# Yatırımların ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değ.yapı.hk.(ss.355)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Abdulbaki Türkoğlu (AK Parti, Elazığ)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 48. Birleşim
- **Tarih:** 28 Ocak 2004
- **Gündem:** YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİ İLE BAZI KANUNLARDA DEĞ.YAPI.HK.(SS.355)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/abdulbaki-turkoglu-22-2004-01-28-yatirimlarin-ve-istihdamin-tesviki-ile-bazi-kanunlarda-deg-yapi-hk-ss

> Abdulbaki Türkoğlu (AK Parti), 28 Ocak 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 48. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİ İLE BAZI KANUNLARDA DEĞ.YAPI.HK.(SS.355)); konuşma 865 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ABDULBAKİ TÜRKOĞLU (Elazığ) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Maliye Bakanlığınca hazırlanarak, Bakanlar Kurulunca Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan ve bugün görüşülen Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısının tümü üzerinde şahsım adına söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

23.1.1998 tarih ve 23239 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 4325 sayılı Yatırımların Teşvik Edilmesi ile 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun iki amacı vardır; birincisi, sermayenin, katmadeğeri yüksek, ileri teknolojinin hâkim olduğu ve kullanıldığı sektörlere yönelmesinin sağlanması, dolayısıyla, daha çok kâr elde edilmesi ve verimli kullanılmasıyla ülke ekonomisinin gelişmesi; ikincisi, ülke içerisinde bölgelerarası ekonomik dengesizliklerin giderilmesi, sermayenin istihdam artırıcı yatırımlara yönelmesinin desteklenmesiyle de sosyal hedeflere ulaşılmasıdır.

Yine, bu kanunun amacı, olağanüstü hal bölgesinde ve kalkınmada öncelikli yörelerde vergi teşvikleri uygulamak ve yatırımlara bedelsiz kamu arsa ve arazisi temin etmek suretiyle yatırımları ve istihdam imkânlarını oluşturmaktır.

Genel teşvik mevzuatının yanı sıra, ülkemizde özellikle bölgeler arasındaki ekonomik ve sosyal farklılıkları azaltmak amacıyla bölgesel programlar uygulanmaktadır. 4325 sayılı Kanunla, kanun kapsamında yer alan illerde istihdamın artırılması ve bölgesel farklılıkların giderilmesi amaçlanmış ve bu hedeflere ulaşmak amacıyla kanun kapsamındaki illerde yapılacak yatırımlar, çeşitli destek unsurlarıyla desteklenmiştir.

Bölgesel yardım programlarının sağlıklı bir istatistikî veri tabanına dayanması zorunluluğu yanında, yardım uygulamalarına yönelik bölgesel seçimin de sübjektif kriterlerden ziyade, ekonomik, malî ve sosyal göstergelere göre yapılması zarurîdir, gereklidir. Bu alanda, Avrupa Birliğine üyelik için kararlı bir çalışma içinde olan ülkemizin Avrupa Birliğinin bölgesel yardım kriterlerini esas alması gerekli olup, Avrupa Birliğinde devlet yardımı uygulamalarına ilişkin olarak kullanılan tanımların esas alınması, hem uygulamalarda standardı getirecek hem de devlet yardımı uygulayan ilgili kurumlara yardım uygulamalarında esneklik sağlayacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tasarı ve gerekçesi incelendiğinde, gayri safî yurtiçi hâsılası 1 500 Amerika Birleşik Devletleri Doları ya da daha az olan illerde vergi teşviklerinin uygulanması, enerji desteğinin sağlanması ve yatırımlara bedelsiz arsa ve arazi tahsis edilmesinin; yeni istihdam edilen personelin ücretlerinden kesilen Gelir Vergisi stopajının alınmamasının ve sigorta primi işveren paylarının Hazine tarafından ödenmesinin; serbest bölgelerde uygulanan süresiz ve sınırsız vergi teşvikinin kaldırılmasının ve bu bölgelerde faaliyette bulunan mükelleflerin geçiş döneminde yararlanabilecekleri vergi düzenlemelerinin yapılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Sağlıklı bir bölgesel yardım stratejisinin vergisel mahiyette bazı indirim ve istisnalar içermesi yanında, işletmelerin yatırım ve işletme dönemi finansman ihtiyaçlarını giderici mahiyette destek unsurlarıyla da takviye edilmesi gerekli bulunmaktadır.

Bölgesel amaçlı destek sistemlerinin sektörel kısıtlama da içermesi gerekmektedir. Seçilen bölgedeki tüm projelerin desteklenmesi, uzun vadede, hem sağlanan kamusal desteğin hem de özel sektör kaynağının israfına yol açabilecektir.

Bu nedenle, altyapı eksikliklerine rağmen, bu bölgelerde yapıldığında verimli olabilecek yatırım alanlarını öne çıkaran, diğer bir deyişle, sektörel kısıtlama içeren bir sistem uygulamaya alınmalıdır. Bu amaçla, verilen teşvikler, verimli sabit yatırım projelerinin gerçekleştirilmesi için, o bölgede kıt olan sermayeye katkı sağlanması -ki, yatırım kredisi ve bir dönemlik sermaye ihtiyacı- şeklinde olacağından, bu işletmelerin daha sonra tekrar desteklenmelerine ihtiyaç kalmayacaktır.

