# Azerbaycan cumhuriyeti devlet başkanı haydar aliyev'in ölüm yıl dönümü münasebetiyle - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Güner (AK Parti, Iğdır) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 30. Birleşim - **Tarih:** 11 Aralık 2009 - **Gündem:** AZERBAYCAN CUMHURİYETİ DEVLET BAŞKANI HAYDAR ALİYEV'İN ÖLÜM YIL DÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-guner-23-2009-12-11-azerbaycan-cumhuriyeti-devlet-baskani-haydar-aliyev-in-olum-yil-donumu > Ali Güner (AK Parti), 11 Aralık 2009 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 30. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: AZERBAYCAN CUMHURİYETİ DEVLET BAŞKANI HAYDAR ALİYEV'İN ÖLÜM YIL DÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE); konuşma 493 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ALİ GÜNER (Iğdır) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Azerbaycan Cumhuriyeti’nin umum millî lideri, Türk dünyasının büyük dostu, değerli devlet adamı eski Cumhurbaşkanı merhum Haydar Aliyev’in ebediyete intikalinin 6’ncı yıl dönümü münasebetiyle söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. Konuşmama başlamadan önce, Bursa’da Mustafakemalpaşa’da göçük altında kalan işçilerimize Allah’tan rahmet, kederli ailelerine başsağlığı diliyorum. Değerli arkadaşlar, merhum Haydar Aliyev 12 Aralık 2003 tarihinde vefat etmiştir fakat malumunuz olduğu üzere yarın Meclis çalışması olmadığı için bu konuşmayı bugün yapmak mecburiyetinde kaldım. Haydar Aliyev, siyasi yaşamı boyunca yaptıklarıyla tüm dünyanın hafızasında yer almıştır. Merhum Aliyev’i yakinen tanıyan biri olmam nedeniyle onun yokluğunu derinden hissedenlerden bir tanesiyim. Haydar Aliyev, 10 Mayıs 1923’te Nahcivan’da dünyaya geldi. 1944’ten sonra Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nde Devlet Güvenlik Komitesinde çalıştı, 1967-69 arası Komite Başkanı oldu. Komite içerisinde bu göreve gelen, rütbesi generalliğe yükselen ilk Azeri Türkü’dür. Haziran 1969’da Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri seçilerek cumhuriyetin yönetimini üstlendi, 1980’e kadar bu görevde kaldı. 1982’ye kadar Sovyetler Birliği Merkez Komitesi ve Politbüro üyeliğine seçilen Haydar Aliyev, Sovyetler Bakanlar Kurulu Başkanı Birinci Yardımcısı görevine atandı ve Sovyetler Birliği yöneticilerinden biri oldu. Azerbaycan ve Nahcivan’a yapılan yatırımlar bu dönemde gerçekleştirilmiştir. 20 Ocak 1990’da Azeri ayaklanması sonucu Sovyetler’in yaptığı ölçüsüz müdahaleyi kınadı ve suçluların cezalandırılmasını istedi. Bu isteği yerine getirilemeyince partiden istifa etti. 1991-1993 yılları arasında Nahcivan Otonom Cumhuriyeti’ne Meclis Başkanı oldu. 1993 yılında Azerbaycan iç savaşın eşiğindeyken, ülkeyi düzene koyması için Bakü’ye resmî olarak davet edildi. 3 Ekim 1993’te yapılan genel seçimler sonunda Cumhurbaşkanı seçildi. Azerbaycan, bağımsız olduktan sonra içine düştüğü ekonomik ve politik problemleri Haydar Aliyev’in önderliğinde aşmayı başardı. 1994 yılında “yüzyılın anlaşması” olarak bilinen petrol anlaşmasıyla birlikte Azerbaycan ekonomisi yükselişe geçti. On beş farklı ülkeden otuz üç firma ile 60 milyar dolarlık petrol anlaşması imzalanmış ve ülke içerisindeki yabancı yatırımlar 4 milyar dolara yaklaşmıştır. Uygulanan tutarlı ekonomik politikayla birlikte Azerbaycan yüzde 10’luk bir büyüme oranına ulaştı. Haydar Aliyev, sadece ekonomi politikalarıyla değil takip ettiği barışçı politikalarla dünya siyasetinde dikkatleri üzerine çekiyordu. Topraklarının yüzde 20’si işgal altında olmasına rağmen, o bu sorunu barışçıl bir şekilde çözmeye çalışıyordu. Takip ettiği bu barışçıl politikayla hem ülkesini hem de Kafkasya’yı yaşanması muhtemel bir faciadan uzak tuttu. Kendisi, yaşamı boyunca Azerbaycan’ın ekonomik yapısını güçlendirmek ve vatandaşların yaşam şartlarını yükseltmek için mücadele etti. Demokrasiyi çok önemsiyor ve “Yolumuz demokrasi yoludur.” diyordu. Ruhu şad olsun. Kendisi, Azerbaycan’ın rotasını en iyi şekilde belirledikleri gibi Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkileri de en veciz şekilde belirtmişlerdir, “Bizler tek millet iki devletiz.” demişlerdir. Bu iki ülkenin arasındaki ilişkiler bu söylem çerçevesinde hâlen devam etmektedir. Azerbaycan bağımsız olduğunda Azerbaycan’ı ilk tanıyan ülke Türkiye olmuştur. Bununla beraber, ülkemiz, Azerbaycan’ın çıkarlarını kendi çıkarları olarak bilmiş ve bağımsızlığının ilk yıllarında maddi ve manevi her konuda yardımda bulunmuştur. Haydar Aliyev de birçok alanda ülkemizin yanında yer almıştır. Haydar Aliyev yapacağımız uluslararası projelerde “Türkiye yoksa biz de yokuz.” diyordu. Bunun en iyi örneğini 1994 yılında imzalanan, “yılın anlaşması” olarak bilinen petrol anlaşması teşkil ediyordu. Anlaşmanın ilk şeklinde Türkiye’nin payı yüzde 1,75 idi. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Ali Güner (AK Parti, Iğdır). “Azerbaycan cumhuriyeti devlet başkanı haydar aliyev'in ölüm yıl dönümü münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 30. Birleşim tutanağı, 11 Aralık 2009. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-guner-23-2009-12-11-azerbaycan-cumhuriyeti-devlet-baskani-haydar-aliyev-in-olum-yil-donumu (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.