# Şans oyunları hasılatından alınan vergi, fon ve payların düzenlenmesi hakkında (s.s.:1340) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Kemal Deveciler (CHP, Balıkesir) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 73. Birleşim - **Tarih:** 8 Mart 2007 - **Gündem:** ŞANS OYUNLARI HASILATINDAN ALINAN VERGİ, FON VE PAYLARIN DÜZENLENMESİ HAKKINDA (S.S.:1340) - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c149/b073/tbmm221490730381.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-kemal-deveciler-22-2007-03-08-sans-oyunlari-hasilatindan-alinan-vergi-fon-ve-paylarin-duzenlenmesi > Ali Kemal Deveciler (CHP), 8 Mart 2007 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 73. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ŞANS OYUNLARI HASILATINDAN ALINAN VERGİ, FON VE PAYLARIN DÜZENLENMESİ HAKKINDA (S.S.:1340)); konuşma 2.206 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı'nın geneli üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım. Ama, sözlerime başlamadan evvel, öncelikle, tüm kadınlarımızın 8 Mart Dünya Kadınlar Günü'nü kutluyor, ülkemizde kadınlarımızın gerek bürokraside gerekse siyaset ve politikada hak ettikleri yere gelmelerini ve daha fazla kadınımıza görev verilmesini temenni ediyorum. Tüm kadınlarımıza sevgi ve saygılarımı ve yüce Meclise de sevgi ve saygılarımı sunuyorum. Ülkemizde şans oyunları sektörü çok rağbet gören, bu nedenle de önemli miktarda hasılat yaratma kapasitesine sahip bir sektördür. Nitekim, sektörün bu hasılat yaratma kapasitesinin farkına varan kimi çevreler hiçbir verginin ve denetimin söz konusu olmadığı İnternet ve benzeri sanal ortamlarda illegal biçimde bu hasılata ortak olmaktadır. Bu şekilde, bir yandan şans oyunları ile ilgili bir kayıt dişilik oluşturulmakta, diğer yandan da bu tür oyunların devlet eliyle yönlendirilmesi prensibi zarar görmektedir. Nitekim, bazı sanayi ve ticaret odalarımızca yapılan araştırma sonuçlarına göre, ülkemizde yaklaşık 1,5 milyon kişinin İnternet ortamı üzerinden yasa dışı olarak oynatılan şans oyunu, müşterek bahislere iştirak ettikleri ve bu oyunlara bir yılda ödedikleri tutarın milyonlarca dolara ulaştığı hesaplanmaktadır. Şans oyunlarının hasılatından Kredi ve Yurtlar Kurumuna, Savunma Sanayii Destekleme Fo- nu'na, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna, Tanıtma Fonu'na, Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kuruluna ve tabii, bugüne kadar da belediyelere kaynak aktarılmaktadır, ama, bu yasayla belediyelere aktarılan kaynak şu anda kesilmektedir. Bununla ilgili önergelerimiz var. İnşallah, belediyelerin gasbedilen bu gelir kaynağı da yasanın nihayetinde yasaya konulacağını tahmin ediyorum, ümit ediyorum. Tüm bu aktarımlardan sonra, oyunları tertip eden kuruluşlara da belirlenmiş oranlar nispetinde pay verilmektedir. Şans oyunları hasılatından yapılan bu aktarımların farklılıklar arz etmesinin yanı sıra, hâlen uygulanan sistemde düzenlenen şans oyunlarının ödeyecekleri ikramiye tutarlarını ya da oranlarını belirleyen herhangi bir yasal düzenleme de yoktur. Bu nedenle, oyun türleri itibarıyla verilen ikramiyeler de farklılaşmaktadır. Şans oyunları hasılatından yapılan bu aktarımların farklar arz etmesinin yanı sıra, hâlen uygulanan sistemde düzenlenen şans oyunlarının ödeyecekleri ikramiye tutarlarını ya da oranlarını belirleyen herhangi bir yasal düzenleme de yoktur. Bu nedenle, oyun türleri itibarıyla verilen ikramiyelerde de farklılıklar olmaktadır. Tüm bu hususlar nedeniyle şans oyunlarının bir bütün olarak ele alınması ve sektörün rasyonel işlemesini ve basitliğini sağlamak üzere yeni bir düzenleme yapılması gereği çoktan beri bulunmaktaydı. Bu düşüncelerle tasarı ilk kez önümüze geldiğinde umutlanmış ve sevinmiştik. Bu şekilde sistem basitleştirilecek, izlemesi kolay hâle getirilebilecek ve tek bir metin üzerinden takibi mümkün olabilecekti. Bu