# Türk deri sanayii ve sorunları konusunda

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Coşkun (AK Parti, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 65. Birleşim
- **Tarih:** 10 Nisan 2003
- **Gündem:** TÜRK DERİ SANAYİİ VE SORUNLARI KONUSUNDA
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-coskun-22-2003-04-10-turk-deri-sanayii-ve-sorunlari-konusunda

> Ali Coşkun (AK Parti), 10 Nisan 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 65. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRK DERİ SANAYİİ VE SORUNLARI KONUSUNDA); konuşma 849 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

SANAYİ VE TİCARET BAKANI ALİ COŞKUN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Niğde Milletvekili Sayın Mahmut Uğur Çetin'in, Türk deri sanayii ve sorunları hakkında gündemdışı konuşması nedeniyle söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Bakanlığım adına, heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Türk deri ve deri ürünleri sektörü, toplam imalat sanayii içinde ortalama yüzde 2,3'lük payı ve toplam ülke istihdamı içinde yüzde 1,5'lik payıyla ülke ekonomisine katkısı açısından 10 uncu büyük sanayi sektörü konumundadır. Yaşanan ekonomik krizler dolayısıyla kayıtdışı ekonomiye kayan sektörlerimizden biri olduğu için, ayrıca, organize sanayi bölgeleri dışında çalışan küçük atölyeler dolayısıyla ekonomiye çok daha büyük ölçüde katkıda bulunmakta ve istihdam sağlamaktadır.

Deri ve konfeksiyon sektöründe yaklaşık 1 000 firma, 9 840 000 adet ürün üretmektedir. Türk deri sektörü ihracat büyüklüğü açısından değerlendirildiğinde ise, toplam ihracat içindeki yüzde 2'lik payıyla önemli ihracat sektörlerimiz arasında yer almaktadır. Yurtdışı satış ve teslimler de dikkate alındığında bu oran, yüzde 5 seviyesine ulaşmaktadır.

Diğer taraftan, Türk deri sektörünün ihracat performansı resmî ihracat rakamının 4 katı düzeyinde bavul ticaretine dayanmaktadır. Bavul ticareti ya da ihracatı kapsamında yapılan deri ürünleri dışsatımı da gözönüne alındığında, deri ürünleri ihracatının genel ihracat içindeki payını yüzde 10 civarında kabul edebiliriz.

Deri konfeksiyon sektörü, üretiminin yaklaşık yüzde 95'ini ihraç etmektedir. Deri işleme kapasitesi bakımından dünyada İtalya'dan sonra 2 nci sırada olup, küçük baş hayvan derisinin yüzde 75'ini işleme kapasitesine sahiptir.

Deri, deri mamulleri ve ayakkabı ihracatı 2001 yılında 622 000 000 dolar iken, ithalat 660 000 000 dolara yükselmiştir. İhracatımız, 2002 yılı ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre küçük bir azalışla 264 000 000 dolardan, 261 000 000 dolara düşmüştür. Ayakkabı ihracatımız, 2001 yılında 126 000 000 dolara yükselirken, ithalatımız 84 000 000 dolar seviyesine gerilemiştir. Deri ve deri mamulleri ihracatımızın 2001 yılı verileri çerçevesinde ürünler itibariyle dağılımı incelendiğinde, deri giyiminin yüzde 45 gibi önemli bir paya sahip olduğu, bunu yüzde 20'lik payla ayakkabının, yüzde 16'lık payla post ve kürklerin izlediği görülmektedir; hamderiler yüzde 11 ve saraciye ürünleri ise yüzde 7,5'lik paya sahip olan diğer önemli ihraç ürünlerimizdendir.

Türk deri sanayii, dünya deri işleme kapasitesindeki yüzde 22'lik payıyla, bu alanda dünyanın ikinci ülkesi konumundadır. Deri ve deri mamulleri sektörünün imalat sanayiindeki payı yüzde 3,3'tür. Türk deri sektörünün üretimde kullandığı büyükbaş hayvan derilerinin -maalesef, üzülerek belirtiyorum- yüzde 75'i, küçükbaş hayvan derilerinin ise yüzde 46'sı ithalatla karşılanmaktadır; çünkü, son yıllarda uygulanan politikalar dolayısıyla hayvancılık ölme noktasına gerilemiştir. Bir başka ifadeyle, Türk deri sektörü, hammaddesini ithal eden ve işledikten sonra katmadeğeri yüksek nihaî ürün halinde ihracat gerçekleştiren bir yapıya sahiptir.

