# Gap'ın bugünü ve geleceği konusunda - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Abdullatif Şener (AK Parti, Sivas) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 12. Birleşim - **Tarih:** 18 Aralık 2002 - **Gündem:** GAP'IN BUGÜNÜ VE GELECEĞİ KONUSUNDA - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/abdullatif-sener-22-2002-12-18-gap-in-bugunu-ve-gelecegi-konusunda > Abdullatif Şener (AK Parti), 18 Aralık 2002 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 12. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: GAP'IN BUGÜNÜ VE GELECEĞİ KONUSUNDA); konuşma 692 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) DEVLET BAKANI VE BAŞBAKAN YARDIMCISI ABDÜLLATİF ŞENER (Sıvas) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; biraz önce, GAP'ın bugünü, yarını ve geleceği üzerinde gündemdışı konuşma yapan Şanlıurfa Milletvekili Faruk Bayrak Beye teşekkürlerimi sunuyorum. Gerçekten, bölgesel kalkınma projeleri, Avrupa Birliği standartları açısından da, dünyadaki son gelişmeler açısından da önem atfedilen projeler kapsamı içerisindedir. Belli bir ülkenin kalkınması, gelişmesi, bölgelerarası dengeleri gözetmeden mümkün değildir. Eğer bir ülke belli bir mesafe alacaksa, çağdaş anlamda kalkınmışlık düzeyini yakalayacaksa, o ülke içerisinde sorunlar olan, millî gelir düzeyi düşük bulunan bölgelerde de bölgesel kalkınma projelerinin hayata geçirilmesi lazımdır. Türkiye açısından Güneydoğu Anadolu Projesi, son derecede önemlidir, millî gelir farklılıkları açısından önemlidir, sosyal ve kültürel özellikleri açısından önemlidir. Böylesine bir bölgesel kalkınma projesi üzerinde ilgi gösteren, düşünen ve bunu Meclis kürsüsünden ifade eden değerli milletvekilimize tekrar teşekkür ettikten sonra, konuyla ilgili olarak bilgilendirmek istiyorum. Bildiğiniz gibi, başlangıçta, Fırat ve Dicle nehir havzalarında sulama ve enerji üretimine yönelik 12 baraj, 19 hidroelektrik santral ve 1,7 milyon hektar da sulama şebekesi yapımını öngören bir proje paketi olarak planlanan Güneydoğu Anadolu Projesi, yani, GAP, bugün, tarım, ulaştırma, sanayi, kentsel ve kırsal altyapı, eğitim, sağlık, konut, turizm ve diğer sektörlerdeki yatırımları da içine alan, sürdürülebilir insanî kalkınmaya dayalı entegre bir bölgesel kalkınma projesi olarak ele alınmaktadır. GAP'ın temel hedefleri, Güneydoğu Anadolu Bölgesi halkının gelir düzeyi ve hayat standardını yükselterek, bu bölge ile diğer bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını ortadan kaldırmak, kırsal alandaki verimliliği ve istihdam imkânlarını artırarak, sosyal istikrar, ekonomik büyüme gibi millî kalkınma hedeflerine katkıda bulunmaktır. Her şeyden önce, GAP, insanı merkez alan bir bölgesel kalkınma projesidir. GAP, insanî gelişme felsefesine dayalı bir projedir dedim. Bu, gerçekten, önemlidir; çünkü, insanın ayağa kalkmadığı, insanın sorunlarını aşmadığı, insanın gelecekle ilgili umutlarının teşvik edilmediği bir ortamda, bir ülkenin topyekûn ayağa kalkması mümkün değildir. Tüm kamu yatırımlarının gerçekleştirilmesinin ana hedefi, insanların mutluluğunu sağlamaktır. GAP'ın temel nitelikleri olan katılımcılık, eşitlik ve adalet, sürdürülebilirlik ve insanların yaşam kalitesinin yükseltilmesi, bizim hükümet programımızın da esaslarını ve temellerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla, GAP'ın hedefleriyle hükümet programımız arasında önemli bir uyum vardır. Bu çerçevede, GAP, kalkınmadan olumsuz etkilenebilecek dezavantajlı kesimlerin kalkınmaya entegrasyonu, kamu sektörünün yanı sıra özel sektör ve halk katılımının projeye entegrasyonu gibi kavramları da dikkate almaktadır. GAP kapsamında belirlenen hedef ve büyüklüklere ulaşabilmek için yapılması öngörülen kamu yatırımlarının finansman ihtiyacı, 2002 yılı sabit fiyatlarıyla, toplam 22 katrilyon Türk Lirasıdır. 