# Tariş,van-erciş şeker fab.ve iskenderun demir çelik fab.ve ssk-bağkur hastalarına ilişkin (6/116,117,118,138,199,119) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Coşkun (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim - **Tarih:** 11 Mart 2003 - **Gündem:** TARİŞ,VAN-ERCİŞ ŞEKER FAB.VE İSKENDERUN DEMİR ÇELİK FAB.VE SSK-BAĞKUR HASTALARINA İLİŞKİN (6/116,117,118,138,199,119) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-coskun-22-2003-03-11-taris-van-ercis-seker-fab-ve-iskenderun-demir-celik-fab-ve-ssk-bagkur > Ali Coşkun (AK Parti), 11 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TARİŞ,VAN-ERCİŞ ŞEKER FAB.VE İSKENDERUN DEMİR ÇELİK FAB.VE SSK-BAĞKUR HASTALARINA İLİŞKİN (6/116,117,118,138,199,119)); konuşma 1.678 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) SANAYİ VE TİCARET BAKANI ALİ COŞKUN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi şahsım ve Bakanlığım adına saygıyla selamlıyorum. Birinci olarak, 9 uncu sırada yer alan, İzmir Milletvekili Sayın Sedat Uzunbay'ın, Tariş'in iş planlarının onaylanmamasının nedenine ilişkin olarak tarafıma yönelttiği sözlü soru önergesini cevaplandıracağım. Bilindiği üzere, 16 Haziran 2000 tarihinde yürürlüğe giren, 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanunla, bu kuruluşların, serbest piyasa koşullarında, özerk, rekabetçi, bağımsız ve güçlü bir malî yapıyla faaliyet göstermeleri amaçlanmıştır. Bu kapsamda, kooperatif ve birliklerin yapısal sorunlarının çözümüne katkı sağlamak, sağlıklı ve sürdürülebilir bir malî yapının tesisini temin edebilmek için, yeniden yapılandırma programı uygulamaya konulmuştur. Programın başarısı için, yeniden yapılandırma sürecinde personel tazminatlarının karşılanması, 1.5.2000 tarihine kadar olan borçların Hazinece üstlenilebilmesi ve ürün alımı için kredi verilmesi gibi bazı destekler sağlanmıştır. Bu desteklerin, projenin amaçları doğrultusunda kullanılması için azamî gayret sarf edilmektedir. Kaynak kullanımında etkinliği sağlamak ve yeniden yapılandırma uygulamalarının olumlu malî yansımalarını ortaya koymak bakımından, iş planı uygulaması daha işlevsel hale getirilmiştir. İş planları ile ürün alım miktar ve fiyatları, birliklerin kendi yetkili organlarınca belirlenmektedir. Yeniden Yapılandırma Kurulu, proje için tahsis edilen kamu kaynaklarının amacına uygun olarak kullanılmasını temin edebilmek bakımından, iş planlarının, sürdürülebilir bir malî yapıyı tesis edecek şekilde hazırlanmasını ve fiyatların da, bu yapıyı tehlikeye düşürmeden, ilgili ürünün cari ve gelecekteki muhtemel dünya ve yurtiçi fiyat gelişmeleri gözönünde bulundurularak belirlenmesini önermiştir. Kurul, anılan yaklaşımdan hareketle, birlikler tarafından hazırlanan iş planlarını değerlendirmekte ve birlikleri, proje imkânlarından yararlandırıp yararlandırmamaya karar vermektedir. Kurul, temel kriterleri yerine getiren Tariş İncir ve Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliğinin iş planlarını önceden, Tariş Pamuk Birliği ve Tariş Üzüm Birliğinin iş planlarını da -birlik tarafından yeniden yapılandırma kriterlerine uygun ve sezon sonu nakit bakiyesini pozitif bir değere ulaştıracak şekilde revize edildiği için- 22.1.2003 tarihli toplantısında görüşerek uygun görmüştür. Değerli arkadaşlarım, takdir edersiniz ki, bunlar özerkleştirildiği için, Bakanlığımız, sadece denetleme bakımından sorumludur, yönetime müdahale etmemektedir; kaldı ki, Yeniden Yapılandırma Kurulu da, seçimle oluşturulmakta ve Bakanlığın, sadece -dediğim gibi- denetimi altındadır. Sayın Başkanım, değerli arkadaşlar; şimdi ise 10 uncu sıradaki, yine, Sayın Sedat Uzunbay'ın Başbakanımıza yönelttiği, Sayın Başbakanımızın da kendileri adına tarafımdan cevaplandırılmasını istediği sözlü soruyu cevaplandırıyorum. 