# 2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Alaattin Büyükkaya (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim - **Tarih:** 24 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/alaattin-buyukkaya-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri > Alaattin Büyükkaya (AK Parti), 24 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 955 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA ALAATTİN BÜYÜKKAYA (İstanbul) - Sayın Başkan, Yüce Türk Milletinin değerli milletvekilleri; AK Parti Grubu adına, Hazine Müsteşarlığı bütçesi üzerinde söz almış bulunuyorum; sözlerime başlamadan önce, hepinizi saygıyla selamlarım. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Hazine deyince, aklımıza, elbette ki, borçlarımız geliyor. Devletimizin iç ve dış borçlarına baktığımız zaman, hepimiz bundan rahatsızız. Bu borçların ekonomi ve siyasetimiz üzerindeki ağırlığını hissetmemek de mümkün değil. Bu millete sevdalı olan, tek amacı bu Yüce Türk Milletine hizmet etmek olan bir milletvekili, bundan nasıl olur da rahatsız olmaz. Ancak, neden bu duruma geldik? Ne oldu bu ülkeye de böyle borçlandı? Bu borçla yatırım mı yaptık, üretimi mi artırdık? Bu borçla işyerleri mi açıldı? Bu borçla işsizliğe çare mi bulduk? İsterseniz, önce, neden bu duruma geldiğimize kısaca bir göz atalım. Yıl 1983. Türkiye dışa açılıyor. İthal ikamesine dayalı bir ekonomik modelden, üretim artışına ve ihracata dayalı bir modele geçiyoruz. Türkiye hızla gelişiyor. Türk Milletinin önündeki yasaklar kalktıkça, ülkem bir yıldız gibi parlamaya başlıyor. Yıl 1990. Sovyetler Birliği yıkılıyor. Tarihteki en büyük servetin el değiştirme operasyonu yaşanıyor. Dünya varlığının yaklaşık yüzde 40'ını temsil eden bu mülkler, devletten özel mülkiyete geçiyor. Türkiye, bu dönemde avantajlı ve bu değişim de, Türk coğrafyasında, Osmanlı coğrafyasında oluyor. Türkiye mal satıyor, bölgede ekonomiden pay almaya çalışıyor ve servetten de pay almak için koşuyor. İşte, ne oluyorsa o zaman oluyor. Önce vergi iadesi bahane edilerek, ihracat köstekleniyor, ithalat artıyor ve dışticaret açığı büyüyor. Sosyal güvenlik kuruluşlarında yapılan değişiklikle, emeklilik yaşı indiriliyor ve büyük bir karadelik ortaya çıkarılıyor. Yatırımları özendiren teşvikler bir bir geri alınırken "nereden buldun"la yatırımcılar ürkütülüyor ve Türkiye'den sermaye kaçışı hızlanıyor. Ortaya çıkan kamu açıkları, iç borçlanma ve yüksek faizle karşılanmaya başlanıyor. Birçok kişiye yeni banka kurması için ruhsat veriliyor; âdeta iç borçlanmaya kaynak yaratma yarışına giriliyor. Devlet eliyle, çalışmadan, paradan para kazanma teşvik edilirken, yüksek enflasyonla bu gelirin düşürüleceği sanılarak enflasyon körükleniyor. Yolsuzluk ve yoksulluk artıyor, bir bela haline geliyor; yolsuzluk, karadeliği daha da büyütüyor. PKK terörü, bütün bu olumsuzluklarda, devlet harcamaları için başka bir karadelik oluşturuyor. Kısaca, yüksek enflasyonun hüküm sürdüğü; yatırım yapmayan, üretmeyen, paradan para kazanmak isteyen müteşebbislerin bulunduğu ve servetin yurtdışına kaçtığı; yabancıların yatırım yapma yerine bu tablodan rant elde ettiği ve istediği zaman ekonomiyle, para piyasalarıyla oynadıkları bir yapı oluşturuluyor. Ayrıca, en önemlisi, Sovyetlerin yıkılmasından elde edeceğimiz bu payda da, maalesef, tarihin en büyük fırsatını da kaçırıyoruz. Sonra, 1999'un sonu ve 2000 yılının başı; IMF'yle anlaşma yapıyoruz; niçin; enflasyonu düşürmek, faizleri indirmek, yatırım yapmak, içborçları azaltmak için. Peki, ne yapıyoruz; emirle faizleri indiriyoruz, kiraları donduruyoruz ve bildiğiniz gibi, içborcu dışborca tahvil ediyoruz. Sonra, ithalattaki artış, suni refah ve Kasım 2000'de, Hazinenin, özellikle Merkez Bankasının, IMF'yle anlaşmayı bahane ederek piyasaya müdahale etmemesi sonucunda büyük kriz başlıyor. 21 Şubat 2001'e geliyoruz; ekonomik felaket, yeni bir borçlanmayla, bir programla noktalanıyor. HÜSEYİN BAYINDIR (Kırşehir) - Şiir, şiir!.. ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - Sabit kurdan dalgalı kura geçiyoruz; her gün dalga geçen bir kura geçiyoruz. Bankalar batmaya başlıyor, biz onları kurtarmaya çalışıyoruz; 50 milyar dolarımız boşa gidiyor. Güçlü Ekonomiye Geçiş Programıyla, IMF'yle yeni bir anlaşma yapıyoruz ve Sayın Derviş'i de, ekonominin başına getiriyoruz. Şimdi, Hazinenin borçlarına bakalım. Toplam borçlarımız, millî gelirin üstünde ve ilk defa, Türk Devleti, millî gelirinin üstünde bir borçla karşı karşıya. Evet... Sadece bunlarla mı kalınıyor; işyerleri kapanıyor, işsizlik artıyor, üretim duruyor; ama, bazıları kurtarılıyor. Ülkem, siyasî fatura öder hale -maalesef- getiriliyor. O günkü Sayın Dervişli hükümet sadece ekonomiyi mi dağıtıyor; hayır; el hakk, siyaseti de dağıtıyor. Sayın Derviş'in politikasına ortak olan, bu politikaları destekleyen partiler de dağılıyor; onlar Meclisin dışına çıkıyor; ama, şimdi, kendisi Mecliste. Sahi, Sayın Derviş nerede?!. HÜSEYİN BAYINDIR (Kırşehir) - Koç gibi burada! ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - Hangi partide, hangi sıralarda oturuyor? TUNCAY ERCENK (Antalya) - Ne yapacaksın Derviş'i?! ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - Biz kendisini göremiyoruz da, onun için soruyorum. MUSTAFA ÖZYÜREK (Mersin) - Siz mesajlarınızı verin... ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - Plan ve Bütçe Komisyonuna da mı hiç gelmedi? MUSTAFA ÖZYÜREK (Mersin) - Siz görüşlerinizi anlatın, Derviş'i falan bırakın. ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - O dönemin mimarı, en canlı şahidi o değil mi? Bu konularda açıklama yapmak en fazla ona düşmez mi?! HÜSEYİN BAYINDIR (Kırşehir) - Size düşenleri anlatın siz. ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - Evet... Kendisini burada görmeyi çok arzu ederdik ve bunları dinlemeyi, bu hesabı... Şimdi, sizlere 2001 yılıyla ilgili bir rapor göstermek istiyorum; hepinizde olan, şu Sayıştay raporu... Lütfen, bu raporu okumanızı tavsiye ediyorum. Evet; bazı bölümleri, müsaadenizle okuyacağım. MUSTAFA ERDOĞAN YETENÇ (Manisa) - Vakit az yalnız, dikkat edin. ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - "Yayınlanan verilere göre, 2001 yılında bütçe açığı 29,1 katrilyon liradır. Oysa, kayıtdışı gider ve gelirler dikkate alındığında, gerçek bütçe açığının 101,3 katrilyon lira -dilimiz bile dönmüyor- olduğu görülmektedir." HÜSEYİN BAYINDIR (Kırşehir) - Tam anlamadım, tekrar eder misiniz. ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - "Bütçeleştirilmeyen işlemler, temel olarak, kamu açıklarını az gösterme, sorumluluktan kaçınma kaygısından kaynaklanmaktadır. Bu işlemler bir yandan devletin borç stokunu artırırken, diğer yandan, yapılan gider bütçeleştirilmediğinden, bütçe açığı, olduğundan daha az gösterilmektedir. Kayıtdışı işlemler sebebiyle, Meclis, bütçe dışında harcanan kaynaklarla hangi işlerin finanse edildiğini izleyememektedir. Borçlanma açısından ortaya çıkan sonuçlar ise şunlardır: Bütçe açığının hangi kaynaklarla karşılandığını gösteren bütçe finansman tablolarında borçlanma işlemlerinin bir kısmı gösterilmemektedir. Sonuç olarak, borçlanmayla ilgili veriler eksik ve yetersiz şekilde yayınlanmakta, borç stoku, öngörülenden daha hızlı şekilde artmaktadır. Dolayısıyla, Meclisin iradesi ve denetimi dışında, Hazine aracılığıyla kamu giderleri yapılmaktadır. Borçlanma, bir bütün olarak, Meclisin iradesi ve yönlendirmesi doğrultusunda gelişmemektedir. Bütçe ve kesinhesap süreci etkinliğini yitirmekte, bütçenin önemi ve etkisi azalmakta, sonuç olarak da Meclis denetimi devredışı kalmaktadır." Evet, sayın milletvekilleri, bunları ben söylemiyorum; Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetleme yetkisi olan Sayıştayın raporu söylüyor. HÜSEYİN BAYINDIR (Kırşehir) - Siz görevinizi yaptınız mı?! ALAATTİN BÜYÜKKAYA (Devamla) - Evet, sayın milletvekilleri, durum bu; takdir milletimizin ve siz onun vekillerisiniz. Nitekim, biz, Plan ve Bütçe Komisyonunda, 2001 yılı iç ve dışborçları bu veriler ve bilgiler doğrultusunda onaylamadık. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Alaattin Büyükkaya (AK Parti, İstanbul). “2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim tutanağı, 24 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/alaattin-buyukkaya-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.