# İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Arslan (CHP, Muğla) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim - **Tarih:** 7 Mayıs 2003 - **Gündem:** İŞ KANUN TASARISI VE SAĞLIK AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL İŞLER (S,S, 73) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-arslan-22-2003-05-07-is-kanun-tasarisi-ve-saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler-s-s-73 > Ali Arslan (CHP), 7 Mayıs 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İŞ KANUN TASARISI VE SAĞLIK AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL İŞLER (S,S, 73)); konuşma 680 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA ALİ ARSLAN (Muğla) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan İş Kanunu Tasarısının, işverene, özürlü, eski hükümlü ve terör mağdurlarını çalıştırma zorunluluğu getiren 30 uncu maddesi üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum; Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. Toplu olarak bu yasa, ama, özellikle de bu madde, AKP hükümetinin zengin-yoksul, güçlü-zayıf ilişkisine hangi pencereden baktığını açıkça gösteren bir madde. Bu madde, bu hükümetin, büyük çoğunluğu yaşamı boyunca bir başkasının desteğine ihtiyacı olan, ama, en çok da devlete ihtiyacı olan, devletin elinden tutmasını bekleyen özürlülerimize, kader kurbanı eski hükümlülerimize ve terör mağdurlarımıza ne kadar duyarsız baktığını gösteren bir madde. Asıl korunması gereken özürlülerimiz değilmiş gibi, asıl korunması gereken eski hükümlülerimiz değilmiş gibi, asıl korunması gereken, bir dönem ülke bütünlüğü için canını veren, sakat kalmış terör mağdurları değilmiş gibi; bu yurttaşlarımızı gözardı eden; ama, işvereni büyük bir sıkıntıdan, büyük bir sorumluluktan kurtarmaya çalışan bir madde. Anayasamızın 5 inci maddesinde "devletin temel amaç ve görevleri (...) cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır" denilmektedir. Anayasamızın gereği, asıl önemlisi insan olmanın gereği ve engelli yurttaşlarımızın büyük mücadeleleri sonucu 21.10.1998 tarih 4382 sayılı Kanunla 1475 sayılı Yasanın 25 inci maddesinde yapılan değişiklikle, önceden yüzde 2 olan engelli kontenjanı yüzde 3'e çıkarılmıştı. Mevcut yasalara göre, işverenlerin yüzde 3 özürlü, yüzde 3 eski hükümlü ve yüzde 2 terör mağduru çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Böylece, toplam kontenjan yüzde 8'i bulmaktadır. Önerilen bu yasayla bu oran yüzde 6'ya indirilmektedir. Sonradan komisyonda yapılan bir değişiklikle "özürlüler için belirlenecek oran, toplam oranın yarısından az olamaz" diye değiştirilerek özürlü kontenjanı korunmuştur; ancak, eski hükümlü ve terör mağdurları kontenjanı gizlice aşağıya çekilmiştir. Değerli arkadaşlarım, yüzde 6 oran yüksek bir oranmış gibi görülebilir; ancak, bu tasarının hazırlanış gerekçesinde referans gösterilen Avrupa Birliği ülkelerinin iş yasalarındaki kontenjanlara bakıldığında, ne kadar düşük olduğu açıkça görülmektedir. Size, bazı Avrupa ülkelerinde zorunlu özürlü istihdamıyla ilgili bilgiler vermek istiyorum: Almanya'da 16'dan fazla işçi çalıştıran işyerleri yüzde 6 oranında ağır özürlü istihdam etmek zorunda, Avusturya'da 25 işçi çalıştıran işyerlerinde özürlü kontenjanı yüzde 4, Fransa'da 20'den fazla işçi çalıştıran işyerleri için yüzde 6, Yunanistan'da işyerleri çalıştırdıkları personelin yüzde 8'i kadar, Çek Cumhuriyetinde de 25'ten fazla işçi çalıştıran işyerleri için yüzde 4,5 oranında engelli, binde 5 oranında da ağır engelli çalıştırmak zorunluluğu var. Yine, hepimizin bildiği gibi, sağlık göstergelerimiz Avrupa Birliği ülkelerinin çok gerisinde. Bu bağlamda, doğal olarak, herhangi bir araştırma olmamasına rağmen, engelli yurttaşların oranının da, bu ülkelerin engelli oranlarından yüksek olduğu açık. Değerli arkadaşlarım, 1998 verilerine göre, 14 719 engelli yurttaşımız iş başvurusunda bulunmuş; ancak, 6 851 yurttaşımız işe yerleştirilebilmiş. 51 291 engelli yurttaşımız iş aramakta. Kısacası, işsiz engelli yurttaşlarımıza iş temin etmekte özürlü bir ülkeyiz. Bu madde, ancak 50'den fazla işçi çalıştıran işyerlerine zorunluluk getirmektedir. Biraz önce saydığım ülkelerdeki örneklere dikkat ettiysek, bu sayı, Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama olarak 25'ten fazla işçi çalıştıran işyerlerini kapsamaktadır. Hatta, Yunanistan örneğinde, sayı kısıtlaması da yoktur, tüm işyerlerinde bu zorunluluk aranmaktadır. Bu yasayla, ülkemizde işyerlerinin ancak yüzde 5'ine zorunluluk getirilmekte olup, bu da, engelli, eski hükümlü ve terör mağduru yurttaşlarımızın iş bulma imkânını zorlaştırmaktadır. Değerli arkadaşlarım, ayrıca, bu maddede "Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranların üstünde özürlü ve eski hükümlü ve terör mağduru çalıştıran işverenlerin kontenjan fazlası işçiler için özürlü ve eski hükümlü çalıştırmakla yükümlü olmadıkları halde özürlü çalıştıran veya çalışma gücünü yüzde seksenden fazla kaybetmiş özürlüyü çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir özürlü için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre ödemeleri gereken işveren sigorta prim hisselerinin yüzde ellisini kendisi, yüzde ellisini Hazine öder" denilerek işverenler teşvik edilmeye çalışılırken, diğer yandan, aynı maddede "Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin toplam oranı yüzde 6'dan fazla olamaz" denilerek, bir kısıtlama da getirilmeye çalışılmaktadır. Halbuki "zorunluluk" denildiğine göre "daha az olamaz" ifadesinin yazılması gerektiğinin doğru olduğu kanısındayım. Değerli arkadaşlarım, toplumumuzda işsizlik, gerçekten, çok önemli, kanayan bir yaramız ve bundan da, engellilerimiz, eski hükümlülerimiz ve terör mağdurlarımız en çok sıkıntı çekiyor. Yüce Meclisin bu yurttaşlarımızın sorunlarına duyarlı davranacağı inancıyla sözlerimi bitirirken, Yüce Meclisi bir kez daha saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Arslan (CHP, Muğla). “İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)”. TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim tutanağı, 7 Mayıs 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-arslan-22-2003-05-07-is-kanun-tasarisi-ve-saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler-s-s-73 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.