# 2005 mali yılı bütçe kan.tas.(10 uncu tur görüşmelerinde ) adalet bak.,yargıtay,milli eğitim bak.,yüksek öğr.kur.,üniversiteler

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ahmet Çağlayan (AK Parti, Uşak)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 40. Birleşim
- **Tarih:** 25 Aralık 2004
- **Gündem:** 2005 MALİ YILI BÜTÇE KAN.TAS.(10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİNDE ) ADALET BAK.,YARGITAY,MİLLİ EĞİTİM BAK.,YÜKSEK ÖĞR.KUR.,ÜNİVERSİTELER
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ahmet-caglayan-22-2004-12-25-2005-mali-yili-butce-kan-tas-10-uncu-tur-gorusmelerinde-adalet-bak

> Ahmet Çağlayan (AK Parti), 25 Aralık 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 40. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2005 MALİ YILI BÜTÇE KAN.TAS.(10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİNDE ) ADALET BAK.,YARGITAY,MİLLİ EĞİTİM BAK.,YÜKSEK ÖĞR.KUR.,ÜNİVERSİTELER); konuşma 691 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AK PARTİ GRUBU ADINA AHMET ÇAĞLAYAN (Uşak) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün, anayasal bir yüksek yargı organı olan Yargıtayımızın 2005 yılı bütçesi hakkında AK Parti Grubu adına söz almış bulunmaktayım; Grubum ve şahsım adına hepinizi saygıyla selamlarım.

Yargıtay, adlî merciler tarafından verilen kararların hukuka uygunluğunu inceleyen ve denetleyen fonksiyonunun yanında, ayrıca, kanunlarla kendine verilen davalarda ilk ve son derece mahkemesi olarak da görevini yapmakta ve bakmaktadır.

İlk defa, tarihimizde, Divanı Ahkâmı Adliye adıyla 1868 yılında kurulmuş, 1879'da Mahkeme-i Temyiz adını almış, 1922 yılına kadar, Osmanlı döneminde görevini sürdürmüş, millî mücadele sırasında da, Sivas'ta Mahkeme-i Temyiz Heyeti olarak kurulup çalışmış, 1923'te Eskişehir'e nakledilmiş ve Temyiz Mahkemesi adını almış, 1935 yılında, şimdi, Ankara'da bulunan yerine nakledilerek, Mahkeme-i Temyiz Heyeti adı da Yargıtay olarak değiştirilmiş ve 1961 Anayasasında yüksek mahkemeler arasındaki yerini almıştır. Ayrıca, kendi iç düzenlemeleri de yapılmıştır. 1936 yılında raportörler, 1960 yılında üye yardımcılıkları, 1973 yılında da tetkik hâkimlikleri sistemi getirilmiş ve bugünkü çalışma sistemine ulaşmıştır.

Gerek doktrinde gerekse uygulamada çok tartışılan istinaf mahkemeleri konusu vardır. Bugün "bölge adliye mahkemeleri" olarak kanunu Meclisimizden geçmiş, kabul edilmiştir, 1.4.2005'te de yürürlüğe girecektir.

İstinaf mahkemeleri ilk defa 1879 yılında Osmanlıda göreve başlamış. Üçlü bir yargılama sistemi o dönemde devam etmiş; ancak, cumhuriyetin ilk yıllarında hâkim yetersizliği nedeniyle, istinaf mahkemelerinin görevi asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri tarafından yapıldığından, kuruluşundan kırkbeş yıl sonra kapatılmış ve neticede Yargıtay, yargı hayatımızda bugünkü bilinen halini ve yerini almıştır.

Yargıtayın 21 hukuk dairesi, 11 ceza dairesi vardır ve 1 başkan, 4 üyeyle toplanıp çoğunlukla kararlar alınmaktadır. Yargıtayda toplam olarak 250 yüksek hâkim, 446 tetkik hâkimi, 133 Yargıtay cumhuriyet başsavcısı, 842 personel bulunmaktadır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında da, her ceza dairesi karşılığında bir masa vardır.

Bunlardan niye bahsettik; bunlar, biraz sonra aşağıda bahsedeceğimiz yoğun işyükü nedeniyle Yargıtayın esas görevi olan içtihat mahkemesi görevini neden yerine getiremediği, neden bu konuda güçlüklerle karşılaştığı hususunu anlatmak bakımındandır.

