# Çocuk Hakları İzleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Teklifi (2/489) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/489 - **Sunuluş tarihi:** 2 Temmuz 2018 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Anayasa Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/f66e6801-a30a-48be-bb87-0188d9278bb5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-489-cocuk-haklari-izleme-komisyonu-kurulmasi-hakkinda-kanun-teklifi > 2/489 esas numaralı kanun teklifi 2 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, yurt içi ve yurt dışında çocuk hakları alanındaki gelişmeleri izlemek, uygulamaların söz konusu gelişmelerle uyumunu değerlendirmek ve alınacak önlemlere ilişkin çalışmalar yapmak, ayrıca çocuk haklarına aykırı davranış ve uygulamalarla ilgili başvuruları incelemek üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, Çocuk Hakları İzleme Komisyonu kurulması ve bu komisyonun kuruluş, görev, yetki, çalışma usul ve ilkelerinin düzenlenmesi amaçlanmaktadır. ## Teklif metni 27. Dönemde vermiş olduğum; 2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372, 2/373, 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381, 2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391, 2/392, 2/393, 2/394,2/395, 2/396,2/397,2/398,2/399,2/400,2/401,2/402, 2/403,2/404, 2/405, 2/406,2/407,2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261, 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268, 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279,2/280,2/40,2/75,2/281,2/282,2/41,2/76,2/283, 2/42, 2/77, 2/284,2/43, 2/285, 2/78, 2/286,2/44, 2/287,2/79,2/288, 2/45, 2/289,2/80, 2/290,2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91, 2/311, 2/58, 2/312, 2/92, 2/313, 2/59,2/314, 2/93, 2/315, 2/60, 2/316, 2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319,2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 27333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337,2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/111, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/1^10, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356, 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/157, 2/158, 2/159, 2/160, 2/161, 2/162, 2/163, 2/164, 2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189,2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212,2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, "2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/18, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/2Ö, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venilivorum. 01.06.2023 Tali Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyon | Komisyonu Esas Komisyon Anayasa Komisyonu Tarih: 19 Haziran 2023 Esas No: 2/489 ÜT Haziran 2023 D.İ Haziran 7073 127 1270) TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 26. Dönemde verilen; 2/2293, 2/2083, 2/2025, 2/1996, 2/1940, 2/1918, 2/1904, 2/1903, 2/1902, 2/1886, 2/1773, 2/1570, 2/1489, 2/1408, 2/1145, 2/1061, 2/979, 2/836, 2/738,2/359, 2/497, 2/2265, 2/1726, 2/1363, 2/1216, 2/1205, 2/1561, 2/483, 2/405,2/1784, 2/2326, 2/2325, 2/2257, 2/2217, 2/2216, 211920, 2/1660, 2/739, 2/395, 2/467, 2/1466, 2/762, 2/722, 21576, 21575, 2/569, 21574, 2/1989, 3m 2/1391, 2/1888, 2/1065, 2/669, 2/668, 2/747, 2/2024, 2/1771, 2/1647, 2/1087, 2/1362,2/1566,2/2309,2/2208,2/1995,2/1893,2/1885,2/1702, ,211508,2/1416,2/1395,2/1 277,211276,211272,2/1253,2/1192,2/1178,2/1139,211123,2/1078,2/1008,2/971,2/869, 2/ 709,2/551,2/501,2/448,2/447,2/446,2/445,2/429,2/419,2/418,2/417,2/355,2/234,2/1130,. ,2/2064,2/1756,2/1559,2/1429,2/1428,2/1400,2/1390,2/1389,2/1385,2/1291,2/ 1271,2/1269,2/1223,2/1183,2/1168,2/1094,2/903,2/757,2/756,2/753,2/745,2/744,2/632,2/1631 ,21630,2/420,2/372,2/2167,2/2129,2/1856,2/1744,2/1743, ,211057,2/1047, ,2/1728 ,2/11534,2/1204,2/1179,2/1146,2/1077 esas numaralı Kanun Tekliflerini yeniliyoru 29.06.2018 Av. Dr. M. Sezgin TANRIKUL İstanbul Milletvekili Tali aa. ği ada. Komisyon/lar Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Esas , Anayasa Komisyon Tarih01.10.2018 Esas No:241 02 ez 2018 CUMHURİYET HALK PARTİSİ Tarih İSE ç Sayı :...." 