# Türkiye odalar ve borsalar birliği ile odalar ve borsalar kan.tas. - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ahmet Rıza Acar (AK Parti, Aydın) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim - **Tarih:** 18 Mayıs 2004 - **Gündem:** TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ İLE ODALAR VE BORSALAR KAN.TAS. - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ahmet-riza-acar-22-2004-05-18-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kan-tas > Ahmet Rıza Acar (AK Parti), 18 Mayıs 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ İLE ODALAR VE BORSALAR KAN.TAS.); konuşma 1.646 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA AHMET RIZA ACAR (Aydın) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkan. Sayın Başkan, değerli üyeler; sizleri en içten duygularla selamlıyor, saygılarımı arz ediyorum. Muhterem üyeler, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yasası Tasarısı vesilesiyle, iş dünyamızın çok önemli müteşebbisi, yatırımcısı ve yardımsever, sevgi dolu, tam bir Anadolu insanı olan, aynı zamanda odalar ve borsalar camiasının da mensubu bulunan Sayın Sakıp Sabancı'yı rahmetle anarak sözlerime başlamak istiyorum. Yurt sathına yayılmış 178 ticaret ve sanayi odası, 60 ticaret odası, 11 sanayi odası, 2 deniz ticaret odası, 112 ticaret borsası olmak üzere toplam 363 kuruluşu bünyesinde bulunduran ve çatısı altında 1 200 000 tüccar, sanayici ve işadamını temsil eden Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin teşkilat yasası yenilenmektedir, hayırlı olmasını diliyorum. Bu kuruluşların teşkilat kanunu olan 5590 sayılı Kanunun yürürlüğe konulduğu 1950'li yıllardan bu yana geçen zaman içerisinde, değişen ihtiyaçların yanı sıra, özel sektör-kamu sektörü ilişkisi, o yıllardan farklı bir mantık çerçevesinde yürütülmeye başlanmıştır. Dünyadaki gelişmeler paralelinde, ülkemizde de, ekonomik politikaların belirlenmesinde özel sektöre verilen önem artmış, devletçilik düşüncesinden uzaklaşılarak, özel girişimciliğin önündeki engellerin kaldırılmasına öncelik verilmeye başlanmıştır. Bu bağlamda, çağın gereklerine uygun, günün ihtiyaçlarına cevap verebilen bir kanunla özel sektörün temsil edilmesi, Avrupa Birliği sürecindeki ülkemiz için büyük önem taşıdığından, hem bu hedefe ulaşmak hem de demokratiklik ve verimlilik esasları üzerine bina edilen bu kanun tasarısını görüşmüş olan Altkomisyon Başkanı olarak Grubum adına söz almış bulunuyorum. Sayın Başkan, değerli üyeler; huzurlarınızda bulunan tasarıda, oda ve borsaların parçalanarak güç kaybına uğramalarını önlemek, dağınık, koordinasyonsuz, birbirinden kopuk yapılanmalarına engel olmak, iş dünyasındaki dayanışmayı artıracak sinerjiyi yaratmak ve Avrupa Birliği ülkelerindeki uygulamalara paralellik sağlamak amacıyla, oda, borsa ve bunların şubelerinin kurulabilmesi için objektif sayısal kriterler getirilmiştir. (x) 452 S. Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir. Ülke kaynaklarının verimli ve etkin kullanımı doğrultusunda getirilen yeni düzenlemelerle, oda ve borsalar, bundan böyle illerde kurulabilecek, ilçelerde, oda ve borsaların sadece şube ve temsilciliği açılabilecektir; ancak, hukuk devleti ilkesi gereği, ilçelerde kurulu mevcut oda ve borsaların müktesep hakları korunarak faaliyetlerini sürdürebilecekleri belirtilmiş, arzu edilen güçlü yapılara kolay bir geçişin sağlanabilmesi için, bu oda ve borsalara, il oda ve borsalarının şubelerine dönüşebilme yetkisiyle beraber, bu dönüşümü teşvik edici unsurlar da getirilmiştir. Oda ve borsaların karar ve yönetim organlarının oluşturulmasının her aşaması için demokratik mekanizmalar geliştirilmiş, fırsat eşitliği sağlayan, statükoyu önleyen tedbirler alınmıştır. Oda