2002 yılı ürünü kütlü pamuk, yağlık ayçiçeği, soya fasulyesi, kanola ve zeytinyağının satış sonucunda üreticilere destekleme primi verilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararı, 25.10.2002 tarihli, 24917 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ürün bazında ödenecek prim tutarları henüz tespit edilmemiş olup, gerek prim tutarları gerekse prim ödemelerinde aranacak belgelerin ve ilgililerin yükümlülüklerinin belirtildiği uygulama tebliğlerine ilişkin çalışmalar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Bakanlığımız arasında müştereken yürütülmektedir. 2003 yılı 9 aylık bütçe kanunu tasarısında -ki, şu anda, malumlarınız olduğu veçhile Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmektedir- pamuk ve diğer ürünlerin desteklenmesi için yapılacak ödemeler, harcama kalemlerine Hazine Müsteşarlığınca gerekli ödenek konularak teklif yapılmıştır. Bütçe Kanunu Tasarısının yasalaşması yönündeki hazırlık çalışmalarının bitmesiyle, ürün bazında primler belirlenecektir. Saygıyla arz olunur. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi ise, yine, Sayın Sedat Uzunbay'ın 11 inci sırada yer alan sözlü sorusunu cevaplandırıyorum. Kooperatif ve birlikleri yeniden yapılandırma programının temel hedeflerine uygun olarak sürdürülebilir ve bağımsız bir malî yapıya kavuşmalarını desteklemek amacıyla, bu kuruluşların 1.5.2000 tarihine kadar olan özel bünye borçları ve bu borçlara ilişkin fer'î borçlarının, Yeniden Yapılandırma Kurulunun önerileri dikkate alınarak, hazinece üstlenilip tasfiye edilmesi öngörülmüştür. (4572 sayılı Kanunun geçici 1/E maddesi) Birliklerin, eski Destekleme Fiyat İstikrar Fonu, yani, kısa ismiyle DFİF kredi borçlarının tasfiyesi, tarım reformu uygulama projesi çerçevesinde yürütülmekte olan birliklerin yeniden yapılandırılması süreciyle beraber değerlendirilmekte ve birliklerin 1.5.2000 tarihine kadar olan özel bünye borçlarının bu kuruluşların sürdürülebilir bir kurumsal ve malî yapıya kavuşmalarına katkı sağlayacak şekilde yapılandırılması hedeflenmektedir. Dolayısıyla, borç tasfiyesi, 4572 sayılı Kanunda da belirtildiği gibi, kayıtsız şartsız bir süreç olmayıp, birliklerin yeniden yapılanma adına atacakları adımlarla dinamik bir süreçle tamamlanacak ve birliklerin malî tablolarındaki DFİF borç yükümlülükleri bu süreçte ortadan kalkacaktır. Yeniden Yapılandırma Kurulu, yasanın kendisine verdiği yetkiyle, birliklerin öngörülen yapıya kavuşması için geçecek olan süreyle ilgili olarak bazı kriterler belirlemiş ve tasfiye sürecini bu kriterler konusunda birliklerin göstereceği performansla ilişkilendirmiştir. Bu kriterler, kurul ile birlikler arasında imzalanmış bulunan protokol kapsamında birliklere bildirilmiştir. Kurul, söz konusu borçların tasfiyesine yönelik çalışmaları başlatmıştır. Belirlenen yeniden yapılandırma kriterlerine göre faaliyetlerini sürdüren, malî ve kurumsal açıdan ilerleme gösteren Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliği, Tariş İncir Birliği, Gülbirlik, Marmarabirlik, Taskobirlik, Tiftikbirlik, Kozabirlik ve Trakyabirlik'in 1.5.2000 öncesi DFİF kredi yükümlülüklerinin tasfiye süreciyle ilgili olarak da somut adımlar atılmaya başlanmıştır. Tariş Pamuk ve Üzüm Birlikleri ile diğer birliklerin borçlarının tasfiyesi süreci de, yeniden yapılandırma kriterlerinin yerine getirilmesine bağlı olarak sonuçlandırılacaktır. Değerli milletvekilleri, yeniden yapılandırma programının temel hedeflerinden biri, bu kuruluşlar için malî yük getiren aşırı ve niteliksiz istihdam sorununun giderilmesine katkı sağlamaktır. Nitekim, 4572 sayılı Kanunda, kooperatif ve birliklerin, yeniden yapılandırma sürecinde personel kadrolarında yapacakları düzenlemeler için gerekli tazminat tutarlarının, Yeniden Yapılandırma Kurulunun önerileri dikkate alınarak, Hazinece karşılanacağı düzenlenmiştir. Personel tazminatlarının ödenebilmesi için gerekli finansmanın da, Tarım Reformu Uygulama Projesi, kısa ismiyle ARİP çerçevesinde, Dünya Bankası kredilerinden karşılanması planlanmıştır. Dünya Bankasıyla