# 24.6.2004 tarihli ve 5197 sayılı il özel idaresi kanunu ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maıddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi ile plan ve bütçe komisyonu rap.( ss. 791 ) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Abdülkadir Aksu (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim - **Tarih:** 16 Şubat 2005 - **Gündem:** 24.6.2004 TARİHLİ VE 5197 SAYILI İL ÖZEL İDARESİ KANUNU VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MAIDDELERİ GEREĞİNCE CUMHURBAŞKANINCA BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERME TEZKERESİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAP.( SS. 791 ) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/abdulkadir-aksu-22-2005-02-16-24-6-2004-tarihli-ve-5197-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu-ve-anayasanin-2 > Abdülkadir Aksu (AK Parti), 16 Şubat 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 24.6.2004 TARİHLİ VE 5197 SAYILI İL ÖZEL İDARESİ KANUNU VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MAIDDELERİ GEREĞİNCE CUMHURBAŞKANINCA BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERME TEZKERESİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAP.( SS. 791 )); konuşma 713 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) İÇİŞLERİ BAKANI ABDÜLKADİR AKSU (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; önce, Sayın Osman Coşkunoğlu'nun sorularından başlıyorum. "Stratejik plana önem veriyorsunuz..." Evet, biz, planlamaya ve plana önem veriyoruz. Onun için de, bu yasayla -özellikle hem kamu yönetimine koymuştuk hemde il özel idaresine- stratejik plan yapma görevi verdik. Şimdi, revizyonla ilgili ikinci bir sorunuz var. Bu revizyonla ilgili konularda, Devlet Planlama Teşkilatı tarafından, şu anda, stratejik plan rehberi hazırlanmaktadır. Bu rehberde, revizyonun ne zaman, nasıl olacağı, bütün bunlarla ilgili bilgiler... O rehber çıktığında, uygulama da ona göre yapılacaktır. OSMAN COŞKUNOĞLU (Uşak) - İl genel meclisi için mi hazırlanıyor Sayın Bakan? İÇİŞLERİ BAKANI ABDÜLKADİR AKSU (İstanbul) - Evet, evet, il genel meclisleri... Performans ölçütlerine gelince: Biz, buna önem veriyoruz. Bu, Kamu Yönetimi Temel Yasasıyla ilk defa bizim kamu yönetimine girecek bir müessese. Hem Kamu Yönetimi Temel Yasası hem Belediye hem Özel İdarede var. Onun için, biz, aylarca önce, İçişleri Bakanlığı, bizim bakanlık, Mahallî İdareler Genel Müdürlüğünde belediyelere yönelik bir belediye performans ölçümü, kısa adı BEPER olan bir proje üzerinde çalıştık ve geçtiğimiz aylarda da 129 belediyemiz bu sisteme dahil edildi. Bu sayı bütün belediyelere teşmil edilmek üzere çalışıyoruz. Burada birtakım kriterler tespit edildi, belediyelere bu konularda sorular yöneltiliyor, bunların cevapları alınıyor ve internet vasıtasıyla da kullanıma açtık. Siz, internet vasıtasıyla, bu, bizim BEPER Projesine girebilir ve oradan, arzu ettiğiniz bu performans ölçütleriyle ilgili bilgileri de almanız mümkündür. OSMAN COŞKUNOĞLU (Uşak) - İçişleri Bakanlığının mı? İÇİŞLERİ BAKANI ABDÜLKADİR AKSU (İstanbul) - Evet, onun adresini verebilirim. Biz, tabiî, özel idareyi bir şirket olarak, vatandaşı da müşteri değil; ama, amacımız, kamu hizmetlilerinin amacı, vatandaşa hizmet etmektir. Bütün kamu görevlileri ve bizler, hepimiz, milletimize, vatandaşımıza hizmet etmek için varız. Bu hizmeti de en iyi şekilde yerine getirmek hepimizin görevi. Sayın Mevlüt Aslanoğlu, şimdi, İller Bankası payıyla ilgili; bu, sadece nüfus kriter, ölçü olarak alınırsa, işte, bazı illerin özel idarelerine az, bazıları çok para alıyor... FERİT MEVLÜT ASLANOĞLU (Malatya) - Şu