# Türk demir çelik sanayiinin yapısal sorunları ve kardemir aş hak. - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Coşkun (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim - **Tarih:** 1 Nisan 2003 - **Gündem:** TÜRK DEMİR ÇELİK SANAYİİNİN YAPISAL SORUNLARI VE KARDEMİR AŞ HAK. - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-coskun-22-2003-04-01-turk-demir-celik-sanayiinin-yapisal-sorunlari-ve-kardemir-as-hak > Ali Coşkun (AK Parti), 1 Nisan 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRK DEMİR ÇELİK SANAYİİNİN YAPISAL SORUNLARI VE KARDEMİR AŞ HAK.); konuşma 981 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) SANAYİ VE TİCARET BAKANI ALİ COŞKUN (İstanbul) - Sayın Başkan, çok değerli milletvekili arkadaşlarım; Karabük Milletvekilimiz Sayın Mehmet Ceylan'ın, Türk demir-çelik sanayiin yapısal sorunları ve Kardemir Anonim Şirketiyle ilgili gündemdışı konuşmaları üzerine, bilgi arz etmek üzere söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Takdir edersiniz ki, demir-çelik, sanayiin temel yatırımlarından biridir; ancak, son yıllardaki programlar çerçevesinde, Karabük Demir Çelik, özelleştirme kapsamına alınmış ve Bakanlığımızın kapsamı dışında kalmıştır; ancak, konunun sanayi olması dolayısıyla, Karabük, tamamen özel bir şirket olmasına rağmen, Grubumuz tarafından görevlendirildiğim için sizlere bilgiler arz etmek istiyorum. Değerli milletvekilleri, ülkemizde modern anlamda demir-çelik üretimine yönelik ilk girişimler, bilindiği gibi, cumhuriyetin kuruluşundan sonra başlamış ve ilk demir-çelik tesisi 1932'de Kırıkkale'de kurulmuştur. Bu fabrikada her türlü takım çelikleri, makine takım çelikleri ve az miktarda inşaat çelikleri üretilmeye başlanmıştır. Karabük'e gelince, Türkiye'de ilk entegre demir-çelik sanayiinin kuruluşu için, 1925 yılında Yüce Atatürk'ün emriyle başlayan çalışmalar sonunda, Genelkurmayın, askerî nedenlerle bölgeyi seçmesi, madenkömürü havzalarına yakın olması, demiryolu güzergâhı üzerinde bulunması, jeolojik bakımdan ağır sanayi kuruluşuna elverişli oluşu ve yörenin ise yerleşime uygun bulunuşu nedeniyle Karabük seçilmiş olup, 1 Haziran 1939 tarihinde hizmete girmiştir. Başlangıçta, Sümerbanka bağlı olan Karabük Demir Çelik Fabrikası, 13 Mayıs 1955 tarihinde bir kamu iktisadî teşebbüsü olarak Türkiye Demir Çelik İşletmeleri adı altında yeniden yapılandırılmıştır. Erdemir, İsdemir, Seydişehir Alüminyum ve Petkim gibi dev tesislerin kuruluşunu gerçekleştiren Karabük Demir Çelik Fabrikası, köprüler, barajlar, çimento, şeker ve seramik fabrikaları ile birçok sanayi tesisinin imalat ve montajını yapmış ve yıllarca "fabrika kuran fabrika" unvanını kazanmıştır. Karabük Demir Çelik Fabrikaları, Sıvas, Kastamonu, Ankara, Bartın, Zonguldak, Bolu ve Çankırı İllerini kapsayan bir alanı ekonomik olarak doğrudan etkilemektedir. Kardemir, cevher ve kömür kullanarak inşaat ve sanayi sektörünün ihtiyacı olan her çeşit inşaat demiri, profil, köşebent, maden direği, demiryolu rayı üreten, ülkemizin tek tesisidir. Üretimini gerçekleştirirken, Sıvas, Kayseri, Ankara yörelerinin demir cevherini, Zonguldak yöresinin kömürünü kullanmakta olup, tüm hammadde taşımaları Devlet Demir Yolları vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Devlet Demir Yollarının taşıma kapasitesinin yaklaşık yüzde 20-25'ini Kardemir kullanmaktadır. Kardemir'in kullandığı hammaddeler ve ürettiği yan mamul ve mamul malzemeler ise, genellikle karayoluyla taşınmakta olup, günde 300'ün üzerinde araca iş imkânı sağlamaktadır. Ayrıca, Kardemir'in ürettiği yarı mamul olarak adlandırılan kütüğün işlenerek inşaat demiri haline getirilmesi için, Kardemir ve çevresinde 30'a yakın haddehane kurulmuş ve bu sayede 3 000'in üzerinde insana iş imkânı sağlanmıştır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yukarıdaki açıklamalarda görüldüğü gibi, Kardemir'de yaklaşık 4 200, Karabük ve çevresindeki haddehanelerde 3 000 kişi, karayolu nakliyesi için 900 kişi; toplam 8 100 kişiye doğrudan iş imkânı sağlanmaktadır. Buna ilaveten, Zonguldak TTK'da, Devlet Demir Yollarında, Sıvas Divriği ve demir cevheri üreten şirketlerde çalışan personel de, endirekt olarak Kardemir'e hizmet vermektedir. Tabiî ki, Kardemir ve Kardemir çalışanlarının hem Karabük'e hem de biraz önce saydığım yöreye fevkalade önemli katkısı bulunmaktadır. Ancak, Ereğli Demir Çelik, Zonguldak Taş Kömürü ve Kardemir'i, o bölgede üç ayak olarak kabul edersek -aslında, Filyos Havzası olarak değerlendirebileceğimiz bölgede- bunlar fevkalade önemli ekonomik potansiyel olarak gözükmektedir. Burada, AK Parti olarak, iktidara gelmeden önce, ar-ge servisimizin yaptığı çalışmalara paralel olarak, Anamuhalefet Partimiz Cumhuriyet Halk Partisinin MYK'sında oluşturulan Komisyonun hazırladığı rapora da, huzurunuzda, teşekkür etmek istiyorum. Komisyon Başkanı Algan Hacaloğlu ve arkadaşlarının yaptığı şu raporu da ilgili birimlerimiz değerlendirmeye almıştır. Bu bakımdan, katkılarına teşekkür ediyorum. Bizim yapmış olduğumuz çalışma neticesinde vardığımız sonuç, bu yörenin -Halk Partisinin raporunu aynen paylaşıyoruz- Filyos Havzası olarak yeni bir anlayışla değerlendirilmesidir. 