# Türk ceza kanunu ile hapishane ve tevkifhanelerin idaresi hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı ve adalet komisyonu raporu (1/304) (s. sayısı: 43)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Algan Hacaloğlu (CHP, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 31. Birleşim
- **Tarih:** 5 Şubat 2003
- **Gündem:** TÜRK CEZA KANUNU İLE HAPİSHANE VE TEVKİFHANELERİN İDARESİ HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI VE ADALET KOMİSYONU RAPORU (1/304) (S. SAYISI: 43)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/algan-hacaloglu-22-2003-02-05-turk-ceza-kanunu-ile-hapishane-ve-tevkifhanelerin-idaresi-hakkinda-kan

> Algan Hacaloğlu (CHP), 5 Şubat 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 31. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRK CEZA KANUNU İLE HAPİSHANE VE TEVKİFHANELERİN İDARESİ HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI VE ADALET KOMİSYONU RAPORU (1/304) (S. SAYISI: 43)); konuşma 341 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ALGAN HACALOĞLU (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Görüşülmekte olan tasarının 6 ncı maddesinin son cümlesinde "Aramalarda insan onuruna saygı esastır" denilmektedir; önemli bir tespit. İnsan onuruna saygıyı... Biz, son iki yıl içinde, 100'ü aşkın tutuklu ve hükümlünün ölüm oruçlarında yaşamını yitirdiği, koğuşlarda sayısız, sınırsız adi suçların, insan yaşamına yönelik, onuruna yönelik tehditlerin süregeldiği ve genel anlamda savunma hakkının yeterince gözetilmediği bir toplumda, bir ortamda, cezaevlerine yönelik getirdiğimiz düzenlemede, bu maddeyle, aramalarda insan onuruna saygıyı esas almaktayız. İnsan onurunun korunmadığı, insan onurunun esas alınmadığı bir düzen, hukuk devleti olabilir mi?!

Anayasamızın 17 nci maddesinde "Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz" denilmektedir. Diyebilirsiniz ki, o, üst hukuk; şimdi, biz, alt hukukun gereğini yapıyoruz; orada öngörüleni, maddeye geçiriyoruz. Peki, Türkiye, şimdi mi, bu maddeyle mi hukuk devletine dönüşecek!

Değerli arkadaşlarım, sorun, sistemdedir; sorun, hem cezaevi sisteminde hem de ülkemizde, özellikle 12 Eylülle beraber çökertilen, genel anlamda demokrasi kültüründe ve çıtası düşürülen hukuk sistemimizdedir.

Cezaevlerimiz, yıllardır sorun kaynağı olmuştur. Anımsayınız; son ölüm oruçlarından önce -televizyonlara yansımıştır- törenle, topluca ölüm oruçlarının başlangıcını, bizler, televizyonlarımızda, başlangıçtan yaklaşık 100 gün sonra, ölümler başladıktan sonra bir şekilde izleyebilmişizdir. Yani, resmî kesim, onu banda almıştır, bunu, ancak, ölüm oruçları geri dönülemez noktaya geldiği zaman, bir konunun yanlışını ortaya koyabilmek için, bir gerekçe olarak sunmuştur.

Evet, insan onuru, her alanda korunmalıdır; insan onuru, cezaevlerine girişte de, aramalarda da korunmalıdır; ama, cezaevleriyle ilişkin olduğu için konumuz, burada bir ironinin tespitini yapmak istiyorum. Bu yasa teklifini sunmuş olan hükümet döneminde yaşanan ölüm oruçları, temelinde yanlış bir uygulama olmakla beraber, Cumhuriyet Halk Partisi olarak, biz, daima ölüm oruçlarının karşısında olmamıza rağmen, gelinen noktada bunun önü alınamamıştır.

F tipi cezaevleri ölüm oruçlarına gerekçe olarak göstermiştir. Şudur, budur; işin ideolojik boyutu vardır, başka boyutları vardır; ama, hukuk devletinde, eğer, biz, Avrupa Topluluğu normlarına yükselmek istiyorsak, cezaevlerini de o standartlarda geliştirmemiz ve doğal olarak o ortamda aramasını da, ziyaretleri de, avukatla görüşmeleri de o standartlara çıkarmamız gerekmektedir. Batı normlarında geceleri, tutukluların ve hükümlülerin güven içinde kalabilecekleri 1,2,3 kişilik odalar...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Algan Hacaloğlu (CHP, İstanbul). “Türk ceza kanunu ile hapishane ve tevkifhanelerin idaresi hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı ve adalet komisyonu raporu (1/304) (s. sayısı: 43)”. TBMM Genel Kurulu, 31. Birleşim tutanağı, 5 Şubat 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/algan-hacaloglu-22-2003-02-05-turk-ceza-kanunu-ile-hapishane-ve-tevkifhanelerin-idaresi-hakkinda-kan (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.