# 3194 Sayılı İmar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi (2/458) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/458 - **Sunuluş tarihi:** 2 Temmuz 2018 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** İçişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/e9c49b59-0fe7-42d8-8fc1-0188d9221308 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-458-3194-sayili-imar-kanununda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun-teklifi > 2/458 esas numaralı kanun teklifi 2 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile; ilgili kanundaki "ibadet yeri" ibareleri açıkça tanımlanarak cemevlerinin belediyelerin imar planlarına ibadethane olarak işlenmesi öngörülmektedir. ## Teklif metni 27. Dönemde vermiş olduğum; 2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1,698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372,2/373, 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381,2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391, 2/302, 2/393, 2/394,2/395. 2/396,2/397,2/398,2/399,2/400,2/401,2/402, 2/403,2/404, 2/405, 2/406,2/407,2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261, 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268, 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279,2/280,2/40,2/75,2/281,2/282,2/41,2/76,2/283, 2/42, 2/77, 2/284,2/43, 2/285, 2/78, 2/286, 2/44, 2/287, 2/79,2/288, 2/45, 2/289, 2/80, 2/290, 2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91, 2/311, 2/58, 2/312,2/92, 2/313,2/59,2/314, 2/93, 2/315,2/60, 2/316,2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319,2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 2/333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337,2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/111, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/1^40, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356, 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/.157, 2/158, 2/159, 2/160, 2/161, 2/162, 2/163, 2/164, 2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189,2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212, 2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, 2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/18, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/2'0, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venilivorum. 01.06.2023 Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Tali Komisyonu , Komisyon İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Komisyon İçişleri Komisyonu Tarih: 19 Haziran 2023 (| Esas No: 2/458 b Tüm 0.1 Hezin 2073 hl77 1790 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 26. Dönemde vermiş olduğum; 2/12163,2/1787,2/1764,2/1734,2/1731,2/1719,2/1705,2/11699,2/1698,2/1691,2/1651,2/1629 2/1609,2/1497,2/1496,2/1459,2/1414,2/1384,2/1369,2/1359,2/1341,2/1311,2/1284,2/1283 211206,2/1042,2/1016,2/1003,2/926,2/846,2/804,2/637,2/636,2/594,2/593,2/592,2/591,2/590 2/589,2/542,2/531 ,21500,2/494,2/290,2/289| İ Al bi287, 21286 2/285.21284 21283 2/282 2/281,2/280,2/279,2/278,2/277,2/276,2/275,2/274,2/273,2/1271,21270,2/1269,21268,2/267, 2/265,2/264 ,2/263,2/262,2/261,2/260,2/259,2/258,2/257,2/256,2/255,2/254,2/253,2/217, 2/215,2/214,2/213,2/212,2/211,2/210,2/209,2/208,2/207,2/206,2/205,. .2/203,2/202, 21200,2/199,2/198,2/197,2/196,2/195,2/194,2/193,2/192,2/191,2/190,2/189,2/188,2/187. 2/186. 2/185,2/184,2/183,2/182,2/181,2/180,2/179,2/178,2/177,2/176,2/175,2/174,2/173, 21171, 2/1170, 2/169, 2/1168, 2/167,2/166,2/165,2/164,2/163,2/162,2/161,2/160,2/159,2/158, 21156,2/155,2/154,2/153,2/152,2/151,2/150,2/149,2/148,2/127,2/126,2/125,2/124,2/123 2/122,2/121,2/120,2/119,2/118,2/117,2/116,2/115,2/114,2/113,2/112,2/111,2/110,2/109 2/108,2/107,21106,2/105,2/104,2/103,2/102,2/101,2/100,2/99,2/98,2/97,2/96,2/95,2/94,2/93, 2/92,2/91,2190,2/89,2/88, 2/87, 2/86, 2/85, 2/84, 2/83, 2/82, 2/81, 2/80, 2/79, 2/78, 2/77, 2176, , 2174, 2173, 2/72, 2171, 2/70, 2169, 2/68, 2167, 2166, 2/65, 2/64, 2/63, 2/62, 2/61, 2/60, 29.06.2018 Tali Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm vi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonlar Milk Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Esas İçişleri Komisyon Tarih:'01.10.2018 Esas No:220 2/59, 2/58, 2/57, 2/56, 2/55, 2/54 ve 2/53 esas numaralı Kanun Tekliflerimi yeniliyorum. Av. Dr.M. Nİ in TANRIKULU İstanbul Milletvekili K 02 bmv 2018 İ gep 22: Sa Ş6$i EE SUMAK HALK PARTİSİ Mezmdi p Başkanlığı — İtaat... CHP Sayı Ne 2192... TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25. Döneme ait 8142, 8113, 8114,/8115, 8117, 8118, 8119, 8120, 8121, 8122, 8123, 8124, 8125, 8126, 8127, 8128, 8129, 8130, 8131, 8132, 8133, 8134, 8136, 8137, 8138, 8140, 8141, 8142, 8143, 8145, 8626, 8627, 8628, 8629, 8630, 8631, 8632, 8634, 8635, 8636, 8637, 8638, 8639, 8641, 10836, 10837, 10845, 10846, 10847, 10848, 10849, 10850, 10851 10852, 10853, 10854, 10856, 10857, 10858, 10859, 10860, 10862, 10863, 10864, 10865, 10866,10867, 10868, 10869, 10870, 10871, 10872, 10873, 10875, 10876, 10877, 10878, 10879, 10880, 10881, 10882, 10883, 10884, 10885, 10886, 10888, 10889, 10890, 10892, 10893,10895, 10896, 10898, 10899, 10900, 10901, 10902, 10903, 10904, 10905, 10906, 10907,10908, 10909, 10910, 10911, 10912, 10913, 10914, 10915, 10916, 10917, 10918, 10920,10921, 10922, 10923, 10924, 10925, 10926, 10927, 10938, 10939, 10941, 21755, 21756,21757, 21758, 21759, 21761, 21764, 21765, 21768, 21769, 21770, 21771, 21772 Saygılarımla. İ Dr. M Sezgin TANRIKULU İstanbul Milletvekili ea eman Ka i NX Karı Nu Komisyon Ne GAY ENİ • Tarih: U Aral Kim TMM 77 e. 2k Kasm 2015 2 k Kasım 2015 No: p23b ZE) CUMHURİYET HALK PARTİSİ Ümemcae Grup Bâşkanlığı Tarih :2.7. kia Sayı EN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 24. Dönemde TBMM Başkanlığına verilmiş bulunan 2/2471 Esas Numaralı Kanun Teklifimi yenikyorum. Dr /M. Sezgin TANRIKULU İstanbul milletvekili 2 ku 2015 " 28 km 2015 No: | 9$ 40) İ GUMMURİYET HALK PARTİSİ ark Grup aaa 10 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA r Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifim gerekçesi ile 3194 Sayılı İma birlikte ekte sunulmuştur. Gereğini saygılarımla arZ ederim. Ja ezgin Tanrıkulu TEMN BAŞKANLIĞI gi Tai İŞ Nİ Man Komisyon En Ön Ger Esas Komisyon Tarih: l a Ysm.Uzm. Şek BAŞKAN! GEREKÇE Alevi yurttaşlarımız uzun bir süredir hak ihlalleri ile karşı karşıya kalmaktadır. Benzeri çağdaş ülkelerde görülmeyecek uygulamalar neticesinde laiklik ilkesi işlevsiz kılmakta birlikte yaşama iradesini temelinden sarsmaktadır. Anayasal düzeyde ve uluslar arası metinlerle güvence altında olan inanç özgürlüğünün yaşanması noktasında sorunlar yaşanmaktadır. Devletlerin tüm yurttaşlara bir nazarda bakması gerekmektedir. Devletler pek çok farklı kimliğe sahip insanların ortak yaşama iradesi çerçevesinde oluşturduğu örgütlü bir yapıdır. Bu bağlamda incelediğimizde devletin kendisini oluşturan gruplardan herhangi birinin egemenliğinde olması veyahut bu gruplardan birine ayrımcılık yapması kabul edilebilir bir durum değildir. Nitekim bu felsefeden hareketle Anayasanın 10. Maddesi yazılmıştır. Anayasanın 10. Maddesi 'Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" diyerek vatandaşların inanç ve ibadet özgürlüklerinin altını çizer. Anayasanın 24. Maddesinde 'Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir ve 'ibadet, dini âyin ve törenler serbesttir" denilerek devletin tüm kurumlarıyla, inançlara eşit şekilde yaklaşması gerektiğini belirtilmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda 25 Kasım 1981 tarihinde kabul edilen 'Din veya İnanca Dayanan Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Tasfiye Edilmesine Dair Bildiride" inanç gruplarının özgürce ibadetlerini yapacak koşulların hazırlanması ve korunmaya alınması gerektiği belirtilmiştir. Aynı bildirinin 1. Maddesinde 'Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, bir dine veya dilediği bir inanca sahip olma ve dinini veya inancını kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir biçimde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama ve öğretme yoluyla açışa vurma özgürlüğünü de içerir denilerek, inanç topluluklarının özgürlüklerle buluşturulması gerektiği belirtilmiştir. Türkiye tarafından imzalanan ve 27 Mayıs 1949 tarihinde 7217 