1990-2002 dönemi itibariyle, GAP'a, toplam kamu kaynaklarından, yılda ortalama yüzde 7 oranında pay ayrılmıştır. Bu oran, GAP'ın yaklaşık yüzde 10 olan ülke nüfusu ve coğrafî alan içerisindeki payına baktığımızda, yeterli olarak değerlendirilemez, düşünülemez. Bu bakımdan, yıllık yatırım tahsislerinin, GAP İdaresi açısından gözden geçirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. GAP kapsamında yapımı öngörülen hidroelektrik santrallarının, kurulu güçleri itibariyle, önemli bir bölümü tamamlanmıştır. 2001 sonunda 6 hidroe-lektrik santralı işletmeye açılmış, 1 hidroelektrik santralı deneme üretiminde olup, 1 hidroelektrik santralının da inşaatı devam etmektedir. Böylece, sant-ral kurulu güçleri itibariyle hidroelektrik enerji projelerinin yüzde 70'i üreti-me geçmiş bulunmaktadır. Enerji projelerinin yüzde 4'ü inşaat halinde, yüz-de 19'u ihaleye hazır durumda ve yüzde 7'si ise planlama aşamasındadır. GAP kapsamında yürütülen sulama projelerinin tamamlanmasıyla 1,7 milyon hektar alanın sulamaya açılması hedeflenmektedir. 2001 sonu itibariyle DSİ Genel Müdürlüğü tarafından sulamaya açılan alan 215 080 hektar olmuştur. Fizikî gerçekleşme açısından sulama projelerinin yüzde 12'si işletmede, yüzde 8'i inşaat halinde, yüzde 25'i ihale ve yüzde 55'i ise planlama aşamasındadır. GAP'a yapılan yatırım tahsislerinin yetersizliğinin yanı sıra, eşzamanlı olarak yürütülmesi gereken sektörel yatırımlar arasındaki dengesizlik yıllardır süregelmiştir. Bu nedenle, enerji yatırımlarında fiziksel gerçekleşme yüzde 70'leri aşmışken, sulama yatırımlarında henüz yüzde 12 düzeyindedir. GAP Bölge Kalkınma Planının, projenin tamamlanmasına yönelik ola-rak öngördüğü finansman ihtiyacının karşılanmasına, hükümetimiz tarafın-dan, önümüzdeki dönemlerde çalışılacaktır. Bunun için gerekli olan kaynak transferini mümkün ve çekici kılacak makroekonomik ve yasal düzenlemele-rin yapılması da programlanmaktadır. GAP'ın planlama, programlama ve ya-tırım uygulamalarında etkin bir koordinasyonunun gerçekleştirilebilmesi de sağlanacaktır. GAP'ın öncelikle bir entegre kalkınma planı olma özelliği, devlet yatı-rım programı hazırlık çalışmalarında dikkate alınacak, kuruluşların yatırım programlarında GAP'ın önemi ve öncelikleri yansıtılacaktır. Kuruluşlararası koordinasyonda GAP uygulamalarının bütünlüğüne yönelik etkinlik de sağla-nacaktır. Dolayısıyla, bu idarenin ve bir bölgesel kalkınma projesi olarak GAP'ın, gerekli etkinlikte kendisinden beklenilen işlevleri ve görevleri yerine getirebilmesi için, gerekli idarî, malî çalışmalarımız devam etmektedir. Bu bağlamda, önümüzdeki dönemde, GAP'la ilgili beklentilerin, Sayın Milletvekilimizin burada ifade ettiği beklentilerin gerçekleştirilmesi için çaba gösterileceğini ifade ediyorum. Hepinize saygılar sunuyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Abdullatif Şener (AK Parti, Sivas). “Gap'ın bugünü ve geleceği konusunda”. TBMM Genel Kurulu, 12. Birleşim tutanağı, 18 Aralık 2002. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/abdullatif-sener-22-2002-12-18-gap-in-bugunu-ve-gelecegi-konusunda (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.