Yargıtayın 2003-2004 yıllarında -iş cetveli itibariyle hukuk dairelerini uzun uzun anlatmayı zait görüyorum- hukuk dairelerine 318 560, ceza dairelerine 293 283, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına da 275 885 dosya gelmiştir ve toplam olarak Yargıtaya gelen 887 728 dosya vardır. Bunlardan 497 000 civarı çıkmış; ama, çok büyük bir yekûn, 400 000 civarındaki de kalmıştır.

Bu bakımdan, Yargıtay, yoğun işyükü altında ezilmekte, bu nedenle içtihat mahkemesi görevini yerine getirmekte güçlüklerle karşılaşmaktaydı.

Doktrinde ve yargı hayatımızda devamlı tartışılmıştır; istinaf mahkemelerinin kaldırılması yerinde olmamıştır, yeniden kurulması gerekir denilmiş ve bugüne kadar tartışılagelen istinaf mahkemelerinin, bölge adliye mahkemeleri adıyla yargı hayatında yerini alması, bu hükümete ve bu Meclise nasip olmuş ve Bölge Adliye Mahkemeleri Kanunu kabul edilmiştir, 1.4.2005'te de yargılama hayatına başlayacaktır.

Yargıtayın 2005 yılı bütçesi 29 150 000 YTL'dir. 2004 bütçesine göre yüzde 13 nispetinde bir artış yapılmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında adalet hizmetlerine, Adalet Bakanlığına ayrılan bütçe, bütçenin yüzde 3,5'i nispetindeydi; bu, zamanla azalarak yüzde 1'lerin altına düşmüştür. Bu dönemde, yine, Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfının kapatılması da birtakım sıkıntıları getirmiştir. Hatta, Sayın Bakanımızın, işyurtlarıyla ilgili hususta özel gayretlerini, bu bütçede, gelirin artırılması ve yargının, gerçekten, Türkiye'de yargı hayatındaki gereken yerini alabilmesi için yaptığı gayretlerini, burada takdir etmeden geçemeyeceğim.

Yargıtayın, ilk derece mahkemelerinden verilen kararların kanunlara uygunluğunun denetiminde bu yoğun işyükü sıkıntıları, yasalardaki yetersizlik ve çağa uyamama, personel sıkıntısı, çalışılan mekânlardaki problemler ve bilhassa, şu iş yoğunluğu meselesi nedeniyle içtihat üreten bir yüksek mahkeme olmadaki sıkıntıları bir türlü bugüne kadar giderilememiş, bu dönemde, istinaf mahkemelerinin kurulmasıyla bu sıkıntının giderilmesine çalışılmıştır. Bundan sonra, Yargıtayımızı içtihat üreten bir mahkeme olarak görmeyi gerçekten arzu ediyoruz ve yargı hayatımızda böyle bilinmesini, böyle tanınmasını istiyoruz.

Hükümetimizin iktidara gelişinden beri, yargı alanında muhalefetin de desteğini alarak gerçekleştirilen çalışmalar takdire şayandır. Bu nedenle, Adalet Komisyonunda ve Genel Kurulda gösterilen çalışmalarda AK Partili ve CHP'li arkadaşlarımın hizmetlerini burada takdirle ve teşekkürle anıyorum.

Anayasa ve yasalarda gerçekleştirilen demokrasi ve insan hakları, düşünce özgürlüğü ve sair alanlardaki "Avrupa uyum yasaları" dediğimiz kanunî düzenlemeler bu dönemde gerçekleştirilmiştir. Yine, Türkiye'de yaşanan hukuk, yargı hayatı tecrübeleri de nazara alınarak yapılan kanunî değişiklikler İş Kanunu, İş Güvenliği Kanunu, Çek Kanunu, İcra ve İflas Kanunu, Yerel Yönetimler, Belediyeler Kanunları, Ceza Kanunu, Ceza Muhakemeleri ve İnfaz Kanunu değişiklikleri bu konuda reform düzeyinde yapılan değişikliklerdir.

Yine, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Türkiye'nin kendi ihtiyaçları gözönünde bulundurulmuş, yargı alanındaki uygulamalardan ve tecrübelerden yararlanılarak bu çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ahmet Çağlayan (AK Parti, Uşak). “2005 mali yılı bütçe kan.tas.(10 uncu tur görüşmelerinde ) adalet bak.,yargıtay,milli eğitim bak.,yüksek öğr.kur.,üniversiteler”. TBMM Genel Kurulu, 40. Birleşim tutanağı, 25 Aralık 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ahmet-caglayan-22-2004-12-25-2005-mali-yili-butce-kan-tas-10-uncu-tur-gorusmelerinde-adalet-bak (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.