# Ek bütçe - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Kemal Deveciler (CHP, Balıkesir) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 16. Birleşim - **Tarih:** 26 Aralık 2002 - **Gündem:** EK BÜTÇE - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-kemal-deveciler-22-2002-12-26-ek-butce > Ali Kemal Deveciler (CHP), 26 Aralık 2002 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 16. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: EK BÜTÇE); konuşma 938 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir) - Konuşacağım Sayın Başkan. BAŞKAN - Buyurun Sayın Deveciler. ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan tasarının 1 inci maddesinin (g) bendindeki ödeneklerin artırılmasına dair verilen önerge hakkında söz almış bulunmaktayım. Hepinizi sevgi ve saygılarımla selamlıyorum. Adalet ve Kalkınma Partisine ait gerek seçim beyannamesinde gerekse hükümet programında görüleceği gibi, tarım ve hayvancılığın acilen desteklenmesi gerektiği belirtilmektedir. Arz açığı olan yağlık bitkiler, pamuk, zeytin, buğday, mısır, fındık gibi ürünler desteklenerek prim sistemi uygulanacağı ve ilk üç ay içerisinde de hayvancılık sektörünün geliştirilmesi ve desteklenmesi için acil tedbirler alınacağı söylenmesine rağmen, başta hayvancılığa ve tarıma yapılacak olan desteklemelere ait tertiplere 1'er milyar lira geçici bütçede ödenek ayrıldığı, tarımın ve hayvancılığın âdeta destekleme kapsamından çıkarılmış olduğu açıkça görülmektedir. Ne yazıktır ki, seçim meydanlarında acilen destekleneceğini söylediğiniz çiftçimiz ve hayvancılığımız, bu geçici bütçede hüsrana uğratılmıştır. Hayvancılığın acilen desteklenmesi gereken zaman, şu anda içinde bulunduğumuz zor kış şartlarının hüküm sürdüğü aylar olması gerekmektedir. Onun içindir ki, Adalet ve Kalkınma Partisi hükümeti olarak, gerçekten hayvancılığa destek olmak istiyorsanız, seçim bildirgesindeki sözlerinizde duruyorsanız, hayvancılığa yapacağınız bu desteklemenin, ağır kış şartlarının yaşanmakta olduğu ve üç aylık geçici bütçe dönemine isabet ettiği bu dönemde, ivedi olarak yapılması gerekmektedir. Onun içindir ki, geçici bütçedeki hayvancılığa destekle ilgili tertibe sembolik olarak konulan 1 milyarlık ödeneğin yerine, hakikaten hayvancılık yapmakta olan insanlarımıza destek olabilecek bir rakamın tespit edilerek geçici bütçeye konulması gerekmektedir. Yine, ürün desteklenmesi yapılacak olan ödemeler tertibinde, ilk üç aylık geçici bütçe döneminde zeytin, pamuk, fındık, mısır, çay gibi ürünlere de 1 milyarlık ödenek ayrılmış bulunmaktadır. 1 milyar, sembolik ve komik bir rakamdır. AKP seçim bildirgesinde ve acil eylem planında, özellikle hayvancılığın ve tarımın destekleneceği söylenmesine rağmen, yapılan geçici bütçede, ne yazıktır ki, hayvancılık ve ürün desteklemesi bulunmadığı açıkça görülmektedir. Ülkemizde halkının büyük bir kısmı zeytin ve zeytinyağı üretimiyle geçinen Ege ve Güney Marmara halkımızın, bu yıl var yılını yaşadığı zeytin sezonundan, fakirleşmeden, enflasyona ezilmeden çıkabilmesi için devletimizin desteğine ihtiyacı bulunmaktadır. 1999-2000 sezonunda 40 sent, 2000-2001 sezonunda 28 sent, 2001-2002 sezonunda 10 sent olarak gerçekleşen zeytinyağı kilo başına verilen prim için bu sezon hükümetimizce 60 sent prim verilerek zeytin üreticimizin desteklenmesi gerekmektedir; çünkü, zeytin ağacı iki yılda bir mahsul verebilmektedir. Zeytin üreticimiz, bir yıl aldığı mahsulüyle iki yıl geçinmek durumundadır. Kaldı ki, 2001-2002 sezonunda 5 asit zeytinyağının taban fiyatı Tariş ortakları için 2 800 000 lira olarak açıklanmış; oysa, içinde bulunduğumuz sezonda ise, ülkemizde kabul edilebilir enflasyon katsayısı yüzde 35 olmasına rağmen, ne yazık ki, zeytinyağında TARİŞ tarafından kilo başına yağlara 2 600 000 lira taban fiyatı verilmiştir. Verilen bu taban fiyat geçen yılın altında kalmaktadır. Bu yıl var yılı olmasına rağmen, zeytin üreticisi yine umduğunu bulamamıştır. Enflasyonun uygulanmadığı TARİŞ zeytinyağı fiyatlarından üreticinin mağduriyetini azaltmak ve geçim düzeyini aşağıya çekmemek için, zeytinyağına verilecek olan desteklemenin kilo başına 60 sentin altında olmaması gerektiğini belirtmek isterim. Ayrıca, ülkemizin artık bir zeytinyağı politikası olması gerekmektedir. Stokta