# 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/992)

- **Tür:** Kanun teklifi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 2/992
- **Sunuluş tarihi:** 9 Temmuz 2018
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 1
- **Esas komisyon:** Adalet Komisyonu
- **Son durum (TBMM):** KOMİSYONDA
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a1c4a4b2-a3d7-4869-b079-0188dd2fb7e2
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-992-4721-sayili-turk-medeni-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi

> 2/992 esas numaralı kanun teklifi 9 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.

## Özet

Teklif ile, cinsiyetini değiştirmek isteyenler için ilgili kanunda öngörülen "üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunma" şartının kaldırılması öngörülmektedir.

## Teklif metni

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4817, 2/4798, 2/4788, 2/4791 , 2/4771, 2/4748, 2/4730, 2/4701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 3436), 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542, 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4285, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 2/4262, 2/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3371, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. : oo <2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2571, 22574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721, 2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145,2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004, 13/996, 2997, 2/989, 2/916, 2/866, 2/778, 2451, 2/695, 2/722, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453, 121457, 21458, 2/502, 2697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/61, 21490, 2/504, 2/553, 21690, 2/565, 2/582;2/596, 21600, 2/477, 21659, 2/493, 2/649, 2/657, 21682, 2/693, 2/705, 2/462, 2/469, 21614, 2/495, 2/660, 21526, 21696, 2/566, 21576, 21723, 21599, 2/470, 2/4TI, 21608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/704, 21726, 2/464, 2/1617, 2/483, 2/485, 21629, 2/1531, 2/672, 21540, 2/554, 2/572, 2/472, 2/613, 2/624, 2/625, 2/498, 2/6T1, 21537, 21692, 2/561, 2/1714, 2/456, 2/594, 2/482, 2/488, 2/627, 21497, 2/500, 21539, 2/557, 21563, 21597, 2/601, 2/618, 2/619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/536, 2/6771, 2/701, 2/466, 2/621, 2/496, 2/63T, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 2/569, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/550, 2/5T1, 21605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2651, 2/517, 2/662, 2/552, 2/709, 2/476, 24636, 2/501, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 2/698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 21522, 2/525, 21528, 2/529, 21530, 2/706, 21460, 2/463, 2/4173, 2/487, 21635, 21521, 2/6617, 21668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 2/506, 2/643, 2/665, 2/669, 2/6TA, 2/538, 2/54, 2/455, 2/1642, 2/509, 21533, 21676, 2/1541, 2/679, 21567, 2/577, 2465, 21602, 2/644, 21646, 2/613, 21543, 2/544, 2/547, 2/7115, 21592, 2/593, 2/1641, 2/647, 2/1681, 21549, 2/699, 21579, 2/717, 21581, 2/583, 2/595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/691, 2/7017, 2/1719, 2/467, 21652, 2/655, 2/1688, 2/555, 2/556, 2694, 2/558, 2/710, 2/721, 2/603, 2/604, 2/654, 2/521, 2/1524, 2/559, 2/562, 2/1712, 21586, 21587, 2/606, 2/1523, 21666, 21675, 2/1700, 2/1708, 2/711, 2/578, 2/580, 2/724, 2/475, 2/4178, 2/1631, 2/661, 2/535, 2/6178, 2/545, 2/702, 2/1720, 2/589, 2/609, 2/480, 2/633, 2/546, 24683, 2/548, 2/560, 2/568, 2/570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/685, 2/5173, 2/575, 2/1716, 2/585, 21591, 2/620, 21622, 2/623, 2/520, 2/551, 2/689, 2/713, 2/718, 2/725, 2/1590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca 28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 9

Av.Mahmut'Ta al

Tali

İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyon

Esas , Adalet Komisyonu Komisyon

Esas No: 2 /992

Tarih: 19 Haziran 2023

KANUNLAR

MEL EVDAK

0 8 Haziran 21

Av. Mahmut TANAL Istanbul Milletvekili İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyesi

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2/2300, 2/2292, 2/2248, 2/2247, 2/2222, 2/2221, 2/2219, 2/2185, 2/2139, 2/2133; 2/2109, 2/2105, 2/2104, 2/2095, 2/2090, 2/2046, 2/2026, 2/2020, 2/2019, 2/2018, 2/2017, rd 2/2015, 2/2012, 2/2006, 2/2005, 2/1993, 2/1992, 2/1991, 2/1983, 2/1982, 2/1980, 2/1979, 2/1976, 2/1975, 2/1974, 2/1973, 2/1972, 2/1971, 2/1960, 2/1959, 2/1953, 2/1952, 2/1951, 2/1943, 2/1942, 2/1939, 2/1935, 2/1934, 2/1928, 2/1927, 2/1925, 2/1922, 2/1915, 2/1911, 2/1910, 2/1909, 2/1908, 2/1899, 2/1897, 2/1892, 2/1891, 2/1890, 2/1883, 2/1882, 2/1878, 2/1876, 2/1874, 2/1871, 2/1867, 2/1866, 2/1865, 2/1855, 2/1853, 2/1852, 2/1848, 2/1847, 2/1846, 2/1845, 2/1844, 2/1843, 2/1842, 2/1841, 2/1840, 2/1839, 2/1824, 2/1818, 2/1816, 2/1815, 2/1804, 2/1803, 2/1797, 2/1796, 2/1795, 2/1794, 2/1792, 2/1791, 2/1790, 2/1789, 2/1788, 2/1775, 2/1761, 2/1749, 2/1745, 2/1740, 2/1736, 2/1730, 2/1721, 2/1680, 2/1661, 2/1655, 2/1646, 2/1645, 2/1635, 2/1630, 2/1627, 2/1621, 2/1591, 2/1577, 2/1565, 2/1555, 2/1549, 2/1548, 2/1539, 2/1526, 2/1522, 2/1521, 2/1503, 2/1494, 2/1493, 2/1490, 2/1442, 2/1404, 2/1403, 2/1394, 2/1374, 2/1373, 2/1372, 2/1371, 2/1342, 2/1338, 2/1333, 2/1326, 2/1264, 2/1239, 2/1228, 2/1227, 2/1226, 2/1219, 2/1209, 2/1193, 2/1083, 2/1066, 2/1062, 2/1035, 2/1030, 2/1029, 2/1013, 2/1012, 2/1011, 2/1010, 2/1009, 2/996, 2/984, 2/982, 2/981, 2/976, 2/973, 2/972, 2/970, 2/969, 2/963, 2/961, 2/959, 2/957, 2/956, 2/954, 2/943, 2/898, 2/897, 2/885, 2/882, 2/872, 2/857, 2/851, 2/837, 2/812, 2/749,

