# 29.08.1977 tarihli ve 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/537) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/537 - **Sunuluş tarihi:** 9 Temmuz 2018 - **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** İçişleri Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/11478e24-82bb-4472-a9c9-0188dc65238d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-537-29-08-1977-tarihli-ve-2108-sayili-muhtar-odenek-ve-sosyal-guvenlik-yasasi-ve-bazi-kanunlar > 2/537 esas numaralı kanun teklifi 9 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, köy ve mahalle muhtarlarının kamusal nitelikteki mahalli görevleri yerine getirirken yetki ve sorumluluklarının arttırılması, bütçe ve kaynak kullanma olanaklarının geliştirilmesi, statü ve özlük haklarına ilişkin iyileştirmeler yapılması amaçlanmaktadır. ## Teklif metni 27. Dönemde verilen, 2/3726. 2/3509, 2/3399, 2/3135, 2/2909, 2/2910, 2/2773, 2/2758, 2/2759, 2/2325, 2/2292, 2/1985. 2/1986, 2/1987, 2/1657, 2/1222, 2/1042, 2/1025, 2/440, 2/441, 2/442, 2/443, 2/444, 2/445, 2/446, 2/447, 2/418, 2/416, 2/417, 2/419, 2/420, 2/421, 2/422, 2/423, 2/424, 2/425, 2/426, 2/427, 2/428, 2/429, 2/430, 2/431, 2/432, 2/433, 2/434, 2/435, 2/436, 2/437, 2/438, 2/439, 2/835, 2/4729, 2/4733. 2/4366, 2/4090, 2/3848, 2/3849, 2/3850, 2/3651, 2/3841, 2/3842,2/3843,2/3844,2/3845,2/3846,2/3825,2/3824, 2/3815, 2/3547, 2/3305, 2/3306, 2/3307, 2/3308, 2/3309, 2/3310, 2/3311,2/3312, 2/3_313, 2/3314, 2/3315, 2/3294, 2/3295, 2/3296, 2/3297,'.- :/3299, 2/3302. >2/3193, 2/3161, 2/2525, 2/2487, 2/2421, 2/2050, 2/1759, 2/988. 2/4591, 2/4346, 2/4338, 2/3782, 2/2436, 2/2168, 2/2158, 2/2146, 2/2097, 2/1130, 2/1078, 2/1079, 2/1070, 2/1040, 2/1023, 2/994, 2/954, 2/944, 2/831, 2/760, 2/762, 2/763 esas numaralı Kanun Tekliflerini yeniliyorum. 08.06.2023 09 Harran 20723 GENELENMAR — İemarına. er TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 26. Dönemde TBMM Başkanlığına verilmiş bulunan 2/1924 Esas Numaralı Kanun Teklifimi yeniliyorum. rom M. Akif HAMZAÇEBİ İstanbul Milletvekili Saygılarımla arz ederim. Tali Plan ve Bü Komisyon'lar lan ve Bütçe Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Esas Komisyon Tarih01.10.2018 Esas No:440 İçişleri 09 Em 2018 THAL K PARTİ Pp nlığı SI TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 29.08.1977 tarihli ve 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ilişikte sunulmuştur. >. f İN ereği için arz ii 9 YLAY yYeEbe m v Bi / "Akif HAMZAÇEBİ 751 bul çeilekvevi gö" 261 İstanbul Milletvekili Bursa MU TBMM Başkanvekili RAY? ÇAN Purcpao we, Kad im Durmaz. Ahmet AKIN Balıkesir Milletvekili / ba NN, IZMV. MU MaacıançeT ral an ve Hile / iler N Esaş , Komisyon Vsler; mağ f - Tarih : 1 6 Kasım 2017 Llu8 0) ui i is :08 Kasm 2017 İni EBY$'YE AKTAZİLMIŞTIR. TEMM ii, A4 Sayılı |o—o /4A4/4 7E£44/, İmza Çizelgesi Al Veri aye | Pmkara yel ZO ooel) İnei dye U İstenbnl al anda Gree Orlon Sacwal beş LAL Ser | denli (A // GTi Ta YE REAL Mar İbrokr Ozdku | obana tom VENOM) sof GENEL GEREKÇE Muhtar köy ya da mahallenin yasalarla tanımlanmış ortak işlerini yürütmek, sorumluluk alanındaki konularda görüş bildirmek, köy ve mahalleyi temsil etmek üzere o mahalde ikamet eden yurttaşlarca seçilen kişidir. Muhtarlıklar kuruluşundan bu yana ikili bir temsil rolü üstlenmişlerdir; bir yandan yerel halkın, diğer yandan bulundukları yerde devletin temsilcisi rolünü üstlenerek kamusal nitelikteki bazı mahalli görevleri yerine getirmektedirler. Seçimle göreve gelmelerine karşın kuruluşlarından itibaren muhtarlıklar siyasi bir mevki olarak görülmemiş, bu nedenle de muhtarlığa adaylık siyasal partilerden bağımsız olarak gerçekleştirilmiştir. Ülkemizde muhtarlık kurumu kentlerde mahalle muhtarlığı köylerde ise köy muhtarlığı şeklinde düzenlenmiştir. Anayasanın 127'nci maddesinde il özel idareleri ve belediyeler yanında köy yönetimleri de tüzel kişilik verilerek yerel yönetim birimi olarak kabul edilmiştir. Öte yandan kentsel yerleşim birimleri olan mahalleler yerel yönetim birimi olarak sayılmamıştır. 