2/77, 2/284, 2/43, 2/285, 2/78, 2/286,2/44, 2/287,2/79,2/288, 2/45, 2/289,2/80, 2/290,2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91, 2/311, 2/58, 2/312,2/92, 2/313,2/59,2/314, 2/93, 2/315,2/60, 2/316,2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319,2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 2/333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337,2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/111, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/r40, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356,' 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/157, 2/158, 2/159, 2/.160, 2/161, 2/162, 2/163, 2/164, 2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189,2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212, 2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/-12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, 2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/İ8, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/2Ö, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venillvorum. 01.06.2023 Tali Komisyon Adalet Komisyonu İçişleri Komisyonu İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Esas Komisyon Anayasa Komisyonu Tarih: 19 Haziran 2023 | Esas No: 2/389 (27 17071 0 1 Haziran 003 0.1 Haim 2023 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 26. Dönemde vermiş olduğum; 2/2163,2/1787,2/1764,2/1 734,211731,2/1719,2/1705,2/1699,2/1698,2/1691,2/1654 ,2/11629 211609,2/1497,2/1496,2/1459,2/1414,2/1384,2/1369,2/1359,2/1341,2/1311,2/1284,2/1283 2/1206,2/1042,2/1016,2/1003,2/926,2/846,2/804,2/637,2/636,2/594,2/593,2/592,2/591,2/590 2/1589,2/542,2/531,2/500,2/494,2/290,2/289 j ( 4/ bi287, 21286 2/285.2/284 2128321282 2/281,2/280,2/279,2/278,2/277,2/1276,21275,2/274,21273,2/271,21270,21269,21268,2/267, 2/265,2/264 ,2/263,2/262,2/261,2/260,2/259,2/258,2/257,2/256,2/255,2/254,2/253,2/217, 2/215,2/214,2/213,2/212,2/211,2/210,2/209,2/208,2/207,2/1206,2/205,. .2/203,2/202, 2/1200,2/199,2/198,2/197,2/196,2/195,2/194,2/193,2/192,2/191,2/190,2/189,2/188,2/187. 2/186. 2/185,2/184,2/183,2/182,2/181,2/180,2/179,2/178,2/177,2/176,2/175,2/174,2/173, 2/1171, 21170, 2/169, 2/168, 2/167,2/166,2/165,2/164,2/163,2/162,2/161,2/160,2/159,2/158, 2/156,2/155,2/154,21153,2/152,2/151,2/150,2/149,2/148,2/127,2/126,2/125,2/124,2/123 2/122,2/121,2/120,2/119,2/118,2/117,2/116,2/115,2/114,2/113,2/112,2/111,2/110,2/109 21108,2/107,2/106,2/105,2/104,2/103,2/102,2/101,2/100,2/99,2/98,2/97,2/96,2/95,2/94 2/93, 2/92,2/91,2190,2/89,2/88, 2/87, 2/86, 2/85, 2/84, 2/83, 2/82, 2/81, 2/80, 2/79, 2/78, 2/77, 2176, , 2174, 2/73, 2172, 2171, 2170, 2169, 2168, 2167, 2166, 2/65, 2/64, 2/63, 2/62, 2161, 2/60, 2/59, 2/58, 2/57, 2/56, 2/55, 2/54 ve 2/53 esas numaralı Kanun Tekliflerimi yeniliyorum. 29.06.2018 K ON Av. Dr.M. Nİ in TANRIKULU N İstanbul Milletvekili Adalet İçişleri İnsan Haklarını İnceleme Tali Komisyonlar Esas m Anayasa Komisyon Tarih01.10.2018 Esas No:154 K 02 bmv 2018 İ gep 22: Sa Ş6$i CHP Terih 3 İLEN tilığı İSE Sayı : TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25. Döneme ait 4965, 5291, 5293, 5296, 5711, 5713, 5714, 5718, 5779, 5987, 6442, 6673, 6786, 6788, 7312, 8147, 8149, 8152, 9234, 9567, 9570, ; 10107, 10111, 10114, 10887, 11122, 13142, 13143, 13146, 15248 15523, 15524, 16535, 16694, 17646, 21780, 23657, 24261, 24489, 26619 ve 27305 evrak numaralı Kanun Tekliflerimi yeniliyorum. Sezgin T TANRIKULU İstanbul Milletvekili Saygılarımla. Tal o (| İgiş eni • Pehlet Komisyon |. taşan Haklarımı İnceleme i Kemlayon Tadase , v 7 Tarih; 11 Irak IR o E.No TBMM / , Ni / BAŞKANI 2h Kasm 2015 . No: Şİİ Grup Başkanlığı CHP Tarih :..2..1. dinleri 2015... Sayı TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünde Değişiklik Yapılması Hakkındaki İçtüzük değişiklik teklifimiz ve gerekçesi ektedir. Gereğini saygılarımla arz ederim. a Ç Sezgin TANRIKULU İlralitin Öndüiz p Adana MM İnme Dan Yulackı Önrs06 Ga & Tslanbul Mu , / No: : (6o9U 