3 & saaraanasamana araş TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Çocuk Hakları İzleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Teklifimiz gerekçesi ile birlikte ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz. Saygılarımızla. ee Nehr m ali Adana Milletvekili Hoca glu | Tstonbul. Kuelayak ga Cyrsğli 04) Cemal Okan YÜYSEL Eskişehir Millehellili Komisyoni Ee, Gelen Ve. Sosyo Esas Komisyon Ana Masa 2 LE |" ğü, BAŞKANI "mM TBMM iği meme SENEL EVRAK GEREKÇE Türkiye 1990 yılında imzaladığı Birleşmiş Milletler (BM) Çocuk Hakları Sözleşmesi"ni 1995 yılında onaylayarak iç hukuk normu haline getirmiştir. Sözleşmeye göre Devlet; çocukların haklarına saygı göstermekle, onları üçüncü kişilerin ihlallerinden korumakla, çocukların hak ve özgürlüklerinin hayata geçmesi için olanaklar sağlamakla yükümlüdür. Ancak Sözleşme'nin imzalandığı tarihten bu yana ne yazık ki çocuk hak ihlalleri devam etmekte, devlet bu 3 temel yükümlülüğünü yeterince yerine getirmemektedir. Çocukların durumuna baktığımızda bazı alanlarda yaşanan hak ihlallerinde ciddi artışlar yaşandığı açıkça görülmektedir. Çocuklara yönelik her türlü şiddet, çocukların yaşadıkları hak ihlallerinin başında gelmektedir. Bir şiddet türü olan cinsel istismar ise son günlerde basına da yansıdığı gibi çocukların okul gibi en çok güven duydukları ortamlarda dahi yaşanabilmektedir. Okulun yanı sıra çocuklar, Devletin denetimi altındaki yurtlarda, hapishanelerde, rehabilitasyon merkezlerinde de cinsel istismara ve hak ihlallerine maruz kalmakta, kanunla ihtilafa düşen çocukların sayısı günden güne ciddi bir şekilde artmaktadır. Cinsel istismara uğrayan, katledilen, sokakta yaşayan, oyun oynama çağında yoksulluk ve yokluktan dolayı çalışmak zorunda kalan çocukların durumu vicdanları kanatmaktadır. Çalışma Bakanlığı'nın ve TUİK"in verileri çocukların çalıştırılmasına ilişkin sorunun azalmadığını aksine gün geçtikçe derinleştiğini göstermektedir. Uyuşturucu madde kullanımının 10 yaşına kadar indiği ülkemiz; çocuk evliliklerinde Avrupa ikincisi, çocuk cinsel istismarında Dünya üçüncüsüdür. Adeta kayıp çocuklar ülkesine dönen Türkiye'de cinayet ve intihar olayları, hiç de küçümsenmeyecek istatistiki bilgiler halinde gözler önüne serilmektedir. İstatistiklere yansıyan verilere göre, bir yıl içerisinde yaklaşık 11 bin çocuğun uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığı, sattığı veya satın aldığı gerekçesiyle güvenlik birimlerine teslim edildiği ifade edilmektedir. 16-17 yaş grubunda evlendirilen erkek ve kız çocuk sayıları 40 bini aşarken, çocuk anne sayısı da bu doğrultuda artmıştır. Çocuk yaşta evlilikler, kız çocukların şiddete maruz kalma riskini artırmakta, eğitim yaşamlarının sona ermesi, sağlık sorunlarının baş göstermesi, kadın yoksulluğu anlamına gelmektedir. Türk Ceza Kanunu'nda çocukların cinsel istismarına yönelik cezai müeyyidelerin tam olarak uygulanmaması, özellikle kadın ve çocuklara yönelik cinsel istismar ve cinayetlerde mahkemelerin iyi hal adı altında cezai indirimler uygulaması toplum vicdanını yaralamakta, kamuoyunda infial yaratmaktadır. i Ülkemizde çocuk haklarının korunmasının Türkiye Büyük Millet Meclisi