# Doğu ve güneydoğu anadoluda köye dönüş sonrası yaşanan sorunlara ve alınması gereken önlemlere ilişkin

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Abdülkadir Aksu (AK Parti, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim
- **Tarih:** 25 Aralık 2002
- **Gündem:** DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLUDA KÖYE DÖNÜŞ SONRASI YAŞANAN SORUNLARA VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLERE İLİŞKİN
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/abdulkadir-aksu-22-2002-12-25-dogu-ve-guneydogu-anadoluda-koye-donus-sonrasi-yasanan-sorunlara-ve-al

> Abdülkadir Aksu (AK Parti), 25 Aralık 2002 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLUDA KÖYE DÖNÜŞ SONRASI YAŞANAN SORUNLARA VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLERE İLİŞKİN); konuşma 529 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

İÇİŞLERİ BAKANI ABDÜLKADİR AKSU (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi en derin saygılarımla selamlıyorum.

Mardin Milletvekilimiz Sayın Muharrem Doğan'ın, terörden dolayı boşalan ve tekrar dönüşe izin verilen köylerin genel durumlarıyla ilgili yapmış olduğu gündemdışı konuşmasıyla ilgili olarak huzurlarınızdayım; bu vesileyle, tekrar, hepinizi en içten duygularımla selamlıyorum.

Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Projesi, Başbakanlık genelgeleri doğrultusunda yürütülmektedir. Bu proje, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Hakkâri, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İllerinde uygulanmaktadır. Bu projeyle, kendi istekleriyle, güvenliği sağlanan köylerine geri dönmek isteyen nüfusun, planlı bir şekilde, geri dönüşünün sağlanması ve geri dönülen alanlarda sürdürülebilir yaşam koşullarının oluşturulması amaçlanmaktadır. Bunun için de, öncelikle, dönülecek yerleşim yerlerinin altyapısı kamu kuruluşlarınca karşılanmakta ve malî durumu iyi olmayan vatandaşlarımıza; ayrıca, usta, işçi, malzeme ve üretkenliği artırmak amacıyla, hayvan, arılı kovan, sera ve gıda gibi temel yardımlar yapılmaktadır.

Haziran 2002 tarihinden bugüne kadar, olağanüstü hal ve mücavir il kapsamında bulunan 11 ilimizde toplam 456 köy ile 347 mezrada 10 511 hanede 58 513 nüfus köye geri dönüş yapmıştır. 26 yerleşim biriminde, Devlet Bakanlığı koordinesinde, pilot uygulama olarak, iskân çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca, köye dönüş projesi çerçevesinde 12 köyün iskânına ilişkin planlama çalışmaları da devam etmektedir. Bu bağlamda, 2002 yılında Bakanlığın bütçesine, köye dönüş projesi için 5 trilyon 616 milyar Türk Lirası ödenek ayrılmıştır. 2003 yılında ise, 6 trilyon 250 milyar Türk Lirası ödenek tahsisi öngörülmektedir. Takdir edersiniz ki, bu rakam da bize göre az ve bunun artırılması için de gayret içerisindeyiz. Ödenekler, ilgili yıl bütçe kanunundaki hükümler gereğince, valilerin yetki ve sorumluluğunda harcanmak üzere, il özel idare bütçesine aktarılmak için il defterdarlıkları emrine gönderilmektedir.

Bu proje kapsamında köye geri dönenler için, Ekim 2002 itibariyle 8,8 trilyon Türk Lirası civarında harcama yapılmıştır. Ayrıca, köye dönüş projesi için, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu ve Olağanüstü Hal Bölge Valiliği kaynak ve imkânlarından da, 8,8 trilyona ilave olarak para harcanmıştır.

Şüphesiz, bu proje kapsamında hedeflenen tüm işlerin tahsis edilen ödeneklerle gerçekleştirilmesi elbette ki mümkün olmamıştır. Devletimiz tarafından yapılan çalışmaların benimsetilmesi amacıyla, projeden yararlanacak vatandaşlarımızın kendi öz kaynaklarıyla aktif olarak yer alması da ayrıca hedeflenmiştir.

Bu projenin uygulanmasında temel yaklaşımımız, vatandaşlarımızı eski yerleşmelerine salt geri göndermek değil, aradan geçen süre içinde kesintiye uğramış olan kırsal yaşamı yeniden kurmak ve canlı tutmak olarak da belirlenmiştir. Projenin hedefleri arasında, kırsal alanda daha dengeli bir yerleşme deseni oluşturmak ve kamu yatırımlarının ve hizmetlerinin daha rasyonel bir dağılımını gerçekleştirmek durumundayız. Yapılan çalışmalar, sadece vatandaşı eskiden yaşadığı yerlere iskân etmekle sınırlı değildir. Köye dönüş projesinde amaç, üretimden kopmuş bu insanları yeniden üretici hale getirmek, valilerimizin koordinesinde bir eğitim seferberliği başlatarak, yöre insanının eğitim düzeyini de yükseltmektir. Projenin, amacına uygun, aksama olmaksızın yürütülmesi için çalışmalar her ay sonu itibariyle Bakanlığımızca izlenmektedir.

Ayrıca, değerli arkadaşımızın burada bahsettiği önerilerinin bir kısmı hükümetimizin gündeminde olup, Bakanlar Kurulunda da görüşülmektedir; diğer birkısım öneri ve teklifleri de hükümetimizce dikkate alınacak. Bilhassa, GAP, ülkemizin en önemli, en büyük projesi, dünyanın sayılı projelerinden biri ve şahsen, bizim küçüklüğümüzde hayallerimizi süsleyen bir proje. Bu projenin tamamlanmasının, sadece bölgenin kalkınması değil, ülkenin kalkınması için büyük katkıları olacaktır ve biz, inşallah, hükümet olarak, GAP'ın önemine uygun, bu projenin hızlandırılması için de gerekeni yapacağız.

Bu düşüncelerle, Yüce Meclise saygılarımı sunuyorum; teşekkür ediyorum. (AK Parti ve CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Abdülkadir Aksu (AK Parti, İstanbul). “Doğu ve güneydoğu anadoluda köye dönüş sonrası yaşanan sorunlara ve alınması gereken önlemlere ilişkin”. TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim tutanağı, 25 Aralık 2002. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/abdulkadir-aksu-22-2002-12-25-dogu-ve-guneydogu-anadoluda-koye-donus-sonrasi-yasanan-sorunlara-ve-al (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.