# Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/837) - **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 2/837 - **Sunuluş tarihi:** 23 Kasım 2018 - **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa) - **İmza sayısı:** 1 - **Esas komisyon:** Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu - **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/71209693-86e8-45a6-a2e0-0188dcafdf7c - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-837-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanunda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi > 2/837 esas numaralı kanun teklifi 23 Kasım 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA. ## Özet Teklif ile, 6502 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan 'sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi veya' ibaresinin madde metninden çıkarılması suretiyle tüketicinin, satıcının temerrüde düşmesi hâlinde sadece Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili hükümlerine başvurabilmesi amaçlanmaktadır. ## Teklif metni TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4B17. 2/4798, 2/4788, 2/4791 5 2/47T1, 2/4748, 2/4730, 2/4701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 2/4361, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542, 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308, © 214385, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 204362, 2/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 23472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3371, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076; 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. -2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2577, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721, 2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145, 2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004, 12/996, 21997, 2/989, 2/916, 2/866, 2/778, 2/451, 2/695, 2/1722, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453, 2145, 2/458, 2/502, 2/697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/1611, 2/490, 2/504, 2/553, 2/1690, 2/565, 2/582,42/596, 2/600, 2/4717, 21659, 2/493, 2/649, 21657, 21682, 21693, 2/705, 2/462, 24469, 2/614, 2/495, 21660, 21526, 2/696, 2/566, 21576, 21723, 21599, 24470, 2/4TI, 2/608, 2/616, 2/632, 21663, 2/534, 2/7104, 2/726, 2/464, 2/1617, 21483, 2/485, 21629, 2/531, 2/6T2, 21540, 2/554, 2/572, 2472, 21613, 2/624, 2/1625, 2/498, 2/6T1, 2/5317, 21692, 2/561, 2/T14, 2/456, 2/594, 2/482,, 2/488, 2/627, 2/497, 21500, 2/1539, 2/1557, 21563, 21597, 2/601, 2/618, 2/1619, 2/626, 21630, 2/507, 2/536, 2/6177, 2/1701, 2/466, 21621, 21496, 2/637, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/7103, 2/5609, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 21658, 2/680, 2/550, 2/5TI, 2/605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/651, 2/1517, 21662, 2/552, 2/709, 2/476, 2/636, 2/501, 2/639, 2/653, 21519, 2/656, 2/664, 21698, 2/574, 21612, 2/479, 2/615, 2/638, 2/522, 2/525, 2/1528, 21529, 2/530, 2/1706, 21460, 2/463, 21473, 2/1487, 2/635, 2/927, 21667, 2/668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 2/1506, 2/643, 2/1665, 21669, 2/674, 21538, 2/454, 21455, 21642, 2/509, 2/1533, 2/1676, 2/541, 21679, 2/56T, 21577, 24465, 2/602, 2/644, 21646, 2/6T3, 2/543, 2/544, 2/547, 21715, 2/592, 2/593, 21641, 2/1647, 21681, 2/549, 2/699, 21579, 2/717, 24581, 2/583, 2/595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/691, 2/707, 2/119, 2/4617, 2/652, 2/655, 2/688, 21555, 2/556, 2/694, 2/558, 21710, 2/721, 2/1603, 2/604, 2654, 21521, 2/524, 2/1559, 2/562, 2/712, 2/586, 2/587, 21606, 21523, 21666, 21675, 21700, 2/708, 2/71, 2/5178, 2/580, 2/724, 2/1475, 2/4178, 21631, 21661, 2/535, 2/1678, 2/545, 21702, 2/1720, 21589, 2/609, 2/480, 21633, 2/546, 2/683, 2/548, 2/560, 21568, 21570, 21588, 2/481, 2/484, 21486, 2/492, 2/685, 2/1573, 21575, 2/7116, 21585, 2/591, 2/1620, 2/622, 2/623, 2/520, 2/551, 2/689, 2/713, 2/718, 2/7125, 2/590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca 28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 7 —— —— e ker m e a m a m m a m a m a m na m nn en Av.Malimut'Tg al Şanlığırfa | Milleekili Tali Komisyon Adalet Komisyonu Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Esas Komisyon Tarih: 19 Haziran 2023 (| Esas No:2 /837 0) BMM VSAK 129 058.6 GUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanı eN & TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.21.11.2018 Komisyon Esas İSscayi Torch : li