# Yaş sebze, meyve ve kesme çiçek ile narenciye üretimindeki ve ihracatındaki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla anayasanın 98'inci, içtüzük'ün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca kurulmuş bulunan 10/81,10/234 ve 10/286 esas numaralı meclis araştırması komisyonu raporu (s.s:1260) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Aydınlıoğlu (AK Parti, Balıkesir) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim - **Tarih:** 27 Şubat 2007 - **Gündem:** YAŞ SEBZE, MEYVE VE KESME ÇİÇEK İLE NARENCİYE ÜRETİMİNDEKİ VE İHRACATINDAKİ SORUNLARIN ARAŞTIRILARAK ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLERİN BELİRLENMESİ AMACIYLA ANAYASANIN 98'İNCİ, İÇTÜZÜK'ÜN 104 VE 105'İNCİ MADDELERİ UYARINCA KURULMUŞ BULUNAN 10/81,10/234 VE 10/286 ESAS NUMARALI MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYONU RAPORU (S.S:1260) - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c148/b068/tbmm221480680109.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-aydinlioglu-22-2007-02-27-yas-sebze-meyve-ve-kesme-cicek-ile-narenciye-uretimindeki-ve-ihracati > Ali Aydınlıoğlu (AK Parti), 27 Şubat 2007 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YAŞ SEBZE, MEYVE VE KESME ÇİÇEK İLE NARENCİYE ÜRETİMİNDEKİ VE İHRACATINDAKİ SORUNLARIN ARAŞTIRILARAK ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLERİN BELİRLENMESİ AMACIYLA ANAYASANIN 98'İNCİ, İÇTÜZÜK'ÜN 104 VE 105'İNCİ MADDELERİ UYARINCA KURULMUŞ BULUNAN 10/81,10/234 VE 10/286 ESAS NUMARALI MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYONU RAPORU (S.S:1260)); konuşma 1.037 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ALİ AYDINLIOĞLU (Balıkesir) - Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; yaş sebze-meyve ve kesme çiçekçiliğiyle ilgili Meclis Araştırma Komisyonunun Raporu hakkında ben de görüşlerimi sunmak üzere söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlarım, konuşmama başlamadan önce, komisyon çalışmalarında çok değerli katkılarından dolayı, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileriyle uzmanlarına, değerli akademisyen arkadaşlarımıza ve Meclis çalışanlarına şahsım adına teşekkür ediyorum. İlk kez geçtiğimiz yasama döneminde hem zeytin, zeytinyağı hem de yaş sebze, meyve, kesme çiçek ile narenciye üretim ve ihracatındaki sorunlarının araştırılması üzerine araştırma komisyonları Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında kurulmuştur. Bu gerçekten bir ilktir ve yüce Meclisimizin tarımsal üretime verdiği önemin önemli bir göstergesidir. Hem Zeytinyağı Komisyonu ile bölgemdeki zeytin ve zeytinyağı sektörünün sorunlarını dinleme fırsatı buldum hem de Yaş Sebze-Meyve Komisyonunda meyve-sebze üreticilerimizi dolaştık. Bu Komisyonda, öncelikle, Mersin Milletvekilimiz Ali Er Başkanlığında geçtiğimiz yasama döneminde, gerçekten, çok ciddi araştırmalar yapıldı; Ankara'da sektörün ileri gelenlerinden, başta üreticiler olmak üzere, konuya taraf olan kişilerle çeşitli defa toplantılar yapıldı. Ayrıca, Antalya merkez, Kumluca, Korkuteli, Alanya ilçeleri; Adana merkez, Hatay merkez ile Dörtyol ilçesi; Mersin merkez, Tarsus, Erdemli ve Silifke ilçelerinde; Malatya, Yalova, Balıkesir, Bursa ve Niğde illerinde üreticilerin bilfiil ayağına gidilerek, çiftçi, köylü, ziraatçı, toptancı, ihracatçı, oda ve birlik temsilcileri ile bizzat görüşmeler yapıldı ve bu kişiler yerinde dinlendi. Yaş sebze-meyve ve kesme çiçeğin üretiminden iç ve dış piyasada tüketiciye ulaşmasına kadar her adım yerinde incelendi; sektörle alakalı tüm kesimler dinlendi, birebir üretim alanlarına inildi, en az 10 bin kişiyle görüşüldü. Değerli arkadaşlarım, maalesef, bilgisizlik, ihmal ve eski usullerle üretim yapmaya çalışmak, tarımda gelişim ve dönüşümü engellemiştir. 