1994 yılı sonuna kadar Türkiye Demir Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı bir müessese olarak faaliyetlerini sürdüren Kardemir Anonim Şirketi, 30 Mart 1995 tarihinde, hisse dağılımı şu şekilde yapılarak özelleşmiştir: Yüzde 51,8'i Kardemir çalışanlarına, yüzde 24,2'si sanayici ve tüccarlara, yüzde 1,3'ü esnaf ve tüccarlara, yüzde 22,7'si ise yöre halkına devredilmiştir. Böylece, Kardemir tamamen özel bir anonim şirket haline gelmiştir. Ülkemizde, 14 566 000 ton/yıl ark ocaklı tesisler, 6 200 ton/yıl -yıllık kapasiteyi söylüyorum- entegre demir-çelik tesisleri olmak üzere, toplam 20 766 000 ton/yıl demir-çelik üretim kapasitesi bulunmaktadır. Görüldüğü gibi, yatırım maliyeti düşük; ancak, istihdamı uygun olmayan ithal hurdaya dayalı yüksek elektrik enerjisi tüketen ark ocaklı tesislerin, ülke demir-çelik üretim kapasitelerindeki payı her gün artmış ve yüzde 69 seviyelerine ulaşmıştır. Entegre demir-çelik tesislerinin, ülkemiz demir-çelik üretimi içindeki payı ise, maalesef, yüzde 31 seviyelerinde seyretmektedir. Dünya çelik üretimine bakıldığı zaman, entegre demir-çelik üreticilerinin pazardaki payının, Türkiye'dekinin aksine, yüzde 65 olduğu görülmektedir. Bu da, Türkiye'deki çelik üretimi planlamasının ne kadar yanlış geliştiğinin bir işaretidir. Aslında, tabiî ki, rekabet bakımından da olumsuz yönde etkilenmektedir. Kardemir'in mevcut kapasitesi, kok+kok tozu 600 000 ton, sıvı hamdemir 1 000 000 ton, sıvı çelik 1 100 000 ton, kütük demir üretimi 700 000 ton, blum 400 000 ton, yuvarlak demir üretim kapasitesi 350 000 ton, profil üretim kapasitesi 300 000 ton olarak gerçekleşmektedir. 1995 yılında Kardemir özelleştirildikten sonra, toplam 211 000 000 dolar tutarında yenileme ve modernizasyon yatırımları gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, maliyetlerimizin yaklaşık 60-65 dolar/ton düşmesini sağlayan yeni çelikhane tesisi, kontinü kütük makinesi, kontinü blum makinesi, oksijen fabrikası, kireç fabrikası ve diğer önemli tesis yatırımları gerçekleştirilmişse de, bugün, halen darboğazları devam etmektedir. Kardemir'in, şu anda, ammeye 33 000 000 dolar; kamu kurum ve kuruluşlarına 112 000 000 dolar, özel bankalara 4 000 000 dolar, yurtiçi firmalara 4 000 000 dolar, yurtdışı bankalara 40 000 000 dolar, yurtdışı firmalara 8 000 000 dolar olmak üzere, toplam, yaklaşık 200 000 000 dolar borcu bulunmaktadır. Bu borcun, yaklaşık, yüzde 58'i anapara, yüzde 42'si ise faizlerden oluşmaktadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 8 Temmuz 2002 tarihinde, geçen hükümetin almış olduğu Bakanlar Kurulu kararı gereği, Hazine Müsteşarlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Türkiye Kalkınma Bankası elemanları tarafından hazırlanarak ilgili bakanlıklara sunulan ve Kardemirin kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarının yeniden yapılandırılması ve yukarıda arz edilen yatırımların bir an önce gerçekleştirilebilmesi için, sadece işletme ve yatırım kredisi olarak 20 000 000 dolar öngörülmüştür. Bu tahsisin yapılması, takdir edersiniz ki, özel bir şirket hüviyetine kavuşmuş olan bu kuruluşumuza, borç sarmalına sürüklenmiş olan ekonomimizin bugünkü durumunda ve yapısında, doğrudan kaynak sağlamak zorluğu bulunmaktadır. Bu sebeple, Hazineden sorumlu Devlet Bakanlığımız bu raporlar üzerinde çalışmakta ve değerlendirme çalışmaları devam etmektedir. Konuyu bilgilerinize arz eder, Yüce Heyetinize tekrar saygılarımı sunarım. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Coşkun (AK Parti, İstanbul). “Türk demir çelik sanayiinin yapısal sorunları ve kardemir aş hak”. TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim tutanağı, 1 Nisan 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-coskun-22-2003-04-01-turk-demir-celik-sanayiinin-yapisal-sorunlari-ve-kardemir-as-hak (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.