anda öyle efendim. İÇİŞLERİ BAKANI ABDÜLKADİR AKSU (İstanbul) - Şu anda öyle, evet. Şimdi, biz, yeni hazırlamakta olduğumuz ve kısa bir süre sonra, inşallah, huzurlarınıza getireceğimiz yerel yönetimler gelir yasası, yani, belediyeler ve il özel idareleri gelir yasasında, devlet bütçesinden ayrılacak bu paylarda sadece nüfus kriterine göre değil, başka kriterleri de esas alacağız ve böylece, o sizin saymış olduğunuz mahzurları da, inşallah, gidermiş olacağız. Şimdi, Sayın Osman Kaptan'ın... Ben biraz önce de konuşurken söyledim; vali, il özel idaresinin başı, tüzelkişiliğin temsilcisidir. Valilerimizin il genel meclisi başkanlığından alınmasının nedeni... Bakın, Anayasamızın 127 nci maddesi çok açık ve nettir. 127 nci madde diyor ki: "Mahallî idarelerin karar organları, halk tarafından seçilmiş kişilerden oluşur." Bu hükme dayanılarak geçmiş yıllarda bir uygulama yapılmıştı. İl daimî encümenlerine kamu yöneticilerinden, yani, ildeki idarî şube müdürlerinden 3 kişi alınmıştı, Anayasa Mahkemesine gidildi -zannedersem Cumhuriyet Halk Partisi gitmişti o zaman- ve Anayasa Mahkemesi de bu kamu görevlilerinin, yani, seçilmiş olmayan kişilerin burada bulunmasının Anayasaya aykırı olduğunu kabul etmişti. Şimdi, biz, bu yeni düzenlemeyle, il genel meclisi, il özel idaresinin karar organı il encümeni -ki, daha evvel il daimî encümeni diyorduk, bu yasayla il encümeni oldu- bu iki organı birbirinden ayırdık; il encümeni de il özel idaresinin yürütme organı oldu. Karar organında vali, Anayasanın bu hükmüne göre bulunamayacağı için, yürütme organının başına getirildi; yani, il encümeninin başına getirilmiş oldu. Yine, biraz önce de saydım, il genel meclisinin gündemi yapılırken valinin görüşü alınıyor, valinin istediği konular tartışılıyor. Böylece, valilerimizin il genel meclisi başkanlığından alınmış olmasının, yönetim süreci, planlama aşamalarında da menfi bir etkisi olmaz. Meclis kararlarından onay kaldırılıyor; ama, Meclis kararları valiye sunulmadan yürürlüğe girmiyor. Vali bir kere daha görüşülmesini isteyebiliyor; il genel meclisinde salt çoğunlukla tekrar kabul edilirse, bu defa idarî yargıya gidiyor. Bakın, ben biraz önce bir konuya dikkatlerinizi çektim. Bugün, artık, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının önemli ilkelerinden biri, idarî vesayetin giderek yargıya dayandırılması. Burada da az çok ona benzer bir usul... Valiye sunulmayan yürürlüğe girmiyor; valiye sunulunca vali itiraz edebiliyor, bir kez daha görüşülüyor. Salt çoğunlukla kabul edilirse, bu defa vali, hukuka aykırılık görüyorsa, bunu yargıya götürebiliyor. Bu, oy ver hizmet al... Bu, belki çok istisnadır; öyle, hiç zannetmiyorum ki, genel meclis üyelerimiz... OSMAN KAPTAN (Antalya) - Sayın Bakan, arkadaşlarımıza sorun... İÇİŞLERİ BAKANI ABDÜLKADİR AKSU (İstanbul) - İyi, ama, bunlar doğru bir şey değil; tasvip etmiyoruz. Biz hep şunu söylüyoruz: Seçilen kişiler, o seçildikleri bölgedeki bütün insanlara hizmet etmek zorundadırlar, herkese hizmet etmek zorundadırlar. Teşekkürler efendim. --- **Kaynak gösterme:** Abdülkadir Aksu (AK Parti, İstanbul). “24.6.2004 tarihli ve 5197 sayılı il özel idaresi kanunu ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maıddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi ile plan ve bütçe komisyonu rap.( ss. 791 )”. TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim tutanağı, 16 Şubat 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/abdulkadir-aksu-22-2005-02-16-24-6-2004-tarihli-ve-5197-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu-ve-anayasanin-2 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.