6360 sayılı Kanunun 2014 yılında yapılan mahalli idare seçimleri ile yürürlüğe girmesinden sonra büyükşehir belediye sınırları içinde kalan 16.067 köyün tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülmüştür. İçişleri Bakanlığının verilerine göre 18.143'ü köy 31.635'i mahalle olmak üzere toplam 49.778 muhtarlık mevcuttur. Ayrıca 80.696'sı köy 137.781'i mahalle olmak üzere toplam 218.477 muhtarlık ihtiyar meclisi üyesi bulunmaktadır. Muhtarlık kurumu mevcut sistem içerisinde önemli kamusal görevler yürütmektedir. Bu görevler köy ve mahalle muhtarlıkları için farklılıklar arz etmektedir. Köy Muhtarlarının; e Hükümet tarafından bildirilecek kanunları, nizamları köy içinde ilan etmek ve halka anlatmak ve kanunlar, nizamlar, talimatlar, emirler ile kendisine verilecek işleri görmek, Köy sınırları içinde dirlik, düzenlik ve asayişin sağlanmasına katkıda bulunmak, Köyde doğum, ölüm, evlilik ve benzeri gelişmeleri yetkili mercilere bildirmek, mahkeme celpleri ve askerlikle ilgili belgeleri muhataplarına ulaştırmak, Köy sınırı içinde oluşan yangın ve benzeri olağanüstü durumlarda gerekli önemleri almak, Mahkemeler önünde köyü temsil etmek, Ci e HA Muhtarlığın sorumluluk alanında bulunan işlerde göğe düzenlemeleri ve harcamaları yapmak, 7 Köyü etkileyecek sağlık sorunlarına yönelik gerekir gerekli mercileri bilgilendirmek, i Köy Muhtarları il ve ilçelerinde kendi aralarından iki köy muhtarını KÖYDES'te görev yapmak üzere seçmek, Gibi önemli görevleri bulunmaktadır. Kentsel nitelikteki mahalle birimlerinin sayıları ve yerleşme türüne göre dağılımları dikkate alındığında; mahallelerin 981'i 30 büyükşehir bünyesinde, 904'ü 51 kent merkezinde, 9610'u 400 ilçede ve 95'i de 396 belde statüsündeki yerleşmelerde olmak üzere toplam 31.635 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır. Ayrıca bu muhtarlıklar bünyesine 137.781 ihtiyar meclisi üyesi görev yapmaktadır. Mahalle muhtarlarının önemli görevleri aşağıda sıralanmıştır; e Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür. Mahalle Muhtarlarına belediyelerin 5 yılda bir Emlak Takdir Komisyon toplantılarına katılabilme, imza kullanma ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 49 uncu maddesinin "b" bendi uyarıca dava açma hakkı tanınmıştır. e Diğer ihtisas komisyonu toplantılarına katılır söz söyler ancak bu komisyonlarda oy hakkı yoktur. e" Mahalle Muhtarı, belediyelerin mahalle sayısına göre kent konseyinin delegesi olabilmektedir. Mahalle Muhtarları arasında Vali ve Kaymakamlıklarca tespit edilen bir Muhtar İnsan Hakları Komisyonunda görev yapar. e Bu görevler dışında nüfus ve benzeri bilgilere ilişkin bilgi düzenleme, yapılacak aramalarda hazır bulunma, yoksulluk belgesi düzenlenmesi gibi görevler de Mahalle muhtarlıklarının sorumlulukları arasındadır. e Sınırlı sayıda muhtar sosyal yardımlaşma vakfı mütevelli heyeti üyesi olabilmektedir. Kentsel yerleşmelerde görev yapan mahalle muhtarlıkları açısından bakıldığında yapısal sorunlar daha farklı bir içerik kazanmaktadır. Bu bağlamda muhtarlıkların en önemli sorunu statüsü belirsiz bir yönetim birimi olmalarıdır. Bu belirsizlik muhtarlığın güçlü belediyecilik sistemi karşısında ezilmesine dolayısıyla da vatandaşların ilgi odağı olamamasına yol açmaktadır. ene ağ muhtarlıkları kamu tüzel kişiliği olan yerel yönetim birimi olarak görülme Tk fani tüzel kişiliğinin bulunmayışı muhtarlıkların bütçe ve kaynak kullanımı toriğl rad liği bağlayan bir kısıt olarak öne çıkmaktadır. e ve Köy yönetimleri anayasada yerel yönetim birimi olarak sayıl Muhtarlıkların sınırlı yetki ve görevlerle donatılmış olması muhtarlıkların bir temsil makamı olarak görülmesini de engellemektedir. Bu nedenle, mahalle birimi ve muhtarlıkların güçlendirilmesine yönelik yapısal nitelikte bir değişimin sağlanması, bütçe ve kaynak kullanımı olanakları sağlanması yanında, temsil