güvencesi altına alınması bir zorunluluktur. Çocuk haklarının korunmasının bir yolu da sistemli ve etkin bir izleme mekanizmasının varlığıdır. Anayasa'nın ilgili maddelerinde yer alan hükümler, devletin çocuklar ve gençler için alması gereken tedbirleri açıkça ifade etmektedir. Çocuklara yönelik mevcut yasal düzenlemelerin, imzalanan ve taraf olunan uluslararası anlaşmaların koşullarının yerine getirilmesi izlenebilirliği etkinliğinin artırılması gerekmektedir. Her türlü riske karşı savunmasız durumda bırakılan çocukların sağlıklı olarak doğup gerekliliğidir. Özetle söz konusu Kanun Teklifi ile çocuk nüfusun genel nüfusa oranının "629.7 olduğu ülkemizde mevcut yasal düzenlemeler ile imzalanan ve taraf olunan sözleşmeler gereğince, çocuklara tanınan hakların uygulanabilirliği, tanınan haklara aykırı tutum ve davranışların öngörülen yaptırımlar neticesinde caydırıcı ceza mekanizmasının işletilmesi yönünde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı bir komisyonun oluşturulması ve gerekli düzenlemenin yapılması amaçlanmıştır. ÇOCUK HAKLARI İZLEME KOMİSYONU KURULMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ Amaç: Madde 1- Bu kanunun amacı; Dünya'da ve ülkemizde çocuk hakları konusundaki gelişmeleri izlemek, uygulamaların bu gelişmelere uyumunu değerlendirmek ve alınacak önlem ve tedbirler hakkında çalışmalar yapmak, çocuk haklarına aykırı davranışlar veya uygulamalarla ilgili başvuruları incelemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bir Çocuk Hakları İzleme Komisyonunun kuruluş, görev, yetki, çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir. Komisyon Kuruluşu : Madde 2- (1)Üye sayısı Danışma Kurulu'nun teklifi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde belirlenecek Çocuk Hakları İzleme Komisyonu'nda, siyasi parti grupları ile bağımssızlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki sayılarının üye tam sayısına oranı ölçüsünde temsil edilirler. (2) Çocuk Hakları İzleme Komisyonu üyelikleri için bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk devre için seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi iki yıldır. (3) Çocuk Hakları İzleme Komisyonu siyasi parti gruplarının yüzde oranlarına göre bir başkan, iki başkanvekili, bir sözcü ve bir katibi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla yapacağı toplantıda, katılanların salt çoğunluğuyla ve gizli oyla seçer. (4) Çocuk Hakları İzleme Komisyonu üyeleri belirlenirken çocuk hakları konusunda uzman milletvekillerine öncelik tanınır. Komisyon Görevleri : Madde 3- (1) Çocuk Hakları İzleme Komisyonu'nun görevleri şunlardır: a) Çocuk Hakları konusunda uluslararası alanda genel kabul gören gelişmeleri izlemek, b) Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların çocuk hakları konusundaki hükümleri ile T.C. Anayasası ve diğer ulusal mevzuat arasında uyum sağlamak için yapılması gereken değişiklikleri ve düzenlemeleri belirlemek, yasa taraması yapmak, Türkiye'de çocuk haklarının, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara, T.C. Anayasası'na ve kanunlara ne ölçüde uygun olarak uygulandığını incelemek, bu amaçla araştırmalar yapmak, çözüm bulmak, c) Türkiye Büyük Millet Meclisi Komisyonlarının gündemindeki konular hakkında istek üzerine görüş bildirmek d) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale edilen çocuklara yönelik hak ihlalleri ve ayrımcılık iddialarına ilişkin başvuruları ve basın veya benzeri organlardan haricen öğrenilen ihlal iddialarına ilişkin gerekli görüldüğü takdirde resen incelemek ve gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek, e) Her yıl yaptığı çalışmaları, elde edilen verilere ilişkin rapor