Sayın milletvekilleri, Türk deri ürünleri ihracatı, Almanya ve Rusya olmak üzere iki pazarda yoğunlaşmış bulunmaktadır. Bu ülkelerden Rusya'da 1998 yılında meydana gelen ekonomik kriz sonrasında ihracatımızda önemli oranda bir düşüş görülmüştür. Aynı dönemde fiyat rekabetinde sektörün zorlanmasından dolayı, başta Almanya olmak üzere Avrupa Birliği pazarında pazar kayıpları meydana gelmiştir. Rusya krizi, sektöre, yalnızca, pazarın kaybedilmesi olarak yansımamıştır. Krizin finans sektörünü de etkilemesi, krediler konusunda iki sektör arasında problemlere yol açmıştır. Bununla beraber, sektör, alternatif pazarlara yönelmeye başlamıştır. Bu pazarlara girerken, dünyadaki son gelişmeler ve globalleşme sürecinde ortaya çıkan rekabet yarışması dikkate alınarak, artık, deri ürünlerimiz de moda, kalite ve marka ürün ihracatına önem vermeye başlamıştır.

Bunun yanı sıra, iç piyasada, sektörün son dönemde karşı karşıya bulunduğu en önemli sorunlardan birisi de Çevre Kanununa uyum konusudur. Bilindiği üzere, Tuzla, Menemen ve Çorlu Deri Organize Sanayi Bölgelerinde faaliyet gösteren firmalar, atıksu arıtma tesisleriyle çevre koşullarına uygun ve ekolojik dengeye zarar vermeyen üretim yapmaktadırlar. Bu da, organize sanayi bölgeleri dışında üretim yapan firmalarla haksız rekabet ortamı doğurmaktadır. Bakanlığımız, bu sorunun çözümü için, yoğun çalışmalar sürdürmektedir. 2003 yılı yatırım programında yer alan ve devam etmekte olan Balıkesir, Gönen, Bolu, Gerede, Bursa, Isparta, Niğde, Bor ve Uşak Organize Sanayi Bölgeleri ile Isparta Yalvaç ve Manisa Küçük Sanayi Sitelerinin önümüzdeki yıllarda devreye girmesiyle, söz konusu problemler büyük ölçüde giderilmiş olacaktır.

Sonuç olarak, son yıllarda, globalleşme sürecinin başlamış olması nedeniyle, deri sektörü yeni gelişmelere ayak uydurmak zorunluluğundadır. Sadece yakın çevre pazarlarıyla ilgilenen işletmelerin aksine, tüm yeniliklere açık, büyümeye hazır, kalitelerini ispatlamış, dünya piyasalarında marka olmayı hedefleyen firmalar ayakta kalabilecektir.

Bakanlık olarak, gerek deri organize sanayi bölgeleri ve deri ihtisas küçük sanayi siteleri gerekse Bakanlığımıza bağlı kuruluş olan Küçük ve Orta Ölçekli Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, kısa ismiyle KOSGEB kanalıyla, bu sektör fevkalade yüksek düzeyde desteklenmektedir. Bu kapsamda, eğitim hizmetleri verilmekte, ihracata yönlenmeleriyle, ihracat konusunda hem eğitim hem fuar destekleri verilmektedir. Ayrıca, ayakkabı sektöründe, üç bölgede, İtalya'daki teknolojiye paralel olarak, bilgisayar ortamında ayakkabı tasarım laboratuvarları kurulmuştur ve başarıyla çalışmalarını sürdürmektedir. Son dört ay içerisinde açılan ayakkabı fuarlarında, bu tasarım laboratuvarlarının geliştirdiği ayakkabılarla, büyük bir pazar şansımız doğduğu ortaya çıkmıştır. Kaldı ki, yine, ayakkabı sektöründeki değerli sanayicilerimizin işbirliğiyle kurdukları vakıf aracılığıyla, Millî Eğitim Bakanlığımızın ve KOSGEB'in destekleriyle, İstanbul'da bir meslek okulu yapımına başlanmıştır. Böylece, bu sektörün büyük ölçüde ihtiyaç duyduğu -eskiden, usta yanında çırak olarak yetiştiği için fazla bir ihtiyaç yoktu; fakat, gelişen günümüz şartlarında, maalesef teknik eleman eksikliği vardır- ara elemanları, kalfa ve usta yetiştirmek bakımından, inşallah, önümüzdeki aylarda, bu okul eğitmeye başlayacak; bu sektörde duyulan, eğitim ve öğretimden kaynaklanan eleman açığını da gidermiş olacaktır. Böylece, Bakanlığımız, deri sektörünün gelişmesi için her türlü desteği vermektedir.

Arkadaşımıza, böyle bir konuyu açtığı için teşekkür ederken, beni sabırla dinlediğiniz için hepinize saygılar sunarım. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Coşkun (AK Parti, İstanbul). “Türk deri sanayii ve sorunları konusunda”. TBMM Genel Kurulu, 65. Birleşim tutanağı, 10 Nisan 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-coskun-22-2003-04-10-turk-deri-sanayii-ve-sorunlari-konusunda (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.