gücünün artırılması gibi köklü değişikliklerin kapsamlı biçimde tartışılmasını gerektirmektedir. Mahalle toplulukların yaşamı açısından bir komşuluk, dayanışma ve ortak yaşam birimi olmasına karşın, modern yaşam içinde statüsü muğlaklaşmış, bu duruma paralel olarak muhtarlık birimi de önemini yitirmeye başlamıştır. Modern yaşam yüz yüze ilişkileri ne derece aşındırırsa aşındırsın, insan varlığını anlamlı kılan birlikte yaşama arzusu ve yaşam alanlarına olan bağlılık, mahalleyi insanlar açısından vazgeçilmez kılmaktadır. Mahalle ölçeğinde bir parkın, kreşin, okul ya da kütüphanenin varlığı orada yaşayanlar açısından yaşam kalitesini yükselten sosyal hizmetlerdir. Yaşam çevresinde insanların kendini güvende hissetmesi o yere bağlılığın ön şartıdır. Alışveriş yapılan esnafı tanımak, gidilen parka gelenlere aşina olmak insana kendini evinde hissettiren duygulardır. Bu nedenle yaşam ne derece modernleşirse modernleşsin, aidiyet, çevreyi tanımanın verdiği güven duygusu gibi hissiyatlar varlığını koruyacaktır. Tam da bu nedenle "mahalle" kavramı bu duyguların paylaşıldığı bir mekânsal alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Belediyeler vatandaşların yaşamlarıyla ilgili alınan kararlar ve yapılan uygulamalarda en önemli kurumlar olarak öne çıksa da, birçok kentli için belediye ölçeği hala erişilmez kalmaktadır. Birçok yerleşmede belediyelerin hizmet verdiği nüfus yüzbinler ve hatta milyonlarla ifade edilmektedir. Bu durum yanında, belediyelerin bürokratik ve kurumsallaşmış yapısı vatandaşların katılımı açısından caydırıcı olmaktadır. Osmanlı'dan başlayarak mahalle ve köyler yerel halkın birlikte yaşamı ve yüz yüze ilişkileri tarafından belirlenen ve dayanışma ilişkileri ile öne çıkan birimler olagelmiştir. Bununla birlikte, köy ve mahalle birimleri ve muhtarlıkları sistematik biçimde önemlerini yitirmişler; son yıllarda uygulanan bilinçli politikalar bu önemli yerleşme ve yönetim birimlerini yok olma noktasına getirmiştir. Oysa Türkiye'nin yönetim tarihi içinde kırda "Köy" yerleşmeleri, kentlerde ise "Mahalle" birimleri temsili demokrasinin ve katılımcılığın en küçük ve en anlamlı birimleridir. Çünkü bu birimler yerel halkın yaşam alanları olarak yüz yüze ilişkileri etrafında şekillenmektedir. Bu nedenle, Türkiye'de temsili demokrasinin en anlamlı ifade bulduğu seçimler köy ve mahalle muhtarlıkları seçimleridir. Çünkü köy ve mahalle halkı, muhtar adaylarını birebir tanır ve seçimlerde ona göre oy kullanır. Bununla birlikte köy ve mahalle düzeyinde temsili demokrasinin işleyişi diğer ölçeklerdeki işleyişten ö Kentsel yerleşmelerde görev yapan mahalle muhtarlıkları açısından bakıldığında yapısal sorunlar daha farklı bir içerik kazanmaktadır. Bu bağlamda muhtarlıkların en önemli sorunu statüsü belirsiz bir yönetim birimi olmalarıdır. Bu belirsizlik muhtarlığın güçlü belediyecilik sistemi karşısında ezilmesine yol açarken, vatandaşların da ilgi odağı olamamasıyla sonuçlanmaktadır. Muhtarlıkların sınırlı yetki ve görevlerle donatılmış olması muhtarlıkların bir temsil makamı olarak görülmesini de engellemektedir. Bu nedenle, mahalle birimi ve muhtarlıkların güçlendirilmesine yönelik yapısal nitelikte bir değişimin sağlanması, bütçe ve kaynak kullanımı olanakları sağlanması yanında, temsil gücünün artırılması gibi köklü değişikliklerin kapsamlı biçimde tartışılmasını gerektirmektedir. Mahalle birimlerinin hizmet ve katılım ölçeği olarak güçlendirilmesi, belediye yönetimlerinin etkin hizmet vermesi ve demokratikleştirilmesi açısından da önemlidir. Belediyelerin Mahalleyi temel alan bir anlayışla hizmet üretmesi ve örgütlenmesi muhtarlarımızı önemli hale getirecek, onları mahalle ile belediyeler arasındaki ilişkide de anahtar konumuna taşıyacaktır. Yukarıda sayılan önemli görevlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesi için yetki ve sorumluluk alanları daha da genişletilmiş, merkezi ve yerel yönetimlerin karar alma süreçlerinde mahalleyi ve