73. Sayılı Kanun Teklifi İmza Çizelgesi Pianllur Nuu Mah AN Pir TAP / amir AM) var Kiraları. d1ep —— ÖZLN? Yl gal KİŞAL hu İalhik, DelsEk) pbmon, / GEREKÇE Türkiye'de Kürt sorunu ve bunun önemli bir boyutu olan silahlı çatışma ve terör yöntemleri binlerce yurttaşımızın ölümüne neden olmuştur. Cumhuriyet tarihi bu sorunun salt güvenlik eksenli politikalarla çözülemeyeceğinin kanıtlarıyla doludur. Genelkurmay Başkanlığı'nın verilerine göre, 1984 ile 2009'un Nisan ayı arasında tam 11 bin 735 güvenlik görevlisi ile 30 bine yakın PKK mensubu ve binlerce sivil yurttaşımız hayatlarını kaybetmişlerdir. Faili meçhul cinayetlere kurban gidenler ile kayıpların sayısı bu rakamlara dâhil değildir. Sadece güvenlik eksenli politikaların bu sorunları çözemediği acı tecrübelerle aşikâr hale gelmiştir. Başka seçeneklerin hayata geçirilmesi, ertelenemeyecek bir ihtiyaç olarak önümüzde durmaktır. Bu bağlamda, siyasi alanın toplumsal barışı sağlayacak demokratik bir çözüm için yeniden düzenlenmesi ve yeni araçların devreye sokulması gerekmektedir. Bugüne kadar değişik Hükümetler döneminde yapılan çalışmalar istenilen sonuçları tam olarak vermemiştir. Bu olumsuz durumun esas nedeni, siyasi çözümün sadece Hükümetlerin işi olarak görülmesi ve TBMM'nin yeterli ölçüde sorumluluk üstlenmemiş olmasıdır. Bu, sorunun kapsayıcılığıyla bağdaşmayan bir yaklaşımdır. Ülkenin önemli ve bütün toplumu ilgilendiren sorunlarının çözümünün asli adresi TBMM'dir. Kürt sorununun çözümü ulusal mutabakat gerektirmektedir. Ulusal irade TBMM'de temsil edildiğine göre, ulusal mutabakatın oluşacağı yer de TBMM'dir. Kürt meselesinde, TBMM denetiminde bir süreç ve mekanizma oluşturulması ertelenemez bir aşamaya gelmiştir. İçtüzük değişikliği teklifimizin amacı; siyasi partiler arasında doğrudan ve sürekli bir diyalog imkânı yaratmaya; görüş ve yaklaşım farklılıklarını asgari düzeye indirmeye ve siyasetin dilini uzlaşma ve demokratik çözüm temeline oturtmaya çalışmaktır. Böylece bu meselenin; siyasi partiler arasında polemik, yıpratma, üstünlük ve yenilgi konusu olmaktan çıkarılacağını umut ediyoruz. Bu İçtüzük Değişikliği Teklifimizde ayrıca aynı amaçlara hizmet etmek üzere, ülkemizde geçmişte yaşanan acı ve travmaları hatırlatan isimler taşıyan; meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park ve benzeri alanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait işletme, tesis, bina ve benzeri tüm yapıların ve kışlaların tespit edilmesi ve bu isimlerin değiştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisinde bir Tespit Komisyonu kurulması da öngörülmektedir. MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1- Madde ile Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğüne bir geçici madde eklenerek Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal mutabakatla çözülmesine katkı sunmak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında bir "Toplumsal Mutabakat ve Ortak Akıl Heyeti Komisyonu" kurulması amaçlanmıştır. Geçici maddenin ikinci fıkrasında, komisyonun oluşumu ve üyelerinin seçimi; Üçüncü fıkrasında, Komisyonun görevleri; Dördüncü fıkrasında, Komisyonun çalışma usul ve esasları; Beşinci fıkrada Komisyonun uzman ve danışman çalıştırması; Altıncı fikrada, Komisyonun çalışma süresi düzenlenmektedir. Geçici Maddenin yedinci fikrasından itibaren ise Ortak Akıl Heyeti'nin oluşumu düzenlenmektedir. Sekizinci fırkada Heyetin görevleri; Dokuzuncu fıkrada Heyet ve çalışma gruplarının çalışma usul ve esasları; Onuncu fıkrada, Heyet görevlerine yardımcı olacak teknik görevliler ve bunların ödenek ve yolukları; On birinci fıkrada, Heyetin çalışma süresi; On ikinci fıkrada bu geçici maddede hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak usul ve esaslar; On üçüncü fırkada ise Heyetin TBMM Başkanlık Divanının izni olmadıkça soruşturma ve kovuşturmaya tabi tutulmayacağı hususları düzenlenmektedir. MADDE 2- Madde ile Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğüne bir geçici madde eklenerek ülkemizde geçmişte