# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 18 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92715
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/adalet-kaya-2026-11-18-tutanak-metni

> Adalet Kaya (DEM Parti), 18 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 573 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ADALET KAYA (Diyarbakır) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Bakan, değerli bürokratlar; hepinizi selamlıyorum.

Savunma Bakanlığı bütçeden en büyük payı alan bakanlıklardan birisi; Hazine ve Maliye, Eğitim ve Sağlıktan sonra 4'üncü sırada yer alıyor. 2027 bütçesinin 1 trilyon 533 milyar liraya çıkarılması öngörülüyor. Silah, mühimmat, silah sistemleri ve diğer savunma araçlarının alımlarına ilişkin ödeneklerde yüzde 299'la rekor bir artış söz konusu.

Şimdi, savunma harcamalarındaki artışı NATO üyeliğiyle gerekçelendiriyorsunuz genelde. Sayın Bakan, NATO üyeleri arasında da savunma harcamalarımızın yükseldiğini, yine geçen sene bütçe görüşmelerinde burada kendiniz belirtmiştiniz. Türkiye'nin NATO askerî bütçesine katkıda 8'inci sıradan 7'nci sıraya yükseldiğini ifade etmiştiniz. Dünya genelinde silaha en çok harcama yapan 18'inci ülke konumuna gelindiğini de yine siz belirtmiştiniz.

Şimdi, tüm dünyada silahlanma konusunda bir yarış olduğu malum, hepimiz biliyoruz yani aşikâr bir durum ancak zaten savaş çemberi, ateş çemberi içerisinde bir bölgedeyken daha fazla silahlanarak caydırıcılık oluşturulacağı iddiası da tarih boyunca doğrulanmadı. Yani biz böyle bir politikayı sürdürüyoruz ancak bölgede kalıcı barışa hizmet edebilecek, hizmet edebilmek için hem iç politikada hem bölgesel politikalarda demokratik değerleri büyütmek gerekiyor.

Şimdi, bu bütçe, aynı zamanda yurt dışındaki askerî üslerin ve sınır ötesi operasyonların da sonucu. Bne IntelliNews'ın 2026 çalışmasına göre Türkiye 133 askerî üs ve tesisle dünyada ABD'den sonra 2'nci sırada yer alıyor. Suriye ve Irak'ta 100'ü aşan üssün yanı sıra bazı Balkan, Afrika ve Kafkasya ülkelerinde de askerî varlık bulunmakta. Meclise sürekli yeni tezkereler geliyor ya da mevcuttakilerin süresi uzatılıyor. 2015'ten bu yana Afrin ve Serekaniye başta olmak üzere, Suriye'nin kuzeybatısı ve Rojava'ya yönelik saldırılar, operasyonlar çok fazla can kaybına sebep oldu ne yazık ki ve yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine ve süre giden, yıllara yayılan bir krize, insani krize yol açtı.

Güvenlikçi politikalar bölgemizde de yıkım üretmekte Sayın Bakan ve devam ediyor yıkım üretmeye. Şırnak'ın Cudi Dağı'ndaki Şah ve Hebler köyleri 92'den bu yana yaklaşık otuz iki yıldır güvenlik gerekçesiyle boşaltılmış ve yerleşime kapalı tutulmakta. Özel güvenlik bölgesi kararı, Mayıs 2025'te kaldırılmasına rağmen köylülerin dönüşü, ev inşası engellenmekte, saat on sekizden sonra bölgede kalınmasına izin verilmiyor ve köylüler tarımsal faaliyetlerini sürdüremiyorlar, üretim yapamıyorlar. Bir köylünün CİMER başvurusu sonucu ve avukatların bilgi edinme talepleriyle ortaya çıktığı üzere bu köyleri de kapsayan çok geniş bir alan 2009 yılında Tarım Orman Bakanlığı tarafından kırk dokuz yıllığına atış ve tatbikat alanı olarak Millî Savunma Bakanlığına kiralanmış. Kiralanan alanın sınırları belirsiz ve köylülerin bu alanın içerisinde özel mülkleri bulunuyor. Köylülerin basına verdiği bilgilerden aktarıyorum bunları: Kendi tapulu arazilerine atış talimi malzemeleri konulmuş.

Bölgedeki tarihî alanlara dair kararlar da yine güvenlikçi politikalara göre şekilleniyor. DSİ'nin 2007'den beri gündemde tuttuğu Nerdüş Güvenlik Barajı, HES, sulama, malzeme ocakları ve beton santralleri projesi Cizre ve Silopi'deki pek çok köyü, Asur dönemine uzanan 7 kaleyi, Nerdüş Kilisesi'ni, sarnıçları ve mağaraları sular altında bırakma tehdidi taşıyor. Bölge 24 Haziran 2024'te birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescillenmesine rağmen Koruma Kurulu Müdürlüğü önce kültür varlığı olmadığını ileri sürmüş, itirazlar üzerine Ağustos 2025'te alanda 6 adet birinci derece sit alanı, 1 adet de ikinci derece sit alanı bulunduğunu bildirmiş ancak DSİ'nin projenin Millî Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı tarafından terörle mücadelede stratejik öneme sahip olduğunu belirterek tescil sınırlarını baraja engel olmamasını istemesi üzerine sit haritası Savunma Bakanlığı ve Genelkurmayın belirlediği sınırlara göre düzenlenmiş. Ardından, 15 Aralık 2025'te "ÇED Olumlu" kararı verilmiş, davalı kurum görevlilerinin yer aldığı bilirkişi heyetine itirazlar reddedilmiş ve 24 Haziran 2026'daki keşfe hukuka aykırılık gerekçesiyle itiraz edilmişti.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ADALET KAYA (Diyarbakır) - Biz bu politikaların son bulmasını istiyoruz Sayın Bakan yani güvenlik barajlarına gerek olmadığını düşünüyoruz.

---

**Kaynak gösterme:** Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 18 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/adalet-kaya-2026-11-18-tutanak-metni (erişim: 18 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92715

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