halkını temsil edebilen ve sorunlarını ileterek çözüm aracı olabilen bir kurumsal güce ihtiyaç vardır. Bu kapsamda köy ve mahalle muhtarlıklarını düzenleyen yasaların yukarıda anlatılan anlayışla sorunları çözecek köklü bir şekilde gözden geçirilerek tek bir kanunda toplanmasına ihtiyaç vardır. Bu Kanun Teklifinde yukarıda sayılan sorunların bir kısmının çözülmesi ve muhtarlık kurumunun daha etkili hale getirilebilmesine ilişkin olarak; Köy ve mahalle muhtarlarının mali durumlarının iyileştirilmesi, Köy ve mahalle asıl ihtiyar meclisi üyelerine de aylık ödenek verilmesi, Bakanlar Kuruluna ödenekleri görev yapılan yerin ekonomik ve sosyal koşullarına göre farklılaştırma yapabilmesine yetki verilmesi, se Ödeneklerin İçişleri Bakanlığınca ilgili belediyelere aktarılarak buradan hak sahiplerine aylık olarak ödenmesi, Muhtar ve ihtiyar meclisi ödeneklerin haciz edilememesi, e Köy ve mahalle muhtarlarından herhangi bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkisi olmayanların sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilmeleri ve primlerinin kurum payının devlet tarafından karşılanması, Geçmiş dönemlerde muhtarlık yapanların bu sürelerde herhangi bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkisinin olmaması durumunda borçlanarak sosyalgü kurumu ile ilişkilendirilmeleri, Köy ve mahalle muhtarlığı ve ihtiyar meclisi üyeliğine aday olanlar Seçim Kuruluna başvurarak seçimlerin Yüksek Seçim enli tiras ME ve gözetiminde yapılması ve bu görevlere aday olanlardan adaylık ücreti alınmaması, Köy ve mahalle muhtarlıklarının hizmet binası, su, elektrik, doğalgaz, telefon, internet, kırtasiye, demirbaş ve diğer giderlerinin ilgili il özel idaresi veya belediye bütçesinden zorunlu olarak karşılanmasının ilgili idarelerine görev olarak verilmesi, Belediye sınırları içinde muhtarlıkların hizmet sunacağı nüfusun 20.000 kişi ile sınırlandırılması, Görev sürelerince muhtarlara yeşil pasaport verilmesi, Köy ve mahalle muhtarlarına silah taşıma ruhsatı verilmesi, 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen köylerin 30 Mart 2014 tarihinden önce kendi imkanları ile satın aldıkları veya inşa ettikleri köy konağı, kültür binaları, kütüphane gibi binalar ile yine aynı şekilde satın alınarak köy tüzel kişiliği adına kaydedilen arsa ve arazilerden köy tüzel kişiliğinin kaldırılması ile ilgili belediye ve diğer kamu idarelerine devredilenlerin talep edilmesi halinde o mahalle sakinleri tarafından kurulan dernek veya vakıflara ücretsiz devredilmesi, Her ilde Köy ve Mahalle Muhtarları Odasının kurularak köy ve mahalle muhtarlarının bu odalara kayıt olması, illerdeki odaların bir araya gelerek Köy ve Mahalle Muhtar Odaları Konfederasyonunu oluşturması, nüfusu 250.000 ve daha fazla ilçe merkezlerinde de Konfederasyon genel kurul kararı ilçe ilçe odası kurulabilmesi, illerde kurulacak Köy ve Mahalle Muhtarları Odalarının kuruluşu, organları, organların oluşumu, seçim esasları, görevleri ve süreleri, gelirleri, giderleri, Konfederasyonda odaların temsili, Konfederasyonun kuruluşu, organları, organların oluşumu, seçim esasları, görevleri, gelirleri ve giderleri ile diğer hususların çıkarılacak tüzükle belirlenmesi konusunda İçişleri Bakanlığına hazırlanacak yetki verilmesi, Köy ve mahalle muhtarlarının ilgisine göre, kendi yetki ve sorumluluk alanlarını ilgilendiren konularda, il özel idare ve belediye meclisi toplantılarına katılarak oy kullanmaları ve böylece doğrudan katılımcılığın artırılması, Köy ve mahalle muhtarlarından görevleri sırasında ve görevleri dolayısıyla terör olaylarında ölmeleri veya yaralanmaları halinde şehit yakınları ve gazilere sağlanan haklardan aynen yararlanmaları, Mahalle muhtarlıklarına kamu kurum ve kuruluşlarınca bedelsiz çalışma ofisi tahsis edilmesi, Amaçlanmaktadır. MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1- Maddeyle 2108 sayılı Kanunun 1 nci maddesinde yapılan değişiklikle muhtar ödenekleri artırılmakta, ihtiyar