yapılan ikaz anlaşması hükümlerine göre kıdem ve ihbar tazminatlarının ikraz kaynaklarından karşılanabilmesi için de, ödemelerin bağımsız denetçiler tarafından denetlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, kurul tarafından, kamu kaynaklarının amacına uygun olarak kullanılmasını teminen, birliklerin insan kaynakları planlarını oluşturmaları ve malî yapılarına olumlu katkı sağlayacak şekilde personel tasarrufunda bulunması aranmaktadır. Bu çerçevede, insan kaynakları ve iş planları daha önce kurul tarafından uygun görülen Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliği ile Tariş İncir Birliğinin kıdem ve ihbar tazminatı alacakları ekim ayında karşılanmış ve iş planları, kurulun 22.1.2003 tarihli toplantısında uygun görülen Tariş Pamuk Birliği ve Tariş Üzüm Birliğinin kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının ödenmesi için de çalışmalar sonuçlandırılma aşamasına gelmiştir. Değerli milletvekilleri, 4572 sayılı Kanunla yeniden yapılandırma sürecinde birliklerin ihtiyaç duydukları finansmanın karşılanması için, 2000 malî yılı bütçesinden yaklaşık 250 trilyon lira ödenek tahsis edilmiş ve bu ödeneğin döner fon şeklinde kullandırılması amaçlanmıştır. Her yıl faiz gelirleriyle büyüyen fon kaynakları, birlikler tarafından hazırlanan iş planları ve finansman ihtiyaçları çerçevesinde bu kuruluşlara kredi olarak kullandırılmıştır. Birliklerin malî durumlarına göre kullandırılan bazı kredilerin vadesi uzatılarak yeni ürün alımları için ek finansman yaratılmış veya fon imkânları dahilinde yeni krediler açılmıştır. Bu kapsamda, 2002-2003 ürün döneminde vadesi uzatılan ve yeni açılan kredi tutarlarıyla birliklerin toplam içindeki payları şöyledir: Toplam 195 trilyon 53 milyar lira olup, bunun yüzde 40,8'i Çukobirlik, yüzde 5,4'ü Güneydoğubirlik, yüzde 5,2'si Karadenizbirlik, 1,8'i Kayısıbirlik, yüzde 3'ü Marmarabirlik, yüzde 2,2'si Tariş İncir, yüzde 13,5'i Tariş Pamuk, yüzde 17'si Tariş Üzüm, yüzde 7,4'ü Tariş Zeytinyağı, yüzde 0,7'si Taskobirlik, yüzde 2,8'i Trakyabirlik'tir. Bilgilerinize arz olunur. Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi ise, Van Milletvekili Sayın Mehmet Kartal'ın Van-Erciş Şeker Fabrikasında çalışan bir grup geçici işçinin sağlık sigortası sorununa ilişkin olarak, tarafımdan cevaplandırılmasını istediği, 26 ncı sırada yer alan sözlü soru önergesini cevaplandırıyorum. Cevap 1- Halen yürürlükte bulunan 19 uncu Toplu İş Sözleşmesinin 5 inci maddesinin son paragrafında, kampanya işçilerinin her yıl sağlık sigortasından yararlandırılmaları amacıyla, çalışmalarının, her kampanya döneminde en az 120 güne tamamlattırılması hükmü bulunmaktadır. Fabrikalarımızdaki ziraat servisi kantar personeli ise, kantarların pancar tesellümüne açık olduğu süre çalıştırılmaktadır. Pancar kantarları kapandığında, yani pancar tesellümü bittiğinde, burada çalışan geçici işçilerin, adı üzerinde olduğu gibi, iş akitleri, iş bitimi nedeniyle gelecek mevsim başlangıcına kadar askıya alınmaktadır. Pancar tesellümü bittiği, pancar kantarları kapandığı halde, pancar tesellümü geçici işçilerine yaptırılacak herhangi bir iş bulunmadığından, bu işçilerimiz, ertesi yıl pancar tesellümü başladığında tekrar işe alınmaktadırlar. 2002 yılında 90 günün üzerinde çalışmaları olanlara, yukarıda belirtildiği gibi, yaptırılacak iş olmaması sebebiyle, çalışmaları 120 güne tamamlattırılmış; pancar rekoltesi göz önüne alındığından, Erciş Şeker Fabrikası pancar tesellümünde çalışan geçici işçilerden 81-90 gün arasında 76, 91-100 gün arasında 69, 101-120 gün arasında 6, 120 günden fazlaysa 12 geçici işçi çalıştırılmıştır. Ziraat bölge şefliklerine bağlı kantarlarla çalıştırılan geçici personelin her yıl çalıştıkları süre tesellüm edilen pancar miktarıyla orantılı olduğundan, yukarıdaki farklı çalışma sürelerinde olduğu gibi, çalışma süreleri yönünden kantarlar arasında farklılık meydana gelmektedir. Cevap 2 - Ziraat servislerinde tesellüm personeli olarak çalışan geçici işçilerin, 19 uncu Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 5 inci maddesinin yukarıda açıklanan hükmü gereğince, çalışmaları 120 güne tamamlattırılmaktadır. Cevap 3 - İşçiler, 506 sayılı Kanun gereğince, bir yıl içinde en az 120 gün prim ödemeleri halinde, sağlık sigortasından yararlanabilmektedirler. Kuruluşumuzun tüm şeker fabrikalarındaki kantar personelinde aynı problemler yaşanmaktadır. 