Tobi Komisyon lar Bil 391 Tarih: | 03 Ard 2018 Esas No:7///72 KANUNLAR ve KARARLAR BŞK. LiĞ i Numara: ni GELEN EVRAK İNo: © (6 EBYS'ye AKTARILMI: GENEL GEREKÇE Borçlu temerrüdü, İfa edilebilir olan borcun muaccel olmasına rağmen ifa edilmemesi durumunda ortaya çıkan borçlu temerrüdü TBK m. 117 vd.'da düzenlenmiştir. TBK m.117-124'de temerrüdün tüm borç ilişkilerinde geçerli olan genel sonuçları, TBK m.125'de de karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde uygulama alanı bulan hukuki sonuçları hükme bağlanmıştır. İfa edilebilir olan borcun zamanında ifa edilmemesi halinde alacaklının en büyük menfaati hiç kuşkusuz aynen ifaya yöneliktir. Sözleşmeye aykırı ifa (ayıplı ifa), Ayıplı ifa, kötü ifa niteliğinde gereği gibi ifa etmeme halidir. Genel tanımı ile ayıplı ifa, ifa edilen edimdeki nitelik eksikliğidir. Yani, ayıplı ifada temerrütten farklı olarak borcun ifa edilmiş olması şarttır. Bu nedenledir ki, ayıplı ifa borca aykırılık kategorisinde borcun ifa edilmemesi değil, gereği gibi ifa edilmemesi hallerinden birini teşkil eder. Satıcının temerrüdü, 6502 sayılı TKHK &'inci maddesi üçüncü fıkrasında "Ayıplı Mal" başlığı altında düzenlenmiştir. Söz konusu hükme göre; "Sözleşmeye konu olan "malın, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi" sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirilir". Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a kaynaklık eden, 25 Mayıs 1999 tarihli Tüketici Malları Satım Sözleşmeleri ve İlgili Garantilerin Bazı Yönleri Hakkında 1999/44/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yönergesinde "Ayıplı Mal" Yönergenin 2'nci maddesinde düzenlenmiştir. Yönerge'de "sözleşme konusu malın zamanında teslim edilmemesi" hali ayıp kapsamında değerlendirilmemiştir. Almanya'da 2002 Reformu ile Alman Medeni Kanunu'na $ 355-357 BGB, $ 474-479 BGB ile tüketiciyi koruyan hükümler getirilmiştir. Ancak bu hükümlerde satıcın satış konusu malı zamanında teslim etmemesine ilişkin olarak tüketici işlemlerinde herhangi özel bir düzenleme yapılmamıştır. Keza, İsviçre Borçlar Kanununda da (OR Art.40a vd.) tüketicileri koruma amacı güden düzenlemeler, Borçlar Hukuku ilkeleri çerçevesinde yer almaktadır. Yine Avusturya Medeni Kanunu'nda da tüketici işlemi niteliğindeki satış sözleşmeleri, adi satış sözleşmelerine ilişkin hükümlere tabi tutulmuş ve AGBG $ 922'de ayıp kavramı geç teslimi kapsamayacak şekilde kaleme alınmıştır. Fransa da ise, tüketici işlemlerinde ayıp kavramı Fransız Tüketici Kanunu 1211-4 vd.'da düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde, Fransız Medeni Kanunu m.1641 vd. hükümlerine paralel olarak, sözleşmenin zamanında ifa edilmemesi değil, satış konusu maldaki nitelik eksiklikleri ayıp olarak nitelendirilmiştir. Türk hukukunda, 6502 sayılı TKHK 8'inci maddenin üçüncü fıkrasında ayıplı mal kavramına "satış konusu malın zamanında teslim edilmemesi" hali de dahil edilerek, diğer hukuk sistemlerinden, özellikle de kaynak 1999/44/AT sayılı direktiften ayrılınmıştır. En önemlisi de, TKHK'da yapılan bu düzenleme, Türk Borçlar Hukuku Sistemindeki borca aykırılık esasları ile çelişmektedir. TKHK m.83'de ; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümlerin uygulanacağının" hükme bağlanmış olması, TKHK'nın TBK'ya göre sonraki. sistemimize aykırı olan ve borcun ifa edilmemesi ile borcun kötü ifasını aynı kefeye koyan böyle bir düzenlemenin uygulanması kabul edilebilir nitelikte değildir. Bu nedenle, tüketici işlemlerinde satıcının temerrüdü halinde anılan TKHK düzenlemesi değil, TBK'nın borçlu temerrüdüne ilişkin hükümleri uygulanmalıdır. Burada gerek satış sözleşmesinde satıcının temerrüdünü düzenleyen TBK m.235-236 gerekse TBK m. 117 vd.'da yer alan genel hükümler göz önüne alınmalıdır. Zira TKHK m.8/3'de satıcının temerrüdü halinde tüketicinin ayıptan doğan seçimlik haklarını kullanmasına zemin hazırlanması, uygulamada pratik bir sonuç da doğurmaz. Nitekim satıcının temerrüdü halinde ücretsiz onarım ve misli ile değişime ilişkin seçimlik hakların kullanılması mümkün değildir. Niteliği itibariyle yalnız sözleşmeden dönme ve bedel indirimi hakları ileri sürülebilir. Sözleşmeden dönme hakkı, borçlu temerrüdüne ilişin TBK m.117 vd. hükümlerinde de mevcuttur. Anılan TKHK hükmünün borçlar hukuku sistemine aykırı olması ve temerrüt halinde ayıptan doğan sorumluluk hükümlerinin uygulanmasının tüketicinin menfaatine olamayacağı açıktır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu yönünden; Normlar hiyerarşisinde nasıl alt sıradaki normlar üst