# Patates yetiştiriciliğinin ve patates üreticilerinin sorunlarının araştırılması önergesi ve raporu (10/152,216) sıra sayısı 895 - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ahmet Koca (AK Parti, Afyonkarahisar) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 6. Birleşim - **Tarih:** 12 Ekim 2005 - **Gündem:** PATATES YETİŞTİRİCİLİĞİNİN VE PATATES ÜRETİCİLERİNİN SORUNLARININ ARAŞTIRILMASI ÖNERGESİ VE RAPORU (10/152,216) SIRA SAYISI 895 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ahmet-koca-22-2005-10-12-patates-yetistiriciliginin-ve-patates-ureticilerinin-sorunlarinin-aras > Ahmet Koca (AK Parti), 12 Ekim 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 6. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: PATATES YETİŞTİRİCİLİĞİNİN VE PATATES ÜRETİCİLERİNİN SORUNLARININ ARAŞTIRILMASI ÖNERGESİ VE RAPORU (10/152,216) SIRA SAYISI 895); konuşma 1.007 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AHMET KOCA (Afyonkarahisar) - Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; patates yetiştiricilerinin ve patates üreticilerinin sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Anayasanın, İçtüzüğün ilgili maddeleri uyarınca bir Meclis araştırması açılmasına ve bu araştırmayı yapacak komisyonun kurulmasına, Genel Kurulun 3.11.2004 tarihli 13 üncü Birleşiminde karar verilmiştir. İlkönce, şahsım olarak, bu konudaki düşüncelerimi ifade etmek istiyor, bu vesileyle hepinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli milletvekili arkadaşlarım, bugünkü gündemimiz, Türkiye'de patates üreticilerinin sorunlarını tartışmak ve patates üreticilerinin sorunlarının sonunda ilgili komisyonun ve ilgili bakanlığın çözüm yollarını önlerine sermek ve o ilgili insanlardan, ilgili birimlerden çözüm yollarını araştırmak. Gündemimiz bu. Gündemimizde Türk çiftçisine selam vermek, gündemimizde çiftçinin bütün sorunlarını hemen bugün halledivermek gibi bir olay yoktur; sadece, burada, patates üreticilerinin sorunlarını tartışmak ve bu sorunların neticesinde bir sonuç alabilmek. Eğer bu konuları saptırırsak, eğer diğer konulara da girecek olursak, o zaman, patates üreticilerine büyük ayıp etmiş oluruz; çünkü, olayları gündemden saptırmak suretiyle, patates üreticilerine karşı nankörlük etmiş oluruz diye düşünüyorum. Değerli milletvekili arkadaşlarım, geçen sene patates üreticilerimizin sorunlarını araştırarak çözüm yollarının ortaya konulmasıyla ilgili kurulan komisyonumuz, bugüne kadar resmî ve gayri resmî sivil toplum örgütleri dahil olmak üzere kurum ve kuruluşlardan patates ürünü konusunda yapılan bütün çalışmalarla ilgili bilgileri istemiş ve bu çerçevede, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Türkiye Ziraat Odaları, Niğde Patates Araştırma Enstitüsünden patates ürünleriyle ilgili dokümanları toplayarak, bu aldığımız bilgi ve veriler doğrultusunda, komisyonumuz, konuyla ilgili çalışmasını burada tamamlamış bulunmaktadır. Değerli milletvekilleri, patates araştırma komisyonunun Mecliste müzakereleri sırasında da, çok değerli milletvekillerimiz patates üreticilerinin sorunlarını dile getirdiler. Bu sorunların başında, özellikle patates ürününde, tohumlukta yaşanan ülkemizdeki sorunlar ön sıralarda yer almaktadır. Patates