25 Avrupa Birliği ülkesinde toplam çiftçi sayısı 12 milyon iken bizde 30 milyonlara yaklaşmıştır. Ancak, sevindirici olan şudur ki: Artık, tarımda yeniliğe açık, araştıran ve uygulama çalışmalarına önem veren, yeni üretim tekniklerini kullanan, Avrupa tarımını yakından takip eden, iyi tanm uygulamalarını hayata geçiren büyük ölçekli işletmeler kurulmaya başlanmıştır. Bunları da yerinde gezip gördük, ayrıca gururlandık. Değerli milletvekilleri, Türkiyemiz, sahip olduğu ekolojik koşullar ve pek çok meyve ve sebze türünün gen merkezi konumunda olması nedeniyle, yaş sebze-meyve, üretim potansiyeli açısından gerçekten dünyanın en önemli ülkelerinden birisidir. Toplam 27 milyon hektarlık tarım alanının yüzde 10'unda meyvecilik ve bağcılık, yüzde 3'ünde ise sebzecilik faaliyetleri sürdürülmektedir. 42 milyon yaş meyve ve sebze üretiminin sadece yüzde 4'lük bölümünün ihraç edilebilmesi, sektörde hakikaten var olan sorunların düzeyinin bir göstergesidir. Bunun en önemli nedenlerinden birisi de, sektörde istenilen miktar ve kalitede üretimin gerçekleştirilmemesidir. Ülkemizin yaş meyve-sebze ve turunçgillerinin üretiminden pazarlanmasına kadar geçen bütün aşamalarında, İspanya ve İtalya gibi ihracatta söz sahibi olan ülkelerle karşılaştırıldığında, önemli eksikliklerinin olduğu bilinmektedir. Değerli arkadaşlarım, Komisyonumuz tarafından, ülkemizin, sebze, meyve, narenciye ve kesme çiçek üretiminden pazarlanmasına kadar olan mevcut durum ve yapılması gerekenler, aşağı yukarı, bütün konuşmacılar tarafından özetlenmiştir. Bunlardan, benim de önemli tespitlerimden bazılarını sıralayacak olursam: Tarım işletmelerimizin küçük olması önemli bir konu. Ancak, bu konuda, Hükümetimiz, arazilerin toplulaştırılmasıyla ilgili çalışmalar başlatmıştır. Bu, sevindirici bir gelişmedir. Yine, tarımla ilgili, gerek üretim planlaması gerek politikaların oluşturulması aşamasından kayıt sisteminin yetersiz oluşu önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu konuda da ilk kez Hükümetimiz zamanında çalışma başlatılmıştır. Üretim planlamasının yapılması için ulusal tarım konseyinin kurulması önemli bir konudur. Ayrıca, üretim planlaması, bölgesel ölçekte üretici birlikleri aracılığıyla yapılmalıdır. Birlikler üreticiye yönlendirilmelidir. Ulusal narenciye ve zeytinyağı konseylerinin kurulmasıyla ilgili çalışmalar da devam etmektedir. Kalıntı analizi yapacak laboratuvar sayılarının ve bu laboratuvarların kapasitelerinin artırılması da önemli bir konu olarak karşımıza çıkmıştır. Ancak, sayılarının her geçen gün artması, yine sevindirici bir gelişmedir. Hastalık ve zararlılarına karşı dayanıklı çeşitlerin ıslahına yönelik araştırmalara önem verilmeli ve bu araştırmalar da teşvik edilmelidir. Zirai ilaç kullanımı konusunda üreticiler gerçekten eğitilmeli, zirai danışmanlar tarafından düzenli olarak bilgilendirilmelidir. Bu konuda da görevlerinin başında olan ziraat mühendisi, veteriner hekim ve su ürünlerinden oluşan 2.500 mühendis bölgelerde çiftçilere, köylülere gerçekten bu hizmeti severek vereceklerdir. Üretici Birliği Kanunu Hükümetimiz zamanında çıkarılmıştır. Bugün itibarıyla kurulan üretici birliği sayısı 340 adede ulaşmıştır. Üretici birliklerinin daha faal olarak çalışabilmesi sağlanmalı, bu birliklere, üyeleri adına sözleşme yapabilme yetkisi mutlaka verilmelidir. Üreticilere yapılacak her türlü desteğin üretici örgütleri vasıtasıyla verilmesi üreticiyi örgütlemeye yönlendireceği için, destekler üretici örgütleri aracılığıyla verilmelidir. Yine, bu komisyonun çalışmalarından sonra mazot, gübre ve sertifikalı fidan dikimine ait desteklemeler Hükümetimiz tarafından verilmektedir. Yerli tohum üretimi için çalışmalar yapan bütün kamu ve özel sektör araştırma kuruluşları daha fazla desteklenmelidir. İleri teknolojiye sahip sistemlerle donatılmış soğuk hava depolan ve kontrollü atmosferli depolar artırılmalı, üretici birliklerine bu konuda yapılan desteklemelerle, üyelerin ortak kullanabilecekleri depoculuk sistemi geliştirilmelidir. Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu, yine, Hükümetimiz tarafından çıkarılan önemli kanunlardan bir tanesidir. İhracatı teşvik primleri, ürünün özelliğine göre daha erken açıklanmalı ve özellikle gelişmiş ülkelerin nihai ürün piyasalarına yönelik söz konusu pazarların taleplerine uygun çeşit ve kalitede markalı ihracata verilmelidir. Burada yeri gelmişken belirteyim ki, bu sene narenciye ihracatına verilen ihracat teşviki, geçen yıl verilen teşvik miktarının üzerinde olmuştur. Yani, aralık ayında verilen 100 dolardan bahsediyorum. Değerli arkadaşlarım, Araştırma Komisyonumuzda görev alan, başta Sayın Başkan olmak üzere, Komisyonda beraber çalıştığımız AK Parti, Cumhuriyet Halk Partisi ve Anavatan Partisi milletvekili arkadaşlarıma ve Komisyon çalışmalarında bizlere yardımcı olan uzman arkadaşlarımıza tekrar teşekkür etmek istiyorum. Değerli arkadaşlarım, bu Araştırma Komisyonu, hakikaten siyasi bir komisyon olarak çalışmamıştır, tamamen tarafsız, ülkemiz tarımının gelişmesinin önündeki engellerin kaldırılması amacıyla neler yapılabileceğini ortaya koymaya çalışmıştır. Konuyla alakalı olarak çalışan akademisyenler, üreticiler, ihracatçılar, sivil toplum örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri doğrultusunda, hakikaten uzun ve yorucu bir çalışma süreci sonunda hazırlanan Araştırma Komisyonu Raporumuzda yer alan hususlarla ilgili çalışmalar, inanıyorum ki, Hükümetimiz tarafından mutlak surette yerine getirilecektir. Sayın Bakanımız bu konudaki açıklamaları yaptı, ben kendisine teşekkür ediyorum. Ancak, bölgemde önemli üretim maddelerinden olan zeytin ve zeytinyağı konusuna değinmek istiyorum. Sayın Bakanım, bu yıl bölgemizde zeytin ve zeytinyağı üretimi geçen yılki kadar değildir. Ayrıca, zeytinyağı geçen yılki kadar para yapmamıştır. Geçen sene 6 milyon, 6 milyon 200 bin liraya satılan dizem yağlar, bu sene 5 milyon civarında seyretmektedir. FAHRETTİN ÜSTÜN (Muğla) - 3 milyon 200 bin lira. ALİ AYDINLIOĞLU (Devamla) - Şu önemli bir konudur: Yunanistan, İtalya, İspanya, Avrupa Birliğiyle müzakereleri yaparken, o süre zarfında, zeytinyağlarını masaya müzakerelerde pazarlık konusu olarak koymuşlardır. Bizim zeytinyağımız, hele Edremit, Havran, Gömeç, Burhaniye, Ayvalık bölgesindeki zeytinyağı gerçekten dünyanın en güzel zeytinyağıarındandır. Bizim bölgemizde Gemlik tipi zeytin dikimi yasaklanmalıdır, yağlık zeytin teşvik edilmelidir. Bu konuda sizlerden zeytinyağlınıza çok daha fazla destek istiyorum. Hepinize, beni bu saatte dinlediğinizden dolayı sevgilerimi, saygılarımı sunuyorum, hayırlı akşamlar diliyorum, sağ olun. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Aydınlıoğlu (AK Parti, Balıkesir). “Yaş sebze, meyve ve kesme çiçek ile narenciye üretimindeki ve ihracatındaki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla anayasanın 98'inci, içtüzük'ün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca kurulmuş bulunan 10/81,10/234 ve 10/286 esas numaralı meclis araştırması komisyonu raporu (s.s:1260)”. TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim tutanağı, 27 Şubat 2007. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-aydinlioglu-22-2007-02-27-yas-sebze-meyve-ve-kesme-cicek-ile-narenciye-uretimindeki-ve-ihracati (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c148/b068/tbmm221480680109.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.