yaşanan acı ve travmaları hatırlatan isimleri taşıyan; meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park ve benzeri alanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait işletme, tesis, bina ve benzeri tüm yapıların ve kışlaların tespit edilmesi ve bu isimlerin değiştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisinde bir Tespit Komisyonu kurulması ve bu Komisyonun görevleri, yetkileri, çalışma usul ve esasları düzenlenmektedir. MADDE 3- Yürürlük maddesidir. MADDE 4- Yürütme maddesidir. TBMM İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ MADDE 1- 5.3.1973 tarihli ve 584 Karar Numaralı Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğüne aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "GEÇİCİ MADDE |1- Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal mutabakatla çözülmesine katkı sunmak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde "Toplumsal Mutabakat ve Ortak Akıl Heyeti Komisyonu" kurulmuştur. (2) Komisyon, TBMM Başkanlık Divanının kararıyla kurulur ve TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin kendi üyeleri arasından göstereceği ikişer milletvekilinden oluşur. TBMM Başkanı Komisyonun başkanıdır. TBMM Başkanının yokluğunda, görevlendirdiği Başkan Vekili Komisyona başkanlık eder. Herhangi bir nedenle Komisyon üyeliğinin boşalması halinde aynı esas ve usulle Komisyon üyesi seçilir. (3) Komisyon, Türkiye'nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken temel sorun alanlarında aşağıdaki görevleri yerine getirir; a) TBMM'de grubu bulunan siyasal partiler arasında doğrudan diyalog, etkili iletişim ve işbirliği ortamı oluşturarak görüş ve yaklaşım farklılıklarını demokratik süreç ve eşitlikçi zeminlerde en aza indirmek, b) Bakanlar Kurulunun çözüme ilişkin geliştirdiği strateji ve programı var ise, TBMM Başkanlığı aracılığı ile Komisyona sunacağı strateji ve programı değerlendirmek, c) Başka ülkeler uygulamaları ile kamu kurum ve kuruluşları, siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları, sendikalar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, enstitüler, araştırma kuruluşları, akademisyenler, araştırmacılar ve benzerleri tarafından hazırlanmış rapor, kitap ve makaleleri incelemek, d) Kamu kurum ve kuruluşlarının (yargı organı hariç) görüşlerini almak, e) Gerektiğinde toplumun tüm kesimleriyle doğrudan görüşmek, f) Heyetin sunacağı görüş ve önerilerden yararlanmak, suretiyle üzerinde anlâşma sağlanan hususlarda TBMM Başkanlığına sunulmak üzere ortak aklı: yansıtan öneriler içeren rapor üretmek. TBMM Genel Kurulunda görüşülerek üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğu ile kabul edilen öneriler, Bakanlar Kurulu açısından tavsiye kararı niteliğindedir. Siyasi partiler tavsiye kararının hayata geçirilmesinde Bakanlar Kuruluna gerekli yardım, kolaylık ve desteği sağlar. TBMM Başkanı, tavsiye kararı niteliğindeki önerilerin gerçekleştirilmesini izler. (4) Komisyonun çalışma usul ve esasları şu şekildedir; a) Komisyon haftada en az iki gün toplanır. Toplantılar Salı ve Perşembe günleri yapılır. Gerektiğinde haftalık toplantı sayısı artırılabilir. b) Komisyon ilk toplantısını Başkanın belirlediği gün ve saatte ve Başkanın belirlediği gündemle yapar. İzleyen toplantının gündemi ile gün ve saati Komisyon üyeleri nin. sim görüşlerini alarak Başkan tarafından belirlenir. Komisyon Ankara dışında da toplanabilir. ce) Komisyonun TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin komisyon üyelerinin tamamıyla toplanması asıldır. Ancak, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin komisyon üyelerinin dörtte üçünün katılımı ile de toplanabilir. d) Komisyon, üye tam sayısının dörtte üçünün aynı yöndeki oyuyla karar alır ve öneride bulunabilir. e) Komisyon toplantılarında tam tutanak tutulması asıldır. Ancak, bazı hallerde Komisyon Başkan ve üyelerinin teklifi ve toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararıyla tutanak tutulmamasına karar verilebilir. f) Toplantı tutanakları