üretimiyle ilgili kamuoyunda dolaşan bazı söylentilerin de patates tüketicilerini psikolojik olarak etkiliyor olması ve bunun patates üreticilerini de mağdur etmesi hepimizin bilgisi dahilindedir. Değerli milletvekilleri, komisyonumuzca, patates üretiminde karşılaşılan sorunların başında bir başka konu da, ülkemizdeki patates üretiminin maliyetlerinin dünya piyasalarına göre daha yüksek oluşudur. Ayrıca, pazarlamada yaşanan sorunların giderilmesi ve patates üreticilerinin maddî ve manevî her türlü sıkıntılarının çözümü noktasında bu çalışmayı komisyonumuz yapmış bulunmaktadır. Sizlerden kişisel beklentim, komisyonumuzun yaptığı bu çalışmanın sonucunda uzun yıllardır ciddî sıkıntıları olan patates üreticilerimizin sorunlarına uzun vadede, kısa vadede ve orta vadede getirilen çözüm önerilerini dikkate almanız ve alınması gereken tedbirlerin de, ne gerekiyorsa vatandaşlarımız ve hükümetimiz nezdinde, bu tedbirlerin alınmasının takipçisi olmanızdır. Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; patates, anavatanı Güney Amerika olan bir bitkidir; ülkemize yaklaşık yüzelli yıl kadar önce Kafkaslardan ve batı bölgelerimize ise Avrupa'dan gelmiştir; bugün yurdumuzun hemen her yerinde, Doğu ve Orta Anadolu'da yaygın olarak üretilmektedir. Patates özellikle Niğde, Nevşehir, Adapazarı, Erzurum, Bolu ve Afyonkarahisar İllerimizin başlıca geçim kaynağı olan ürünlerimizdendir. Ağırlıklı olarak kendi bölgem olan Afyonkarahisarımızın Sinanpaşa İlçesi, merkez ilçemiz, Sandıklı İlçemiz ve Şuhut İlçemizde de halkımız patates üretimi yaparak kazançlarını temin etmektedir. İller itibariyle baktığımızda, yoğun olarak bu illerde, az önce saydığım illerde patates üretimi gerçekleştirilmektedir. Patates çeşitli iklim koşullarına kolaylıkla adapte olabildiği gibi, dünyanın pek çok bölgesinde de ekonomik olarak yetiştirilebilmektedir. Bu patates yumruları, içerisinde yüzde 20-30 civarında nişasta, yüzde 2 civarında protein, B1, B2 ve C vitaminleri ile bazı mineral maddeler içermekte ve bütün bu özellikleriyle, insan beslenmesinde önemli bir gıda kaynağıdır. Ucuzluğu, birim alanından fazla verim sağlanması, besin değerinin yüksek oluşu, sindirim kolaylığı gibi çeşitli şekillerde kullanılması, her çeşit iklimde yetişmesi sebebiyle de, bugün hemen hemen bütün dünya ülkeleri tarafından yetiştirilmekte ve tüketilmektedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye'de patates üretiminin yüzde 13'ü tohumluk olarak ayrılmakta, yüzde 16'sı geçimlik amaçlı tüketilmekte, yüzde 70'i ise pazarlanmaktadır. Yurdumuzda patatesin kişi başına yıllık tüketimi 75 kilogramdır; Avrupa ülkelerinde bu miktar 82 kilogramdır; Asya ve Afrika ülkelerinde ise kişi başına düşen tüketim çok daha düşüktür. Dünya patates ihracatı 2002 yılında 800 000 000 ton civarındadır ve bu konuda en büyük payı Hollanda, Almanya, Fransa, Belçika gibi ülkeler almakta. Türkiye'nin dünya patates ihracından aldığı pay yıllara göre değişmekle birlikte, binde 2 ile yüzde 2 arasındadır. Dünya patates ithalatında ise, Türkiye'nin payı çok daha azdır. Bir değerlendirme yapmak gerekiyorsa, Türkiye son on yılda 55 000 ton ile 220 000 ton arasında ihracat yaparken, aynı on yıllık dönemde ithal ettiği patates miktarı 