sıradakilere aykırı olamıyorsa, özel kanunlar da temeli ve ilkeleri genel kanunlarda belirlenmiş konularda bağımsız düzenlemeler içeremezler. TKHK 8'nci maddesinin üçüncü fıkrasında yaratılan kavram karmaşası, bu Kanunla tüketiciyi korumayı amaçlayan kanun koyucunun iradesi ile de çelişmektedir. Çünkü satıcının temerrüdü halinde tüketicinin sözleşmeden dönme hakkı dışında ayıptan doğan diğer üç seçimlik hakkı kullanabilmesi pratik olarak mümkün değildir. Bu durumda tüketiciye satıcının temerrüdü halinde seçimlik hak tanınmamakta, aksine kendisi sözleşmeden dönme hakkını kullanmak zorunda kalmaktadır. Oysa, TBK m. 125'e göre, adi satışlarda alıcının sözleşmeden dönme hakkı yanında aynen ifadan vazgeçip müspet zararını talep etme ve hatta seçim hakkını kullanmadığı hallerde de aynen ifa ile gecikme tazminatını talep etme hakları vardır. O halde, TKHK 8'inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenleme ile tüketicinin alelade alıcıya göre daha az korunduğu açıktır. Bu durum da TKHK'nın ruhuna ve amacına aykırıdır. Açıklanan gerekçelerle söz konusu düzenleme kanun koyucunun özensizliği ve bilgisizliğinden kaynaklanmaktadır. Bu özensizlik ve bilgisizliğin adaletsiz sonuçları da tüketiciye yükletilmemelidir. Anayasa 10'uncu maddesi yönünden; TKHK 8'inci maddesinin üçüncü fıkrası uygulama alanının "Sözleşmeye konu olan malın, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi" ile sınırlanmış olması da dikkat çekicidir. Zira satıcı sözleşmede bir vade kararlaştırılmış olsa da olmasa da, ifa zamanında borcu ifa etmediği herhalde kural olarak temerrüde düşer. Tarafların satış sözleşmesinde ifa zamanını belirlemeye yönelik bir süre kararlaştırmadıkları hallerde, TBK m.90'a göre "borç, doğumu anında muaccel olur". Böylece bu halde de, borcun doğumu anında ifa edilmemesi satıcının temerrüde düşmesine sebep olur. Ancak, 8'inci maddesinin üçüncü fıkrası yalnız teslimin vadeye bağlandığı hallerde satıcının temerrüde düşmesinin sonuçlarını ayıptan doğan sorumlulukla eşdeğer tutmuştur. vadeye bağlandığı durumlarda ise TKHK m.11'e başvurmak zorunda kalacaktır. PX sonuç da eşit durumda olan kişilere eşit haklar sağlanmaması ve anlams yaratılmasından başka bir şey değildir. Nitekim TC Anayasa m.10/Ve göre; "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir", m.10/IWa göre de; "Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar". Söz konusu 8'inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü, satıcının temerrüdü nedeniyle eşit derecede menfaati zedelenen tüketiciler arasında haklı bir sebebe dayanmayan ayrımıyla, tüketicileri farklı hükümlere tabi tutmakta ve birinin diğerine göre daha imtiyazlı duruma gelmesine neden olmaktadır. Bu haliyle &inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmünün eşitlik ilkesini düzenleyen TC Anayasa m. 10'a aykırı olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, mevcut durumda TKHK m.8/11I hükmü hem borçlar hukuku sisteminde benimsenen temel borca aykırılık ilkelerine hem de TC Anayasa m.10'da düzenlenen eşitlik ilkesine aykırı olması sebebiyle uygulanmamalı, tüketicinin satıcının temerrüde düşmesi halinde yalnız TBK m.117 vd. hükümlerine başvurması gerektiği kabul edilmelidir. Olması gereken hukuk (de lege ferenda) bakımından da anılan TKHK hükmü madde metninden çıkarılmalıdır. MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1- İş bu kanun teklifi ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8'inci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "-sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi veya-" ifadesinin hem borçlar hukuku sisteminde benimsenen temel borca aykırılık ilkelerine hem de TC Anayasa m.10'da düzenlenen eşitlik ilkesine aykırı olması sebebiyle, ifadenin madde metninden çıkarılması amaçlanmıştır. MADDE 2- Yürürlük maddesidir. MADDE 3- Yürütme maddesidir. TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN'DA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1- 7/11/2013 tarihli 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8'inci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "-sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi veya-" ifadesi madde metninden çıkarılmıştır. MADDE 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/837, 23 Kasım 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-837-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanunda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/71209693-86e8-45a6-a2e0-0188dcafdf7c Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.