hazırlamak, f) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale edilen çocuklara yönelik. hak ihlalleri ayrımcılık iddialarına ilişkin başvuruları ile basın veya benzeri organlardan haricen öğrenilen ihlal iddialarına ilişkin gerekli görüldüğü takdirde resen incelemek ve gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek, g) Çocuk hakları konusunda kamuyu bilgilendirici etkinlikler yapmak. Komisyon yetkileri: Madde 4 (0) Komisyon görevleri ile ilgili olarak genel yönetim kapsamındaki kamu-mahalli istemek ve ilgililerini çağırarak bilgi almak yetkisine sahiptir. İlgili meramını anlatacak kadar Türkçe bilmiyorsa, tercüman yardımından yararlandırılabilir. (2) Komisyon görev alanıyla ilgili faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, hak temelli çalışan çocuk sivil toplum örgütleri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının çalışmalarından yararlanabilir. (3) Komisyon gerekli gördüğünde uygun bulacağı uzmanların bilgisine başvurabilir, Ankara dışında da çalışabilir. (4) Komisyon gerekli görmesi hâlinde çocuklara yönelik olarak uygulanan, istismar, şiddet veya şiddet tehlikesi dolayısıyla açılan idari, cezai, hukuki her tür davaya ve çekişmesiz yargıya katılabilir. Komisyon Çalışma Usul ve Esasları: Madde 5- (1)Çocuk Hakları İzleme Komisyonu, üye tamsayının en az üçte biri ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir, ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz. (2)Komisyon incelemelerini alt komisyonlar kurmak suretiyle de yapabilir. (4)Komisyon görevleri ile ilgili olarak hazırladığı raporları Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunar. Bu raporlar Danışma Kurulu'nun görüş ve önerisi ile Genel Kurul gündemine alınabilir ve okunmak sureti ile veya üzerinde görüşme açılarak bilgi edinilir. (4)Komisyon raporları Başbakanlık ile ilgili bakanlıklara ve kamu kurumlarına Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca gönderilir. (9)Komisyon gerekli görmesi halinde, inceleme konusunun sorumluları hakkında genel hükümlere göre soruşturma veya işlem yapılabilmesi için kurul raporu ile ilgili mercie bildirilir. (6)Komisyon çalışmaları ile ilgili olarak, yurtiçi ve yurtdışı görevlendirmelere âit giderler, kurul kararı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının onayı ile 6245 sayılı Harcırah . Kanunu hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Bütçesinden karşılanır. İnceleme ve Sonucun Bildirilmesi: Madde 6-(1) Çocuk Hakları izleme Komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale olunan başvurular ile ilgili konuları inceler. • (O)Komisyon başvuru sahibine, başvurunun sonucu ve yapılan işlem hakkında, başvurunun Komisyona havale tarihinden itibaren başlayarak en geç üç ay içinde bilgi verir. Komisyon Çalışmalarında Uygulanacak Hükümler ve Denetim: Madde 7- (1)Çocuk Hakları İzleme Komisyonu'nun çalışmalarında, bu Kanunda düzenleme olmayan hallerde Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır. (2) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü gereğince komisyonlar üzerindeki denetleme yetkisi, bu Komisyon içinde geçerlidir. Yürürlük: Madde 8-Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme: Madde 9- Bu Kanun hükümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile Bakanlar Kurulu yürütür. KB. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Çocuk Hakları İzleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/489, 2 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-489-cocuk-haklari-izleme-komisyonu-kurulmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/f66e6801-a30a-48be-bb87-0188d9278bb5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.