120 günden noksan olan çalışma sürelerinin 120 güne tamamlattırılabilmesi için, Hazine Müsteşarlığınca kuruluşumuza tahsis edilen geçici iş pozisyonlarına ilişkin adam/ay sayısı artırıldığı takdirde, iş durumu göz önüne alınarak, ilgililere işbaşı yaptırılması halinde, sağlık sigortasından yararlandırılmaları imkânı bulunmaktadır; ancak, bunun gerçekleştirilebilmesi için, Hazine Müsteşarlığınca kuruluşa tahsis edilen adam/ay sayısının 2 060 adam/ay artırılması gerekmektedir. Bunun ise kuruluşumuza maliyeti 3,1 trilyon lira olup, Hazinece bu karşılanamamaktadır. Zaten, IMF de buna karşı çıkmaktadır. Adı da üzerindedir. Dokuz ay çalıştırılmayan bir işçinin haklarını temin etmek fevkalade yük olmaktadır. Bilgilerinize arz olunur. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Adana Milletvekili Sayın Kemal Sağ'ın, İskenderun Demir Çelik Fabrikasındaki arızanın ne zaman giderileceği, bu fabrikanın nervürlü çubuk demir üretimine ne zaman başlayacağı ve çok eski olan teknolojinin ne zaman yenileneceğine dair, tarafımdan cevaplandırılmasını istediği 79 uncu sırada yer alan soru önergesini cevaplandırmak durumundayım. Cevap 1- İskenderun Demir Çelik Fabrikasında herhangi bir arıza söz konusu değildir; üretim maksimum kapasiteyle devam etmektedir. Yalnızca ocak ayında yıllık periyodik bakım yapılmıştır. Cevap 2- Bilindiği üzere, İsdemir, 31 Ocak 2002 tarihinde yassı çelik üretimine geçmek kaydıyla, özelleştirme programında olan Erdemir'e devredilmiştir. Dolayısıyla, Özelleştirme İdaresi de bana bağlı bulunmamaktadır; ancak, sual bana tevcih edildiği için, cevaplandırmaya çalışıyorum. İsdemir, bu hedef doğrultusunda, maliyeti yüksek olan üretim hatlarını kapatarak, hedeflediği ürün yelpazesi içinde üretim ve satışını sürdürmüştür; pik, blum, kütük, kangal demir... İsdemir'in piyasayla rekabet edebilmek için modernizasyon yatırımı yaparak nervürlü çubuk demir üretimine dönmesi, İsdemir için ekonomik olmadığı gibi, ülke ekonomisi için de doğru bir yaklaşım olmayacaktır; çünkü, nervürlü demir üretimi konusunda, özel sektörde ihtiyacın üzerinde üretim kapasitesi vardır ve bu nedenle, İsdemir'in nervürlü demir üretimi, maliyetler yönünden İsdemir'e, üretim kapasitesi kullanımı yönünden ülke demir-çelik sektörüne zarar verecek, ayrıca, global pazarın oluşturduğu demir fiyatlarında da hiçbir olumlu etkisi olmayacaktır. Bu nedenle, İsdemir, son bir yıldır, nervürlü demir üretimi yapmamaktadır ve nervürlü demir üretimine geçemeyecektir; çünkü, rekabet şansı yoktur. Cevap 3- İsdemir'in Erdemir'e devriyle birlikte verimliliği artırıcı ve kaliteyi yükseltici iyileştirme çalışmaları ile orta vadeli projelerin uygulanmasına hemen başlanmış olup, çalışmalar kesintisiz sürdürülmektedir. Devir sonrasında, onbir aylık sürede bu amaçla yapılan yatırım harcamalarının tutarı, 19,9 milyon Amerikan Dolarıdır. Bu miktar, İsdemir'de son altı yılda yapılan yatırım tutarından fazladır. Durumu bilgilerinize arz eder; saygılarımı sunarım. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Coşkun (AK Parti, İstanbul). “Tariş,van-erciş şeker fab.ve iskenderun demir çelik fab.ve ssk-bağkur hastalarına ilişkin (6/116,117,118,138,199,119)”. TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim tutanağı, 11 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-coskun-22-2003-03-11-taris-van-ercis-seker-fab-ve-iskenderun-demir-celik-fab-ve-ssk-bagkur (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.