ve borsa üyelerinin doğrudan oda ve borsa meclislerini, oda ve borsa meclislerinin de kendi üyeleri arasından yönetim kurulu başkanını ve üyelerini tek liste halinde seçmesi; başkan ve yönetim kurullarının güçlerini meclisten almaları ve meclise karşı sorumlu olmaları sağlanmıştır. İki dönem meclis, yönetim kurulu ve konsey başkanlığı yapmış olanlar, aradan iki seçim dönemi geçmedikçe, aynı göreve yeniden seçilemeyeceklerdir. Oda ve borsaların üst kuruluşu ve özel sektörün en üst düzeyde temsilcisi olan Birlik organlarının seçimlerinde ve ayrıca Birlik Yönetim Kurulunu seçen Birlik Genel Kurulunun oluşumunda da fırsat eşitliği sağlayan, statükoyu önleyen demokratik uygulamalar getirilmiştir. Genel Kurul delegeleri, Birlik Başkanını ve Yönetim Kurulu üyelerini, doğrudan kendi aralarından seçecektir. Birlik Başkanı, mensubu olduğu oda veya borsada yönetim kurulu başkanlığı, üyeliği veya meclis başkanlığı yapamayacaktır. Birlik Genel Kurulunun oluşumu, şeffaf bir şekilde yeniden düzenlenmiştir. Genel Kurulda her oda ve borsa, en az 1 delegeyle temsil edilecek, ilave delegelerin belirlenmesinde ise, her bir oda grubuna dahil odaların ve borsaların adil şekilde temsilini sağlayacak üye sayısına ve bir önceki yılın fiilî gelirine dayalı nesnel kriterler esas alınacaktır. Diğer taraftan, bilgi ağırlıklı yeni ekonomide rekabet gücünün artırılması için oda ve borsalarımızın, üyelerine etkin hizmet vermeleri, teknoloji kullanımının yaygınlaştırılmasında itici güç olmaları, yeni teknolojilerin üretilmesini sağlayacak altyapıların oluşturulmasında etkin rol üstlenmeleri gerekmektedir. Teknoloji yarışında taklitçilikten ve takipçilikten kurtularak, uluslararası pazarlarda rekabet edebilen ürünler geliştirir duruma gelebilmemiz için, odalar, borsalar ve Birlik, öncü bir rol üstlenecektir. Oda ve borsaya kayıtlı üyeler, Bakanlık ve Birlik tarafından ortak ve güncel tutulan üye veri tabanı kapsamında takip edilecek, e-ticaret ve internet ağları konusunda gerekli altyapılar kurularak öncülük yapılacaktır. Teknoloji geliştirme bölgeleri, teknoparklar, teknoloji merkezlerine iştirak edilerek, teknoloji firmalarının gelişimine elverişli ortamlar yaratılacaktır. Meslekî eğitim, meslekî ihtisaslaşma ve sertifikasyon alanlarında etkin rol üstlenilerek, kalifiye eleman ihtiyacının karşılanmasında, iş dünyası ve meslekî eğitim kurumları arasında koordinasyon sağlanacaktır. Ekonomide verimliliğin artırılması, iktisadî hayata gereken ahenk ve uyumun sağlanması amacıyla, meslekte ihtisaslaşma ve mesleğin gelişmesine yönelik olarak, Birliğin bünyesinde sektör meclisleri ve yüksek istişare kurulu gibi yeni kurullar oluşturulmaktadır. Türkiye ile diğer ülkeler arasında ekonomik ve ticarî ilişkilerin geliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla, dış ekonomik ilişkiler kurulu, çok taraflı, Türk-yabancı ve yabancı-Türk odalarının kurulmasına imkân sağlanmaktadır. Aidatların belirlenmesi konusunda şeffaflık esas alınarak, kanun değişikliğini gerektirmeyecek düzenlemeler getirilmektedir. Sayın Başkan, muhterem milletvekilleri; 5590 sayılı Kanunu değiştiren 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olması sonucu, özellikle aidatların tahsili hususunda doğan hukuk boşluğu giderilerek, kayıt ücreti, yıllık aidat, munzam aidat ve hizmetler karşılığında alınacak ücretler konusunda ve özellikle de, oda ve borsaların gelirlerini aslî görevlerinin ifasına yönelik olarak kullanmalarını sağlayacak yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu arada, oda ve borsaların almakta oldukları aidat ve hizmet karşılığı ücretler, üyeleri sıkıntıya sokmayacak ölçülerde tutulmuştur. Örneğin, munzam aidat oranı binde 8'den binde 5'e indirilmiş, borsa tescil