sayılı resmi gazetenin yayınlanmasıyla kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 18. maddesinde "Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, din veya topluca, açık olarak ya da özel biçimde öğrenim, uygulama, ibadet ve dinsel törenlerle açığa vurma özgürlüğünü içerir" denilmektedir. Anayasa'nın ve Türkiye'nin de imzaladığı Uluslararası sözleşmelerin hükümlerine rağmen ülkemizde yaşayan Alevi vatandaşlarımız, inanç özgürlüklerinden, inanç temsiliyetinden ve kamu kaynaklarının eşit şekilde kullanılması ve paylaşılmasından yararlanamamaktadır. Avrupa Birliği Komisyonu'nun ilerleme raporunda da aynı adaletsizliğin devam ettiğinin altı çizilerek, 2012 yılında Türkiye'de düşünce, vicdan ve din özgürlüğü konusunda değerlendirilmesi gerektiğinin altı çizilmiştir. Cemevi açma konusunda bazı belediyelerin iyi niyetli girişimleri takdire şayan olsa da bu girişimler cemevlerinin açılması konusundaki özgürlükleri güvence altına almaya yetmemektedir. Örneğin, 2012 de Didim Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi yetkililerine ilçe kaymakamlığından gönderilen bir tebligatta, cemevinin işgalci olarak bulunduğu, bu sebeple de 2 yıllık süre için, 50 bin tiralık ecrimisil bedelinin ödenmesi tebliğ edilmiştir. Cemevi yetkilileri 2004 yılında belediye ile yapılmış kira anlaşmasına istinaden karara itiraz etmiş ancak buna rağmen derneğe ait banka hesabında bulunan 22 bin liraya da el konulmuştur. Gelen ikinci bir tebligatta, Cemevi'nin bir ay içerisinde yıkılacağı ve yetkililerin bir ay içerisinde gerekli hazırlıkları, tahliye işlemini yapması bildirilmiştir. Konuya gerekli itirazlar yapıldıktan sonra Didim'de yaşayan tüm Aleviler konuya itiraz ederek demokratik yollarla cemevinin yıkılmasını engellemişlerdir. Didim Belediye meclisi yaptığı 2 Temmuz 2013 tarihli toplantısında, oy birliği ile araziyi ilçe imar planına "Cemevi" olarak işlemiştir. Bu durum, cemevinin resmi belgelerde de "Cemevi" olarak kabul edilmesi demektir. Bir anlamda Cemevi'nin varlığını tanıma olacaktı ki bu girişime Didim Mal Müdürlüğü'nden kararın yasal olmadığı yönünde itiraz gecikmedi. Mal Müdürlüğü'nden gelen itiraz yazısında; "Cem evinin Kültürel tesis alanı olduğuna dair hiçbir norm kayıt mevcutta bulunmamakta ayrıca 3194 sayılı İmar Kanununda 'Cami' ibaresi 15.07.2003 tarihli ve 4928 sayılı kanunun 9. Maddesi ile 'ibadet yeri' olarak değiştirilmiş olup Cem evlerinin ibadethane statüsünde sayılıp sayılamayacağı netlik kazanmadığından yapılan plan değişikliğinin yasal dayanağı bulunmamaktadır" ifadesine yer verilmiştir. Bunun üzerine; Didim Belediye Meclisi, gelen itiraz ile konuyu tekrar meclis toplantısında görüşerek itirazı reddetmiş ve arazinin imar planında "Cemevi" olarak kalmasını istemiştir. Bu örnekte de görüldüğü üzere 3194 Sayılı İmar Kanunu'nda yer alan "İbadet yeri' ifadelerinin "Cami, Cemevi, Mescit, Kilise, Sinagog, Havra' olarak değiştirilmesi ve bunun sonucunda cemevlerinin belediyelerin imar planlarında 'ibadethane' olarak işlenmesi, Alevi vatandaşlarımızın yıllardır uğradığı hak gasplarından birisine son vermek demek olacaktır. Yapılacak bu değişiklikler Anayasa'ınızın ve tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerin gereğini yerine getirerek yıllardır süren büyük bir adaletsizliğin giderilmesine, vatandaşlarımızın tamamımın devlete ve demokrasiye olan güvenlerini arttırmaya, ülkemizde son yıllarda zayıflayan birlik ve beraberlik duygularımızın güçlenmesine neden olacaktır. 3194 SAYILI İMAR KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ MADDE 1 - 3194 sayılı İmar Kanununda yer alan 'İbadet yeri' ibareleri "Cami, Cemevi, Mescit, Kilise, Sinagog, Havra' olarak değiştirilmiştir. MADDE 2 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3 - Bu kanun hükümlerini bakanlar kurulu yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “3194 Sayılı İmar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/458, 2 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-458-3194-sayili-imar-kanununda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/e9c49b59-0fe7-42d8-8fc1-0188d9221308 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.