üyelere basılı veya CD ortamında ivedi olarak dağıtılır. Komisyon çalışmaları sona erene kadar hiçbir tutanak kamuoyuna açıklanamaz. g) Komisyon toplantıları basına kapalı olarak yapılır. Ancak, saydamlığı ve kamuoyunun bilgilendirilmesini sağlamak üzere Başkan toplantı bitiminde uygun göreceği içerikte açıklamada bulunabilir. h) Komisyon toplantılarına Komisyon üyeleri, Heyet üyeleri, toplantıya davet edilen kişiler ve görevlendirilenler dışında kimse katılamaz. (5) Komisyona üye veren siyasi partilerin göstereceği birer uzman ile TBMM Başkanlığınca her siyasi parti için görevlendirilecek birer uzmandan oluşan iki teknik heyet oluşturulur. Gerektiğinde teknik heyet sayısı artırılabilir. Teknik heyet, verileri toplar, tasnif ve analiz eder ve bir değerlendirme raporu hazırlayarak Komisyona sunar. Komisyona üye veren her siyasi parti toplantılarda ikişer danışman bulundurabilir. Danışmanlar, müzakereye katılamaz ve oy kullanamazlar. Siyasi partilerin önereceği uzmanlar ile danışmanların ödenek ve yollukları TBMM Başkanlığınca karşılanır. (6) Komisyon çalışma sürecini kendi belirler ve kurulduğu andan itibaren en geç 12 ay içinde raporunu tamamlayarak TBMM Başkanlığına sunar. Bu süre gerek görüldüğü takdirde TBMM Genel Kurulunca uzatıla bilinir. (7) Komisyon kararıyla bir "Ortak Akıl Heyeti" kurulur. Heyet, Komisyonda üyesi bulunan her siyasi partinin, toplumsal sorunlara duyarlılığı olan ve siyasi partilerle üyelik bağı bulunmayan kişiler arasından önereceği üçer üyeden oluşur. Siyasi partilerin önereceği üyelerden en az birinin kadın olması zorunludur. Heyet, kendi içinde her siyasi partiden en az bir üye bulunmak şartıyla iki veya daha fazla çalışma grubu oluşturabilir. Heyet kendi üyeleri arasından birini Heyet Başkanı, çalışma grubu ise kendi üyeleri arasından birini Çalışma Grubu Başkanı seçer. (8) Heyet, Türkiye'nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken temel sorun alanlarında Komisyonun çerçevesini çizdiği görev tanımı içinde ve Komisyonla koordineli biçimde aşağıdaki görevleri yerine getirir; a) TBMM'de temsil edilmeyen siyasi partilerin, sendikalar, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşları ile bilim insanı ve sanatçıların etkin iletişime ve katılımcı N süreçlere dayalı yapılarda görüş ve önerilerini almak, b) Tüm yurttaşlara açık kapalı ve açık hava toplantıları, birebir ilişki ve yüz yüze görüşmelerle yurttaşların görüş ve önerilerini dinleyerek tasa, kaygı ve duyarlılıkları ile geleceğe ilişkin toplumsal barış ve huzur beklentilerini nesnel olarak yansıtmaya özen göstermek, suretiyle kendi düşüncelerini de içeren görüş ve önerileri bir rapor halinde Komisyona sunmak. (9) Heyet ve çalışma gruplarının çalışma usul ve esasları şu şekildedir: a) Heyet ve çalışma gruplarının toplantı günleri ile gündemlerini Komisyon çalışmaları ile koordineli olacak şekilde Heyet belirler. b) Heyet, üyelerinin tamamıyla toplanır. Ancak, Heyeti öneren siyasi partilerin dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de Heyet toplanabilir. Heyet, toplantı yeter sayısının üçte iki çoğunluğu ile karar alır; üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile öneride bulunur. c) Çalışma grubu, üyelerinin tamamı ile toplanır. Ancak, Heyeti öneren siyasi partilerin dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de çalışma grubu toplanabilir. Çalışma grubu, toplantı yeter sayısının üçte ikisiyle karar alır ve öneride bulunur. d) Heyet ve çalışma grubu raporlarında ayrışık oyu bulunanlar gerekçelerini ayrıntılı olarak açıklar. e) Heyet ve çalışma grubu toplantıları tutanağa bağlanır. f) Heyet ve çalışma grubu toplantıları kamuya açık yapılır. Ancak, bazı hallerde Heyet ve çalışma grubu başkan ve üyelerinin teklifi ve toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararıyla gizli ve basına kapalı toplantılar yapılabilir. (10) Komisyona üye veren siyasi partilerin göstereceği birer uzman ile TBMM Başkanlığınca görevlendirilecek bir uzmandan oluşan teknik