ücreti oranı azamî binde 2'yle sınırlandırılmıştır. Yıllık aidatlar ile hizmet karşılığı ücretler makul sınırlar içerisinde tutulmuştur. Aynı gerekçeyle ve malî yönden sıkıntıda olan oda ve borsaları kollamak amacıyla, Birliğin oda ve borsalardan almakta olduğu yıllık aidatın oranı da yüzde 10'dan yüzde 8'e çekilmiştir. Yine, kanun tasarısında, ticaret borsalarının çağdaş borsacılık şartlarına uyum sağlayacak altyapı, donanım ve personel ile dünya borsaları standartlarına ulaşması için gereken tedbirler alınarak, dünya borsalarıyla entegrasyonu sağlayacak düzenlemeler yapılmıştır. Borsa alanında özel girişimciliğin önü açılarak anonim şirket şeklinde ürün ihtisas borsalarının kurulmasına imkân tanınmış; ticaret borsalarının, kurulacak ürün ihtisas borsalarına ortak olabilmelerine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Ekonomide güven unsurunun sürekliliğini temin etmek ve meslek disiplinini sağlamak için, oda ve borsalarda disiplin kurulları kurulacaktır. Birlik bünyesinde ise, disiplin kararlarına yöneltilecek itirazları değerlendirecek yüksek disiplin kurulu oluşturulması öngörülmüştür. Oda ve borsa birlik organlarında görev yapanların siyasetten uzak kalmalarını sağlamak üzere yeni bir düzenleme yapılmış, bu kuruluşların, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının denetimine tabi olduğuna dair mevcut kanundaki hüküm korunmuştur. Özetle, odaları, borsaları ve üst kuruluş olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini daha etkin, daha çağdaş ve demokratik yapılar içerisinde kendilerinden beklentileri karşılamalarına imkân sağlayan bir tasarı hazırlandığı kanaatini taşımaktayım. Sayın Başkan, değerli üyeler; birçok maddesinin eksikliğine rağmen, yürürlükte olan 5590 sayılı Kanunun bazı maddelerinin yürürlükten kaldırılması yönünde, bugüne kadar 5 kez değişiklik yapılmıştır. Yine, 5590 sayılı Kanuna ek ve değişiklik getirmek amacıyla, kanun ve kanun hükmünde kararname şeklinde 16 kez değişiklik yapılmıştır. 24.6.1995 tarihinde çıkarılan 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 20.9.1995 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinden beri iş âlemini düzenleyici konumdaki bu en önemli kanunda çok büyük hukukî boşluklar oluşmuş, zaman zaman da ihtilaflara ve tartışmalara neden olmuştur. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı, Türkiye Cumhuriyetinin 50 nci hükümeti döneminde alınmıştır. 50 nci hükümetten 57 nci hükümete kadar, bu konuda hiçbir çaba harcanmamıştır; çaba gösterilmeye çalışılmışsa bile, hiçbir başarı elde edilememiştir. Nihayet, 58 inci hükümet döneminde başlatılan, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile oda ve borsalarca hazırlanan, bugünkü hükümetimiz tarafından huzurunuza getirilen, iş âlemi için çok büyük önem arz eden bu yasa tasarısının Yüce Heyetinizce en güzel şekilde tartışılacağına ve önemli katkıların yapılacağına olan inancımı bilhassa belirtmek isterim. Bu önemli yasa tasarısının bugüne kadarki çalışmalarına katılan başta Odalar ve Borsalar Birliğine, tüm oda ve borsalarımıza teşekkür ediyorum. Ayrıca, özverili bir çalışma yaparak hızla huzurunuza getirilmesinde çok büyük emekleri olan altkomisyon üyeleri ile Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabiî Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonumuzun, başta Komisyon Başkanı olmak üzere, Cumhuriyet Halk Partili ve AK Partili üyelerine teşekkür ediyorum. Sayın Başbakanımıza, bu kanuna verdiği önemden; ayrıca, kanunumuzun hazırlık çalışmalarında gösterdiği gayretten ve bir bütün olarak yeniden ele alınmasındaki çabalarından dolayı Sayın Bakanımız Ali Coşkun ve Bakanlık personeline de teşekkür ediyorum. Sayın Başkan, değerli üyeler; iş âlemimiz