2/746, 2/727, 2/725, 2/72, 2/718, 2/711, 2/699, 2/698, 2/697, 2/679, 2/670, 2/645, 2/644, 2/643, 2/642, 2/640, 2/639, 2/635, 2/634, 2/611, 2/610, 2/607, 2/606, 2/605, 2/596, 2/595, 2/568, 2/5617, 2/566, 2/563, 2/560, 2/537, 2/536, 2/535, 2/508, 2/507, 2/506, 2/491, 2/48, 2/487, 2/481, yenilenmesini arz ve talep ederim.

Tali Komisyonlar Esas Komisyon

Tarih01.10.2018 Esas No:709

İnsan Haklarını İnceleme

Adalet

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat No: 4105 TBMM/ANKARA

CUMHURİYET HALK PARTİSİ

Grup Başkanlığı

Tarih :......2.3 Kasım..7015.....

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Iyaş Haklarını İneleme Tali Kamisyon Tarih: 71 kak 7015 OOE.No: wella lm

ZEN İL) BAŞKANI | i

2k Kam 2015 İİ

Numara: İN mal 8 GENEL EYRAK No: 5d4—

GENEL GEREKÇE

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin | inci fıkrası; "Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde voksun bulunduğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır. " hükmünü amirdir.

Yukarıda belirtilen madde hükmü gereğince transeksüel yapıda olan kadın veya erkek bireyler, cinsiyet değişikliği yapabilmek için "üreme yeteneklerinden sürekli biçimde yoksun olmak" zorundadırlar. Yasa koyucunun bu madde hükmüne ilişkin gerekçesi; "Bu yolla cinsiyet değişikliği sadece biyolojik açıdan değil, ruhsal açıdan da zorunlu olma koşuluna bağlanmıştır." Şeklindedir. Ancak aynı yasa koyucu 40'ıncı madde gerekçesi olarak "Cinsiyet değişikliği şahsa sıkı sıkıya bağlı bir haktır." Diyebilmektedir. Ancak kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakkın yerine getirilebilmesi için kişinin "üreme yeteneklerinden sürekli biçimde yoksun olması" şartını getirmek, transeksüel yapıda erkek veya kadın bireylerin "Üreme Hakkı"nın elden alınması anlamına gelmektedir. Şöyle ki; bu ön şart ile cinsiyet değiştirmek isteyen transeksüel yapıdaki birey öncelikle "üreme yeteneklerinden yoksun" olmalıdır. Daha açık ve anlaşılır bir ifade ile transeksüel yapıda bireyler cinsiyet değiştirmek için kısır olmak zorunda olmalı, türlerini devam ettirememelidir. Esasen yine Medeni Kanun 40'ıncı maddesi gerekçesi olan "Toplumun temeli olan aile kurumunun cinsiyeti belirsiz kişiler nedeniyle sarsılmasını önlemek amacıyla öncelikle kişinin evli olmaması ön görülmüştür. " hükmü yasa koyucunun ön yargısını açıkça ortaya koymaktadır. Bu madde hükmü de her insan gibi trans bireylerin de pek tabii temel hakkı olan, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, CEDAW ve T.C. Anayasası tarafından koruma altına alınan "Üreme Hakkı"nı ihlal etmektedir. Bunun yanı sıra; Avrupa Konseyi'nin 31.03.2010 tarihli "Cinsel Yönelim veya Cinsiyet Kimliği Temelli Ayrımcılıkla Mücadele Etmek İçin Alınacak Önlemler Üzerine Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Yönelik CM/Rec(2010)5 Sayılı Tavsiye Kararı'nın 20'nci maddesine göre;

"Cinsiyet geçişinin yasal olarak tanınması için gerek ön şartlar, fiziksel yapıya ilişkin değişiklikler dâhil olmak üzere istismar eden tüm koşulların kaldırılması amacıyla, düzenli olarak gözden geçirilmelidir."

Bu nedenlerle 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin Dinci fıkrasında yapılacak değişiklik ile trans bireylerin üreme hakkının ihlal edilmemesi amacıyla söz konusu kanun teklifi düzenlenmiştir.

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE, 1- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin inci fıkrasında yapılacak değişiklik ile trans bireylerin üreme hakkının ihlalinin önlenmesi planlanmaktadır.

MADDE 2- Yürürlük maddesidir.

MADDE 3- Yürütme maddesidir.

4721 SAYILI TÜRK MEDENİ KANUNU'NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE 44721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin inci fıkrasına getirilen değişiklik aşağıdaki şekildedir;

"MADDE 40 - "Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır. "

MADDE 2 — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3 — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/992, 9 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-992-4721-sayili-turk-medeni-kanununda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a1c4a4b2-a3d7-4869-b079-0188dd2fb7e2

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.