görevliler, Heyet çalışmalarına teknik destek sağlamak üzere görevlendirilir. Teknik görevliler, verileri toplar, tasnif ve analiz eder ve Heyetin raportörlük işlerini yürütür. Siyasi partilerin önereceği üyeler ile uzmanların ödenek ve yollukları TBMM Başkanlığınca karşılanır. (11) Heyetin çalışma süresi Komisyon tarafından belirlenir ve kurulduğu andan itibaren en geç sekiz ay içinde raporunu tamamlayarak Komisyona sunar. Gerek görüldüğü takdirde bu süre Komisyonca uzatılabilir. Bu geçici maddede hüküm bulunmayan hallerde TBMM Başkanlık Divanının belirleyeceği usul ve esaslar uygulanır. Heyet üyeleri, yaptıkları görev nedeniyle TBMM Başkanlık Divanının izni olmadıkça soruşturma ve kovuşturmaya tabi tutulamazlar." MADDE 2- 5.3.1973 tarihli ve 584 Karar Numaralı Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğüne aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "GEÇİCİ MADDE 2- Ülkemizde geçmişte yaşanan acı ve travmaları hatırlatan isimleri taşıyan; meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park ve benzeri alanların, kamu kurum VON, kuruluşlarına ait işletme, tesis, bina ve benzeri tüm yapıların ve kışlaların tespit edilmi v iu isimlerin değiştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisinde "Geçmişte Yaşanan Acı ve Travmaları Hatırlatan İsimleri Taşıyan Yerlerin Belirlenmesi ve Bu İsimlerin Kaldırılmasına İlişkin Tespit Komisyonu" kurulmuştur. Komisyonun üye sayısı on ikidir. Siyasi parti grupları tarafından bu İçtüzük değişikliğinin yayımını takip eden on beş gün içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Komisyon üyeliği için üçer aday bildirilir. Komisyon üyelerinin seçimi, siyasi parti grupları tarafından önerilen adayların Genel Kurulca işaret oyu ile onaylanması ile tamamlanır. Komisyon, bu İçtüzük değişikliğinin yayımını takip eden bir ay içerisinde oluşturulur. Komisyon Başkanı, komisyon üyeleri tarafından oyçokluğu esasına göre seçilir. Komisyon, göreviyle ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden bilgi isteyebilir ve belge alabilir. Komisyon, gerekli gördüğü hâllerde ilgili kişi ve uzmanların bilgisine başvurabilir. Komisyonun görev süresi kuruluşundan itibaren bir yıldır. Komisyonun toplantı yeter sayısı üye tam sayısıdır. Komisyon, kararlarını üye tam sayısının dörtte üçü ile verir. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz. Komisyon gündemi Başkan tarafından belirlenir. Komisyon, geçmişte yaşanan acı ve travmaları hatırlatan isimleri taşıyan yerlerin tespitine yönelik inceleme ve araştırmaları resen yapabileceği gibi, başvuru üzerine de yapabilir. Komisyon, görevi ile ilgili olarak hazırladığı, tespit ve önerilerini içeren raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunar. Komisyonun raporu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca ad belirlemeye ve değiştirmeye yetkili kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilir. Bu kuruluşlar raporun gereğini yerine getirmekte bir takdir hakkına sahip değildirler. Komisyona, 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunda belirlenen esaslara göre, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye'de ikamet eden yabancı gerçek kişiler tarafından başvuru yapılabilir. Komisyon tarafından başvuru sahiplerine inceleme ve araştırma sonuçları hakkında bilgi verilir. Bu maddede açıklık olmayan hâllerde Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır." MADDE 3- Bu İçtüzük yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 4- Bu İçtüzük Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından yürütülür. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “TBMM İçtüzüğünde Değişiklik Yapılması Hakkında İçtüzük Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/389, 2 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-389-tbmm-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-ictuzuk-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/6d5ac2fa-1758-4e0f-9ff7-0188d918c664 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.