ve özel sektörümüzün, Türkiye'nin kalkınmasında, gelişmesinde, teknoloji üretmesinde çok önemli olduğunu; ülkemizin pazar ekonomisinin vazgeçilmez unsurlarından olan tacir, esnaf, sanayici, işadamı, yani, tüccar kesimimizi barındıran serbest meslek sahiplerinin önünün daima açık olması gerektiğine olan inancımı bilhassa belirtmek istiyorum. Üretim, istihdam, ihracat, katmadeğer, ar-ge yapmaları ve teknoloji geliştirmelerini sağlayıcı ortamın bu kanunla mutlak surette sağlanacağına, önlerinin açılacağına inanıyorum. Avrupa'yla bütünleşmede önemli görevleri, dünyayla entegrasyonumuzda önemli bir misyonu olan iş âleminin, bu kanunla yeni atılımlar yapabileceğini düşünüyorum. Piyasaların oluşmasında da önemli katkıları vardır, sizlerin de bildiği gibi. Rekabetin meşru bir biçimde oluşmasına, kalkınma ve gelişmenin sağlanmasındaki rollerine, teşebbüs ruhunun gelişmesindeki görevlerine, ülkeiçi dostluğun, sevginin gelişmesi, fakirliğin giderilmesinde üstlendikleri görevlere, millî gelirin artması ve dağılımındaki rollerine baktığımız zaman oda ve borsalarımızın bünyesindeki işadamlarımızın görevlerinin ne kadar ağır olduğunu, ne kadar ağır görevler üstlendiklerini ve uyguladıklarını görmekteyiz. Oda ve borsaların ve onların üyelerinin sosyal hayatımızda da önemli rolleri vardır. Birçok odamızın eğitime katkıları, yardımlaşma anlayışları, sivil anlayış ve kurumları güçlendirmeye olan katkılarını hatırlatmakta beis görmediğimi ifade etmek istiyorum. Demokrasiye olan katkılarına bakacak olursak: Seçim sistemlerinin açıklığı, demokratik yapılanmaları, açık ve medenî tartışma ortamlarını geliştirmeleri ve ortamlarını yaratmaları, sosyal ve siyasal hayatımız için insan kaynaklarını oluşturmaları yönüyle meslek kuruluşlarının çok önemli görevleri olduğunu ifade etmek istiyorum. Meslek kuruluşlarının, ayrıca, bulundukları il ve ilçelerin tarım, ticaret, turizm, altyapı araştırmaları, plan ve proje üretmeleri, insan envanteri, yatırım, üretim ve kültürel envanterleri yapmaları yönünden de önemli olduğunu ve bunların yapılabildiği ölçüde ülkenin gelişebildiğini ifade etmek istiyorum. Hinterlantlarına giren bölgelerin her türlü sorunuyla yakından ilgilenen bu kurum ve kuruluşların, içinde görev alan arkadaşların çalışmalarıyla başarıya ulaşılacağını bilhassa ifade etmek istiyorum. Sermaye artı müteşebbis, ister yerli ister yabancı olsun, serçe kuşu misali gibidir; güven ister, sevgi ister, saygı ister, hukuk ister, iş güvenliği ister, dostluk ister, nadide bir çiçek gibi itina ister; yoksa, uçar gider. Türkiye'nin bunun sıkıntısını yıllardır çektiğini düşünüyorum. Bu kanunun, en mükemmeli olmamakla birlikte, Türk özel sektörüne yeni bir ruh, yeni bir anlayış, yeni bir yapılanma getireceğine inanıyorum. Parlamento olarak, milletimizin bu kesimini hiç ihmal etmemeliyiz. Muasır milletler seviyesine ulaşmanın gereği de budur diye düşüncelerimi ifade etmek istiyorum. Büyük Atatürk'ün "tüccar, milletin emeği ve üretimini kıymetlendirmek için, eline ve zekâsına emniyet edilen ve bu emniyete liyakat göstermesi gereken adamdır" veciz sözüne dayanan bu kanunun milletimize, iş dünyamıza, tüccarlarımıza ve Odalar ve Borsalar Birliği ile bağlı kuruluşları olan oda ve borsalarımıza hayırlı olmasını diliyor, hepinizi saygı ve hürmetle selamlıyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ahmet Rıza Acar (AK Parti, Aydın). “Türkiye odalar ve borsalar birliği ile odalar ve borsalar kan.tas”. TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim tutanağı, 18 Mayıs 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ahmet-riza-acar-22-2004-05-18-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kan-tas (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.