# İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Arslan (CHP, Muğla)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 80. Birleşim
- **Tarih:** 15 Mayıs 2003
- **Gündem:** İŞ KANUN TASARISI VE SAĞLIK AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL İŞLER (S,S, 73)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-arslan-22-2003-05-15-is-kanun-tasarisi-ve-saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler-s-s-73

> Ali Arslan (CHP), 15 Mayıs 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 80. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İŞ KANUN TASARISI VE SAĞLIK AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL İŞLER (S,S, 73)); konuşma 681 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA ALİ ARSLAN (Muğla) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan İş Kanunu Tasarısının 105 inci maddesi üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum; Grubum ve şahsım adına Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, gerçekten deneyimli bir devlet adamı olduğuna inandığım, kendi açıklamalarında benim gibi işçi çocuğu olduğunu ifade eden Sayın Bakan, bir söylemiyle, görüşülmekte olan bu tasarıyı, çağdaş ve çalışma yaşamımıza yenilikler getiren bir tasarı olarak nitelerken, diğer yandan da "ne yapayım, ben bu yasa tasarısını kucağımda buldum, yapacak bir şeyim yok" diyerek, gönülsüz savunabilmektedir.

Diğer yandan, Adalet ve Kalkınma Partili sendika kökenli milletvekili arkadaşlarımız, komisyonda -hatta ilk etapta, burada ilk 14 maddeyi görüşürken- bu tasarıyı hararetle savunurken, yavaş yavaş yaptıkları hatanın da farkına vararak, tekrar görüşülmesinde yarar görülen maddeler olduğunu belirtmektedirler.

Gerçekten, bu yasa tasarısı, bir avuç azınlık hariç, vicdan sahibi olan herkesin vicdanını sızlatmaktadır; Sayın Bakan ve Adalet ve Kalkınma Partili milletvekilleri rahat değillerdir, huzurlu değillerdir. Sanıyorum herkes, çıkacak olan bu yasanın, ya Cumhurbaşkanından ya da Anayasa Mahkemesinden geri dönmesinden mutluluk duyacaktır; arkadaşlarımın "yeniden görüşülmesinde fayda vardır" diye düşündüklerini sanıyorum.

Değerli arkadaşlar, bu yasa tasarısının önce komisyonlarda görüşülmesi sırasında, daha sonra da Mecliste görüşülürken, Cumhuriyet Halk Partisinin tüm eleştirilerine, yasaya katkı koymaya çalışan tüm iyi niyetli çabalarına rağmen, sanki bir ayetmiş, sanki bir tabuymuş gibi, efendim "9 uzman tarafından itinayla hazırlandı, taraflarca uzlaşmayla bu noktaya geldi, aman yasanın bütünlüğünü bozmayalım" anlayışı içinde, noktası-virgülü bile korunmaya çalışılmıştır; ama, ne hikmetse, özellikle komisyonda, sıra ceza maddelerine gelince, neredeyse, işverenlere yaptırım getiren cezaların tümü, yarı yarıya indirilmiştir.

Değerli arkadaşlarım, tasarının 7.3.2003 tarihli şekli ile son şekli, yani, 28.3.2003 tarihinde dağıtılan ve üzerinde görüşmekte olduğumuz şekli arasında -fark ettiniz mi, inceleme olanağı buldunuz mu, bilmiyorum- ceza maddelerine gelene kadar hiçbir değişiklik yapılmamıştır; ancak, sıra, ceza maddelerine gelince, çalışanlar lehine olan bu ceza maddelerinden vazgeçilmiş, indirimler yapılmıştır.

Uzmanlarca hazırlandığı iddia edilen ilk tasarıdaki "81 inci maddeye aykırı olarak, işyeri hekimi çalıştırma ve işyeri sağlık birimi oluşturma yükümlülüğünü yerine getirmeyen, 82 nci maddesine aykırı olarak iş güvenliği ile görevli mühendis ve teknik eleman görevlendirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene ve işveren vekiline 1 milyar para cezası verilir" hükmü 500 000 000'a; 85 inci maddesinde, ağır ve tehlikeli işlerde 16 yaşından küçük işçi çalıştıran işverene, ilk tasarıda 1 milyar ceza varken, sonradan 500 000 000 liraya düşürülmüştür.

Değerli arkadaşlar, şimdi, siz, bu koşullarda işveren olsanız, bir hekime, bir mühendise ya da teknik elemana ortalama her ay 1 milyar lira maaş vermek varken, 500 000 000 lira ceza vermeyi göze almaz mısınız?!

Değerli arkadaşlarım, ILO rakamlarına göre, dünyada, bir günde 5 000 kişi iş kazalarında hayatını kaybetmekte, bir o kadarı da, belki de daha fazlasıyla, yaralanmakta ya da hasta olmaktadır. Tüm dünyadaki gayri safî millî hâsılanın yüzde 4'ü; yani, 1,25 trilyon doları iş kazaları ve meslek hastalıkları yüzünden kaybedilmektedir.

Ülkemizde güvenlik kültürü henüz oluşmamıştır. İşçilerimiz ücretin azalması kaygısıyla, işverenler de rekabet gücüyle ilgili birtakım temelsiz endişeler nedeniyle yeterli duyarlılığı göstermemektedir. Oysa, meslekî güvenlik ve sağlık sistemlerini geliştiren işletmelerin verimlilik alanında daha iyi performans gösterdikleri, ILO çalışmalarıyla kanıtlanmıştır; yani, meslekî sağlık ve güvenliğin daha üst düzeye çıkması ticarî açıdan da yararlıdır.

Dünya Ekonomik Forumu ve Lozan İş İdaresi Enstitüsü tarafından son dönemde gerçekleştirilen araştırmalara göre, uluslararası rekabet gücü yüksek olan ülkelerde, aynı zamanda, iş güvenliği ve sağlığı standardının da yüksek olduğu saptanmıştır; ancak, daha önce belirttiğim nedenlerle, ülkemizde bu konuda henüz yeterli bir bilinç oluşmamıştır. İşverenler, iş sağlığı ve güvenliği konusunda yaptığı harcamaları, gereksiz, maliyeti artıran yükümlülükler olarak görmektedir. Bu bilinç oluşana kadar, cezaî önlemlerle, iş sağlığı ve iş güvenliği sağlanmalıdır arkadaşlarım.

Açlık, yoksulluk nedeniyle çalışmak zorunda kalan 16 yaşından küçük çocuklarımızı ağır ve tehlikeli işlerde çalıştıran işverene bu maddeyle öngörülen ceza 500 000 000 liradır. Bir hekim olarak, büyük bir insanlık suçu işlediğine inandığım bu insanlara verilen 500 000 000 lira ceza sizce yeterli midir? Bu insanlara ne ceza verseniz azdır değerli arkadaşlarım. Bir milletvekili için, parti disiplini, grup disiplini, elbette önemlidir; ancak, ondan daha da önemlisi, insanlıktır, vicdan sahibi olmaktır, kul hakkı yememektir, kul hakkı yedirmemektir.

Değerli arkadaşlarım, önce, bu tasarının tümü için, ayrıca, bu madde için, özellikle bir kez daha düşünmenizi talep ediyor, Yüce Heyetinizi tekrar saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Arslan (CHP, Muğla). “İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)”. TBMM Genel Kurulu, 80. Birleşim tutanağı, 15 Mayıs 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-arslan-22-2003-05-15-is-kanun-tasarisi-ve-saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler-s-s-73 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.