meclisi üyelerine de aylık ödenek verilmesi sağlanmakta, Bakanlar Kuruluna muhtar ve ihtiyar meclisi üyelerine verilecek ödeneklerin bulunulan kentin ekonomik ve sosyal şartları ile kent veya köy merkezi olma gibi şartlar dikkate alınarak farklılaştırma yapabilme, ödeneklerin haciz edilememesi, ödeneklerin ilgili belediyelerin bütçelerine aktarılarak buradan ödenmesi, ödeneklerin ayın on beşinde peşin olarak ödenmesi, yapılacak ödemelerin bütçeleştirilmesi, ilgili belediyelerin hesabına aktarılması ve hak sahiplerine ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda İçişleri Bakanlığının yetkilendirilmesi sağlanmaktadır. MADDE 2- 29.08.1977 Tarihli ve 2108 Sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasına eklenen madde ile köy ve mahalle muhtarlarından görevleri sırasında ve görevleri dolayısıyla terör olayları sonucu ölen veya yaralananların 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda ilgisine göre şehit ve gazilere sağlanan haklardan aynen yararlanmaları sağlanmaktadır. MADDE 3- 29.08.1977 Tarihli ve 2108 Sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasına eklenen geçici maddeyle muhtarların bu Kanunun yürürlük tarihinden önce muhtarlıkta geçen, ancak herhangi bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilmemiş sürelerin bu Kanunun yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82'nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenecek kazancın Yo 20'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren iki ay içinde peşin ödemeleri veya gecikme faizi ile birlikte 24 ayda ödemeleri halinde borçlandırılan sürelerin sigortalılıklarından sayılması sağlanmaktadır. MADDE 4- Maddede yapılan değişiklikle muhtarlara 10.07.1953 Tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmesi sağlanmaktadır. MADDE 5- Maddeyle 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 31'nci maddesinde yapılan değişiklikle muhtar ve ihtiyar meclisi üyelerine yapılacak seçimlerin Yüksek Seçim Kurulu gözetiminde yapılması ve adaylık için başvuru ücreti alınmaması sağlanmaktadır. MADDE 6- Maddeyle 5393 sayılı Kanunun 17 nci maddesine ekler mahalle muhtarlarının kendi görev ve yetki alanlarını ilgilendiren kon bildirmek ve oy kullanmak üzere belediye meclisi toplantılarına katılması ve bu şekilde yerel düzeyde katılımcı yönetimin yaygınlaştırılması sağlanmaktadır. MADDE 7- Maddeyle 03.07.2005 Tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen "Belediye sınırları içinde kurulacak mahallenin nüfusu 20.000'den fazla olamaz" cümlesi ile muhtarlıkların hizmet sunabilecekleri nüfusa üst sınır getirilmektedir. Aynı maddenin son fıkrasında yapılan değişiklikle belediyelere muhtarlığın hizmet binası, su, elektrik, doğalgaz, telefon, internet, kırtasiye, demirbaş ve diğer giderlerinin karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlama görevi verilmektedir. MADDE 8- Maddede 5393 sayılı Belediye Kanunun 60'ıncı maddesinin birinci fıkrasına eklenen bent ile belediyelerin mahalle muhtarlıklarına sağlayacağı yardımlar giderleri arasına eklenmektedir. MADDE 9- 22.02.2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunun "li genel meclisi" başlıklı 9 uncu maddesine eklenen fıkra ile köy muhtarlarının kendi görev ve yetki alanlarını ilgilendiren konularda görüş bildirmek ve oy kullanmak üzere il genel meclisi toplantılarına katılması ve bu şekilde yerel düzeyde katılımcı yönetimin yaygınlaştırılması sağlanmaktadır. MADDE 10- Maddeyle 22.02.2005 Tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 43'ncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen bent ile il özel idarelerin köy muhtarlıklarına yapacakları yardımların giderleri içinde gösterilmesi sağlanmakta; eklenen fıkra ile de il özel idarelerine muhtarlığın hizmet binası, su, elektrik, doğalgaz, telefon, internet, kırtasiye, demirbaş ve diğer giderlerinin karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlama görevi verilmektedir. MADDE 