bekletilen zeytinyağına Avrupa ülkelerinde olduğu gibi prim verilmeli; kutulu ve ambalajlı "Türk Malı", "Türk" adıyla yapılan ihracat, hükümetimizce, krediyle desteklenmelidir. Yine, dökme zeytinyağı ihracatı, hükümetimizce, derhal serbest bırakılmalıdır. Yine, desteklenmesi gereken Ege ve Akdeniz çiftçimizin en büyük gelir kaynağı pamuktur. Türkiye ekonomisinde önemli bir yere sahip olan tekstil ve konfeksiyon sanayiimizin temel girdisi pamuktur. Çekirdeği yağ sanayiimizin, küspesi ise yem sanayiimizin hammaddesi konumundaki pamuğun da acilen desteklenmesi gerekmektedir. Pamuk üreticimiz perişandır. Maliyetleri karşıla-yacak ve uluslararası rekabeti sağlayacak miktarda hükümetimizce verilecek destekleme primiyle, dünya fiyatlarının üretim maliyetlerinin altında kalması durumunda üreticinin zarar etmesi önlenecek; primin sezon başında açıklanması, üreticiye zamanında ödenmesi, pamuk üretimimizin teşvikini ve devamını sağlayacaktır. Prim sistemi ile belge düzeni getirilecek; kayıtdışı ekonominin önlenmesi, çiğitli safhasında kayıtiçi ekonomiye çekilerek, ardından gelen mahlıç, iplik, örgü, dokuma ve konfeksiyon safhalarında da kayıtiçine alınması ve devletin zirai ürün stopajı, Katma Değer, Kurumlar ve Gelir Vergilerinin artması neticesinde, ödenen primden daha çok, yüksek oranda vergi alınması sağlanacaktır. Pamuk üreticisinin sıkıntısının sona erdirilebilmesi için, pamuğa kilo başına 28 sent prim verilmesi gerekmektedir. IMF politikalarıyla birlikte, şekerpancarı ve tütündeki ekim alanlarının daraltılması, destekten özenle kaçınılması, sanayie dönük tarım ürünü olan şekerpancarı, tütün, pamuk üreticilerine, âdeta, bu ürünleri ekme denilecek bir politika oluşturulmaya çalışılması, gerçekten, üzüntü vericidir. Tüm bu tarım ürünlerinde ulusal bir politika izlenmeli, Avrupa ve Amerikanın kendi üreticilerine tanıdıkları imkânlar ve ürün desteklemeleri, hükümetimizce, çiftçimize de tanınmalıdır. Ürün zararlılarıyla mücadele, zamanında ve etkin olarak yapılmalı, gübre desteği verilmeli, çiftçinin kullandığı mazot derhal ucuzlatılmalıdır. Çiftçiye verdiğiniz sözü tutarak, ucuz mazotu vermeniz gerekmektedir. Yine, çiftçiye ucuz kredi desteği derhal sağlanmalıdır. Sayın milletvekilleri, gerek Adalet ve Kalkınma Partisi programında gerek seçim bildirgesinde gerek hükümet programında gerekse acil eylem planında en önemli olarak vurgulama yapılan, hayvancılığa ve çiftçiye desteğinizin sözde kalmaması gerekmektedir. Verdiğiniz sözlerin ve yazılı taahhütlerin gereğini derhal yapmanız gerekir. İktidar temsilcileri olarak, kürsüye çıktığınızda, her sözünüzün başlangıcında, hep "daha otuz günlük iktidarız" diyorsunuz; ama, otuz günlük iktidarınızda, süratli bir şekilde, nasıl nereden buldun yasasını iptal ettiyseniz, nasıl malî miladı kaldırsaydınız, nasıl 607 milyarlık repo faiz gelirini vergi dışı bıraktıysanız, nasıl sadece 18 seramik üreticisi için 40 trilyon lira karşılıksız desteklemeyi çıkarmaya gayret ediyorsanız, elbette ki, ülkemizdeki milyonlarca insanımızın geçim kaynağı olan, perişan vaziyette bulunan hayvancımızı ve çiftçimizi gözardı edemezsiniz. Seçim meydanlarındaki vaatlerinizi tutunuz. Lütfen, o vaatlerinizi yerine getirerek, bu insanlarımıza sahip çıkalım. Hep birlikte vereceğimiz kararlarla, görüşmekte olduğumuz 2003 yılı geçici bütçesinde, unutulan bu insanlarımıza elimizi uzatalım. Onlar, bizleri, şu anda ekranları başında büyük bir heyecanla izliyorlar, onlara vereceğimiz bir yılbaşı müjdesini bekliyorlar. Gelin, hep birlikte, hayvancılığın ve yağlı tohumların, zeytinin, fındığın, mısırın, pamuğun, tütünün, şekerpancarının desteklenmesi ve teşvik edilmesi amacıyla verdiğimiz önergeyi kabul ederek, bütçenin bu tertiplerinde yer alan ödenekleri aylık yüzde 10 olarak artırarak değiştirelim. Gelin, geçimini hayvancılıkla, çiftçilikle sağlamakta olan bu insanlarımıza, hep birlikte, Büyük Millet Meclisi olarak bir yılbaşı müjdesi verelim. Hepinize sevgi ve saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Kemal Deveciler (CHP, Balıkesir). “Ek bütçe”. TBMM Genel Kurulu, 16. Birleşim tutanağı, 26 Aralık 2002. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-kemal-deveciler-22-2002-12-26-ek-butce (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.