1 600 ton ile 24 000 ton arasındadır. Ülkemizdeki patates üretiminin aynı zamanda sanayi patatesine yönelmesinin hem üreticimiz hem de ekonomimiz için büyük önemi bulunmaktadır. Sanayi ürünü olarak kullanılan patates yetiştirilmesi hem fiyat istikrarı hem de planlı üretimi getirecektir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; patates üreticilerimizin başlıca sorunlarını sıralamak gerekirse, bunlarla ilgili en önemli konu, fiyat istikrarsızlığıdır. Üretimin talebi aştığı dönemler ve kaliteyle ilgili ortaya çıkan sorunlar, bazı yıllarda fiyatların düşmesine ve dolayısıyla çiftçilerimizin gelir kaybına sebep olmaktadır. Fiyatların istikrarlı bir seyir izleyememesi, patates üretimini olumsuz etkilemekte, zaman zaman Meclis komisyonumuza da geldiği gibi sorunlar ve darboğazlar ortaya koymuştur. 2002 yılında patates fiyatları, üreticimizin eline geçen para olarak, kilogramı itibariyle 110 000 Türk Lirasıdır, 2003 yılında 115 000 liradır -ortalama bir fiyatla belirlenmiş- 2004 yılında ise Ege Bölgemizin ilk ürünleri için fiyatı çok düşmüş; ama, daha sonra 110 000 lira seviyesine yükselmiş. Bugün ise -dikkatlerinizi çekiyorum sayın milletvekillerim- 2005 yılının bu aylarında Afyonkarahisar için -kendi bölgem için konuşuyorum, diğer bölgeleri de az önce diğer milletvekili arkadaşlarımız da söylediler- 325 000 ile 350 000 lira arasındadır. Bu da, bu fiyat kriteri de, bu sene patates üreticilerimizin yüzünü güldürmüştür ve güzel bir çağını yaşamaktadır. Sayın milletvekillerim, pazarlamayla ilgili sorunlara gelince, üretilen patateslerin büyük bir çoğunluğu toptancı ve komisyoncu kanalıyla pazarlanmaktadır. Pazarlama kanalının uzaması, ürünün tüketiciye ulaşıncaya kadar fiyatını yükseltmekte ve üreticinin 350 000 liraya sattığı patatesi, son tüketici 500-600 bin liraya satın almaktadır. Bu durum üreticiyi doğrudan etkilemekte, son tüketici fiyatını düşük tutabilmek için üretici zaman zaman ürününü düşük fiyatla satabilmektedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; patates ihracatının arzu edilen seviyede olmamasının bir nedeni olarak da, bölgemiz ülkelerinin büyük ölçüde patates üreticisi olması ve dolayısıyla bu ülkeler arasında ticaret imkânının mevcut olmamasıdır. Patates üretiminin fazla olduğu yıllarda ihracat konusunda bazı teşviklerimiz olmuştur. 2003 yılının 1 Nisan-31 Mayıs tarihleri arasında ihracat desteği verildi ve ton başına 19 ilâ 20 ABD Doları arasında olmuştur. Dolayısıyla, patates ürününe karşı dış talebi artırmaya yönelik olarak, patates ihracı konusunda imkân sağlayacak böyle teşviklerin daha önce uygulandığı gibi, geçen yıllarda uygulandığı gibi, bu yıllarda da uygulanmasını ve ilgili Bakanlığımızın bu konuda hassasiyetle durmasını temenni ediyorum. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Ahmet Koca (AK Parti, Afyonkarahisar). “Patates yetiştiriciliğinin ve patates üreticilerinin sorunlarının araştırılması önergesi ve raporu (10/152,216) sıra sayısı 895”. TBMM Genel Kurulu, 6. Birleşim tutanağı, 12 Ekim 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ahmet-koca-22-2005-10-12-patates-yetistiriciliginin-ve-patates-ureticilerinin-sorunlarinin-aras (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.