11- Maddeyle 15.07.1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14'ncü maddesinin (A) fıkrasının 3'ncü paragrafına "köy ve mahalle muhtarları" ibaresi eklenerek muhtarlara yeşil pasaport verilmesi sağlanmaktadır. MADDE 12- 10.07.2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa geçici madde eklenerek 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1'inci maddesinin (3) üncü fıkrasına göre tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen köylerin 30 Mart 2014 tarihinden önce kendi imkanları ile satın aldıkları veya inşa ettikleri köy ko ağ o mahalle sakinleri tarafından kurulan dernek veya vakıflara ücretsiz devredilmesi sağlanmaktadır. İkinci fıkrasında birinci fıkra uyarınca ilgili köy derneklerine veya vakıflarına yapılacak devirlere ilişkin komisyonun oluşturulması, tapu devir işlemleri ve diğer işlere ilişkin esas ve usullerin İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca birlikte belirlenmesi sağlanmaktadır. MADDE 13- Maddeyle 10.04.1944 Tarihli ve 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanuna eklenen maddeyle köy ve mahalle muhtarlarının il ve ülke genelinde oda şeklinde ülke genelinde de konfederasyon şeklinde örgütlenmeleri, nüfusu 250.000 ve daha fazla olan ilçe merkezlerinde de Konfederasyon genel kurul kararı ilçe odası kurulabilmesi, il ve ilçe odaları ile konfederasyonun kuruluşu, organları, organların oluşumu, seçim esasları, görevleri ve süreleri, gelirleri, giderleri, Konfederasyonda odaların temsili, Konfederasyonun kuruluşu, organları, organların oluşumu, seçim esasları, görevleri, gelirleri ve giderleri ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak tüzükle belirlenmesi sağlanmaktadır. MADDE 14- 10.12.2003 Tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun "Taşınmaz tahsisi" başlıklı 47 nci maddesine yapılan eklemeler ile kamu kurum ve kuruluşlarının mahalle muhtarlıklarına da bedelsiz taşınmaz tahsis edilmesine imkan sağlanmaktadır. MADDE 15- Yürürlük maddesidir. MADDE 16- Yürütme maddesidir. 29.08.1977 TARİHLİ VE 2108 SAYILI MUHTAR ÖDENEK VE SOSYAL GÜVENLİK YASASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1- 29.08.1977 Tarihli ve 2108 Sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasının 1'nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Köy muhtarları ile mahalle muhtarlarına, (17.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda ödenek verilir. Köy ve mahalle muhtarları belediye tarafından sağlanan toplu taşıma araçlarından, verilecek toplu taşıma kartıyla, ücretsiz yararlanır. Köy ve mahalle asıl ihtiyar meclisi üyelerine (3.500) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda ödenek verilir. Bakanlar Kurulu (1) ve (2)'nci fıkrada belirtilen gösterge rakamlarını bulunulan yerleşim yerlerinin ekonomik ve sosyal şartları ile kent veya köy merkezi olmasını dikkate alarak yüzde yirmi beşine kadar üst ve alt sınırları içinde kalmak şartıyla farklılaştırma yapabilir. Bu ödenekler haciz edilemez ve damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu ödeneklerin karşılığı her yıl İçişleri Bakanlığı bütçesine konulur ve yılı içinde söz konusu bütçeden ilgili belediye bütçelerine aktarılır. Bu ödenekler, her ayın on beşinci günü ilgili belediyeler tarafından hak sahiplerine peşin olarak ödenir. Muhtar ve ihtiyar meclisi ödeneklerinin bütçeleştirilmesi, ilgili belediyelerin hesabına aktarılması ve hak sahiplerine ödenmesine ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca belirlenir." MADDE 2- 2108 Sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasına aşağıdaki ek madde eklenmiştir. "EK MADDE 2- Köy ve mahalle muhtarlarından görevleri sırasında ve görevleri dolayısıyla terör olayları sonucu ölen veya yaralananlar 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda ilgisine göre şehit yakınları ve gazilere sağlanan haklardan aynen yararlanırlar." MADDE 3- 2108 Sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasına geçici