Kanunun, bölgelerarası dengesizliklerin giderilmesini hedefleyerek uygulamaya aldığı 4325 sayılı Kanunun temel eksiklikleri vardır. Bunları;

1- Bölgesel tarif yapılırken kullanılan ekonomik ve sosyal kriterlerin yetersiz olması,

2- Sistemin diğer teşvik uygulamalarıyla uyumunun sağlanamaması,

3- Yasayla düzenlenmesi nedeniyle, ekonomideki dinamizme göre esnekliğin olmayışı,

4- Belirli bir istihdam koşulunu dikkate almakla beraber, bu koşulun sektörel seçicilik sağlama açısından yetersiz olması,

5- Bölgenin altyapısını, ekonomik, malî ve sosyal niteliklerini ve ihtiyaçlarını tam olarak yansıtamaması olarak sunabiliriz.

Yardım uygulamalarında sadece vergisel destekler söz konusu olsa bile, uygulamaya ilişkin kriterler, getirilecek kısıtlamalar, uygulamaya ilişkin genel ve özel kurumların tespiti ile getirilen müeyyideler açısından, devlet yardımları konusunda uzmanlaşan kurumların görüşleri de alınmalı ve uygulamalar koordineli bir şekilde yürütülmelidir.

Olağanüstü hal bölgesinin olumsuzluklarını yaşayan Elazığ ve Tunceli, maalesef, kanun kapsamı dışında tutulmakla karşı karşıyadır. Bu kanun kapsamı dışında kalan kendi seçim bölgem Elazığ'la ilgili bazı verileri dikkatlerinize arz etmek istiyorum.

Elazığ İlinin 2003 verileri baz alındığında, sosyoekonomik gelişmişlik sıralaması 81 il içerisinde 36'dır. Eğer, baz olarak sosyoekonomik gelişmişlik sıralaması alınsaydı, Elazığ, bugün, bu kanun kapsamı içerisinde olacaktı.

Şehirleşme oranı yüzde 63,95'le 15 inci sırada.

Yıllık ortalama nüfus artışında yüzde 13,39'la 36 ncı sırada.

Tarım işkolunda çalışanlarının toplam istihdama oranı yüzde 58,60'la 50 nci sırada.

Sanayi işkolunda çalışanların toplam istihdama oranı yüzde 6,01'le 44 üncü sırada.

Ücretli çalışanların toplam istihdama oranı yüzde 35,57'yle 33 üncü sırada.

Sosyal yönden Elazığ'ın durumu da ileri düzeyde. Özellikle, üniversite bitirenlerin okul bitirenlere oranı yüzde 7,57'yle Türkiye sıralamasında 16 ncı sırada.

Liseler okullaşma oranı yüzde 50,01'le 5 inci sırada.

10 000 kişiye düşen hekim sayısı yüzde 14'le 8 inci sırada.

10 000 kişiye düşen hastane yatak sayısı yüzde 41'le 4 üncü sırada.

Yukarıdaki saydığım verilerden de anlaşılacağı üzere, Elazığ, üniversiteyi bitirmiş yetişmiş beyin gücü, gelişmiş altyapısı, kalifiye elemanı, bunlardan da önemlisi jeostratejik konumu ile ekonomik göstergeleri paralellik göstermemektedir.

Yıllarca olağanüstü halin ve terörün getirdiği olumsuzluklar, âdeta huzur adası olan güzel ilimizin nüfusunu artırmış, işsizliği had safhaya ulaştırmış, yatırımlar ülkemizdeki ekonomik olumsuzluklara paralel olarak durmuş, sanayi kuruluşlarımız birer birer kapanmıştır ve açlık ve sefalet ilimizde kol gezmektedir.

Bölgelerarası gelişmişlik sıralamasında en sonda kalan Doğu Anadolu Bölgesi içerisinde yer alan ilimizin ve Tunceli'nin teşvik kapsamı dışında tutulmasını, Elazığımızın geleceği açısından iç karartıcı bulmaktayız.

İlimizde kurulu tesislerin, teşvik yasası tasarısına dahil edilecek komşu illerle eşit koşullarda rekabet edemeyeceği, daha fazla istihdam yaratamayacağı, hatta mevcut çalışan işçilerin zamanla işten çıkarılabileceği, yatırıma yönelmek isteyen işadamlarımızın 4325 sayılı Kanun kapsamı içerisinde olan komşu illere yatırımlarını kaydıracakları gerçeğini vurgulamak istiyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Abdulbaki Türkoğlu (AK Parti, Elazığ). “Yatırımların ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değ.yapı.hk.(ss.355)”. TBMM Genel Kurulu, 48. Birleşim tutanağı, 28 Ocak 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/abdulbaki-turkoglu-22-2004-01-28-yatirimlarin-ve-istihdamin-tesviki-ile-bazi-kanunlarda-deg-yapi-hk-ss (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.