# HDP Grubu önerisi münasebetiyle

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 27. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Haydar Hakverdi (CHP, Ankara)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 25. Birleşim
- **Tarih:** 3 Aralık 2019
- **Gündem:** HDP Grubu önerisi münasebetiyle
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=82762
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-haydar-hakverdi-27-2019-12-03-hdp-grubu-onerisi-munasebetiyle

> Ali Haydar Hakverdi (CHP), 3 Aralık 2019 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 25. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: HDP Grubu önerisi münasebetiyle); konuşma 359 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA ALİ HAYDAR HAKVERDİ (Ankara) – Sayın Başkan, Sayın Divan, değerli milletvekilleri; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Şimdi, bugün itibarıyla cezaevlerinde 286 bin hükümlü ve tutuklu var, normal kapasite aslında 220 bin; 66 bin fazla tutuklu ve hükümlü var. Bunlardan 11 bini kadın, 2.500’ü çocuk, sayın vekilimin dediği gibi de 780’i 0-6 yaş arasında, mahkûm olmayıp annesinin yanında kalan bebek ve çocuk var.

Son altı ayda biz 6 cezaevi ziyareti yaptık ve tespitlerde bulunduk. Şimdi bu yaptığımız tespitler başta şöyle, sizinle de paylaşmak isterim, kişi cezaevine ilk girdiğinde süreç şöyle başlıyor: Önce, kişiyi çırılçıplak soyup arıyorlar; bu, şu veya bu cezaevinde değil, bütün cezaevlerinde standart bir uygulama hâline gelmiş; insan haklarına aykırı ve onur kırıcı bir uygulama. Onun dışında, bu aramadan sonra, bazı cezaevlerinde -istisna cezaevleri- bunlarda da “hoş geldin dayağı” atılıyor, telefon kulübesine benzer bir yerde, kameraların olmadığı bir yerde “hoş geldin dayağı” uygulanan bazı cezaevleri var. Bunu da suç niteliğine göre ayıran cezaevleri var. Yani isnat edilen suçun niteliğine göre bu arama ve bu dayak oluyor, olmuyor. Onun dışında, bu fasıl geçtikten sonra, kişi tecride alınıyor, tek başına bir hücreye konuluyor, bunun herhangi bir süresi yok; bu hücrede bir gün kalıp genelde başka ilgili koğuşlara suç vasfına göre tasnif edilip gönderilebiliyor ama buna dair herhangi bir uygulama birliği yok. Beş yüz gün, yargılaması devam ederken hücrede kalan mahkûmları bizzat biliyorum. Şimdi, bu tecritten sonra kişi, koğuşa yönlendirildiğinde, suçun vasfına göre 3 kişilik, 9 kişilik ve bazen de 50 kişilik koğuşlara sevk ediliyor. Bu 50 kişilik koğuşları bizzat gördük, bilfiil Komisyon olarak girdik, inceledik. 6 kişilik koğuş olarak dizayn edilmiş, sonra buralara ikişerli, 2 katlı 3 tane ranza konulmuş, bu 1 kişilik odalar 6 kişi olmuş, toplamda 36 kişi etmiş; yetmemiş, ortak kullanım alanlarına da ranzalar konulmuş; bu ranzalar da yetmemiş, yerlere yataklar serilmiş. İçeride nefes alacak yer olmayan, maalesef, koğuşlar var.

Mahkûmlar genelde şundan şikâyetçi: “Biz burada hastalanıyoruz, doktora çıkmak istiyoruz ancak doktor sıramız, iyileşip tekrar hasta olup, tekrar iyileşip tekrar hasta olunca anca geliyor; aylar bekliyoruz.” diyorlar. Neden? Bir, az önceki bahsettiğim doluluk; ikinci bir sebebi daha var, bin hastaya sadece bir doktor verilmiş Sağlık Bakanlığıyla yapılan protokol gereği.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Haydar Hakverdi (CHP, Ankara). “HDP Grubu önerisi münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 25. Birleşim tutanağı, 3 Aralık 2019. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-haydar-hakverdi-27-2019-12-03-hdp-grubu-onerisi-munasebetiyle (erişim: 28 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=82762

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.