madde eklenmiştir. "GEÇİCİ MADDE 2- Köy ve mahalle muhtarlarının bu Kar tarihinden önce muhtarlıkta geçen, ancak herhangi bir sosyal güvenlik ilişkilendirilmemiş süreleri bu Kanunun yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82'nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenecek kazancın 9 20'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren iki ay içinde peşin ödemeleri veya gecikme faizi ile birlikte 24 ayda ödemeleri halinde borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır." MADDE 4- 10.07.1953 Tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7'nci maddesinin 1'nci fıkrasına aşağıdaki alt bent eklenmiştir. "6) Köy ve mahalle muhtarlığı görevleri sona erenler," MADDE 5- 18.01.1984 Tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 31'nci maddesinin 1'inci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Köy ve mahalle muhtarlığı ile bunların ihtiyar meclisi üyelikleri seçimlerinde adaylar seçime katılacakları çevrenin ilçe seçim kurulu başkanlığına bu Kanunun adaylık için aradığı şartları taşıdıklarını belirten bir dilekçe ile başvururlar. İlçe seçim kurulları aday listelerini ait oldukları seçim çevresinde geçici listeler halinde ilan ederler. Geçici aday listelerinin ilanından itibaren beş işgünü içinde ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar ilçe seçim kurulunca incelenir ve en geç beş gün içinde karara bağlanır. Alınan kararlara üç işgünü içinde il seçim kuruluna itiraz edilebilir. İl seçim kurulu bu itirazları en geç üç işgünü içinde kesin olarak karara bağlar. İlçe seçim kurulları kendi seçim çevrelerinin adayları hakkında yapacakları inceleme sonucunda adaylığa engel olmayacak herhangi bir eksiklik görürlerse durumu geçici ilan süresi içinde ilgili adaya bildirerek eksikliklerin tamamlanmasını ister. Kendisine bildirim yapılan aday en geç üç gün içinde eksiklikleri tamamlar. Eksiklikleri tamamlamayan aday seçime katılamaz. İlçe seçim kurulunca teslim alınan başvurular geçici ilan süresinden önce incelenerek yapılan inceleme de adaylığa engel durumu tespit edilenlere durum geçici aday listeler belirenmeden önce bildirilir. Kendisine bildirim yapılanlar üç işgünü içinde il seçim kuruluna itiraz edebilirler. Alınan itirazlar üç işgünü içinde kesin olarak sonuçlandırılır. İtirazları kabul edilen adaylar geçici aday listelerine dahil edilerek ilan edilir. Adaylık kesinleştikten sonra ilçe seçim kurulları bütün adayları oy verme gününden önceki on beşinci gün ilan eder. Adayların ilanından sonra adaylıktan çekilenlerin çekilme talepleri dikkate alınmaz. Ancak, bu kişiler seçilirlerse istifaları hüküm ifade eder ve yerlerine kendilerinden sonra gelenler seçilmiş sayılır. Aday listeleri kesinleştikten sonra ölüm halinde de aynı usul uygulanır. Bu fıkraya göre köy ve mahalle muhtarlığı ile ihtiyar meclisi üyeliklerine yapılacak başvgrgarde istenecek belge, dilekçenin şekli, adaylık ve itiraz süreçleri, birleşik ye © EMAN pusulalarının hazırlanması ile diğer hususlar Yüksek Seçim Kurulu 3 8 Çeliniş Muhtar ve ihtiyar meclisi üyeliklerine adaylık ücreti alınmaz." Vszz Ja G MADDE 6- 03.07.2005 Tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun 9'uncu maddesinin üçüncü fıkrasının sonuna; "Belediye sınırları içinde kurulacak mahallenin nüfusu 20.000'den fazla olamaz." Cümlesi eklenmiş ve son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Belediye, muhtarlığın hizmet binası, su, elektrik, doğalgaz, telefon, internet, kırtasiye, demirbaş ve diğer giderlerinin karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır." MADDE 7- 03.07.2005 Tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun 17 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "Mahalle muhtarları da kendi görev ve sorumluluk alanını ilgilendiren konularda belediye meclisi toplantılarına katılarak görüş bildirir ve oy kullanırlar." MADDE 8- 03.07.2005 Tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun 60'ıncı maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. "u) Mahalle muhtarlıklarının görevlerini yerine getirebilmelerini sağlayacak şekilde hizmet binası ve diğer ihtiyaçları." MADDE 9- 22.02.2005 Tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunun "İl genel meclisi" başlıklı 9 uncu maddesine aşağıdaki fırka eklenmiştir. "Köy muhtarları da kendi görev ve sorumluluk alanını ilgilendiren konularda il genel meclisi toplantılarına katılarak görüş bildirir ve oy kullanırlar." MADDE 10- 22.02.2005 Tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 43'ncü maddesinin birinci fıkrasına; ") Köy muhtarlıklarının görevlerini yerine getirebilmelerini sağlayacak şekilde hizmet binası ve diğer ihtiyaçları." Bendi ile aşağıdaki ikinci fıkra eklenmiştir. "İl özel idaresi, muhtarlığın hizmet binası, su, elektrik, doğalgaz, telefon, internet, kırtasiye, demirbaş ve diğer giderlerinin karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteğr-sağtar kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve VİZİ mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlar." / MADDE 11- 15.07.1950 Tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14'ncü maddesinin (A) fıkrasının 3'ncü paragrafında yer alan "il ve ilçe belediye başkanlarına" ibaresinden sonra gelmek üzere "köy ve mahalle muhtarları" ibaresi eklenmiştir. MADDE 12- 10.07.2004 Tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "GEÇİCİ MADDE 6- 12.11.2012 Tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1'inci maddesinin (3) üncü fıkrasına göre tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen köylerin 30 Mart 2014 tarihinden önce kendi imkanları ile satın aldıkları veya inşa ettikleri köy konağı, kültür, kütüphane ve benzeri binaları ile yine aynı şekilde satın alınarak köy tüzel kişiliği adına kaydedilen arsa ve araziler ile yine köy tüzel kişiliklerince işletilen işletmelerden köy tüzel kişiliğinin kaldırılması ile ilgili belediye ve diğer kamu idarelerine devredilenler bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde başvurulması halinde o mahalle sakinleri tarafından kurulan dernek veya vakıflara bedelsiz olarak devredilir. Birinci fıkra uyarınca ilgili köy derneklerine veya vakıflarına yapılacak devirlere ilişkin komisyonun oluşturulması, tapu devir işlemleri ve diğer işlere ilişkin esas ve usuller İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca birlikte belirlenir." MADDE 13- 10.04.1944 Tarihli ve 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. "EK MADDE 1- Köy ve mahalle muhtarları Köy ve Mahalle Muhtarları Odasına kayıt olmak zorundadır. İlde Köy ve Mahalle Muhtarları İl Odası kurulur. İllerdeki odalar bir araya gelerek Köy ve Mahalle Muhtar Odaları Konfederasyonunu oluşturur. Nüfusu 250.000 ve daha fazla ilçe merkezlerinde Konfederasyon genel kurul kararı ile ilçe odası kurulabilir. İllerde kurulacak Köy ve Mahalle Muhtarları Odalarının kuruluşu, organları, organların oluşumu, seçim esasları, görevleri ve süreleri, gelirleri, giderleri, Konfederasyonda odaların temsili, Konfederasyonun kuruluşu, organları, organların oluşumu, seçim esasları, görevleri, gelirleri ve giderleri ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca belirlenir." MADDE 14- 10.12.2003 Tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun "Taşınmaz tahsisi" başlıklı 47 nci maddesinin birinci fıkrasına "birbirlerine ve" ibaresinden sonra gelmek üzere "mahalle muhtarlıkları ile" ibaresi e MADDE 15- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 16- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “29.08.1977 tarihli ve 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/537, 9 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-537-29-08-1977-tarihli-ve-2108-sayili-muhtar-odenek-ve-sosyal-guvenlik-yasasi-ve-bazi-kanunlar (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/11478e24-82bb-4472-a9c9-0188dc65238d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.