umudumuza karşılık, tasarının Plan ve Bütçe Komisyonundan Genel Kurula indiği haliyle metin önemli eksiklikler içermektedir. Ne yazık ki, diğer bir deyişle, tasarı aslında hâlen düzeltilmeye de muhtaçtır. Her şeyden önce tasarının gerekçesinde amaçladığı söylenen bazı hususların metne yansımadığı durumlar mevcuttur. Nedir bunlar? Tasarının gerekçesinde, şans oyunlarına olan talebin, hiçbir verginin ve denetimin söz konusu olmadığı İnternet ve benzeri sanal ortamlar üzerinden oynatılan illegal oyunlara yönelmekte olduğu ifade edilmekte ve tasarıda oluşturulan sistemle, kamuya intikal eden kaynakların sürdürülebilir bir şekilde güvenceye bağlanmasının sağlanmış olacağı söylenmektedir. Gerekçede ön plana çıkarılan amacın çok güzel olmasına rağmen, tasarı, sadece şans oyunlarında zaten var olan sistemi yeniden düzenlemektedir. Yani, İnternet üzerinden kanun dışı oynatılarak halkımızdan toplanan paralar, yine bu kanunun kapsamı dışında kalmaktadır. Her ne kadar 2004 yılı Nisan ayından bu yana iddaa oyunu, bayi terminalleri ve İnternet sitelerinde oynatılmakta olduğundan ötürü yurt dışı kaynaklı illegal sitelerle belirli bir düzeyde rekabet edilebiliyor olsa da, maalesef, kaçak tutarı, konuşmamın başında söylediğim kadar yüksek düzeylerdedir hâlâ. Bu hâlâ önlenememiştir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde, tasarı, zaten var olan sisteme bir düzenleme getirmektedir. Fakat bu düzenleme, kayıp ve kaçağı sistem içine almayı amaçlamamaktadır. Şu hâlde, elimizdeki düzenleme nasıl olacak da, tasarıda buna ilişkin bir hüküm yokken, İnternet'te şans oyunları oynatan yabancı sitelere kaynak aktarılmasını ve bu surette yurt içindeki şans oyunları havuzunda yer alması gereken kaynağın dışarıya kaptırılmasını engelleyecektir? Bu husus gerekçede yer aldığı hâlde tasarıya konulmayan bir husustur ve var olan kaynak havuzunun artırılmasını engellemektedir. Ama Hükümet, her konuda olduğu gibi, yabancılara karşı burada da başı öne eğik tavrını korumaya kararlıysa, o başkadır tabii ki. Tasarının gerekçesinde belirtilen amaçlar şunlardır; bunlardan bahsetmek istiyorum: Vergilendirme ve kaynak aktarımının tek çatı altında konsolide edilmesi. Şans oyunları hasılatının aynı matrah tanımları üzerinden vergilendirilmesi. Şans oyunu üzerinden alınan yüksek vergilerin aşağı seviyelere çekilerek, daha fazla ikramiye verilmesi. Kamuya daha fazla tutarda kaynak aktarımının sağlanması. Kurum ve kuruluşların kamuya aktaracakları kaynakların güvenceye alınarak, rasyonel bir yönetimin teşvik edilmesi. Sayın milletvekilleri, tasanda belirtilen bu amaçları göz önüne aldığımızda, bunların tamamının şans oyunları hasılatından kamuya kaynak aktarılmasına yönelik amaçlar olduğunu görmekteyiz. Hatta sisteme ait "rasyonel" sözcüğü bile kaynak aktarımı amaçlı kullanılmaktadır. Yani, Hükümetin amacı, ne şans oyunları gibi yüksek kaynak yaratma gücüne sahip bir sektörü modern bir yönetim anlayışına göre rasyonelleştirmek ne de yasa dışı oyunları engellemektir. Hükümetin bu tasarıyla düşüncesi açıkça ortaya çıkmaktadır. Bu hesap, halkımızın oynadığı şans oyunları sonucunda sistemden kamu kesimine ne kadar kaynak aktarırız hesabıdır, daha fazlası değildir. Yani, kanun dişiliği azaltalım da gelirler artsın ya da sistem nasıl daha iyi işler konuları, maalesef, Hükümeti aşan konularmış gibi görünüyordur. Zaten, Hükümet, sistemin etkinliğini düşünüyor olsaydı, şans oyunlarının değişik kurumlar arasında pay edilmesini engeller ve bu sistemin tek çatı altında toplanmasını sağlardı. Sosyal güvenlikte tüm anayasal engellere rağmen tek çatı uygulamasına geçilme takıntısına sahip olan Hükümet, burada aynı yöntemi benimsememe yönünde de aynı kararlılığı göstermiştir. Bunun aslında bir çelişki olduğunun yargısını halkımıza bırakıyorum. Tasarının 4'üncü maddesi, şans oyunlarına bir takvim yılı içinde ödenecek ortalama ikramiyeyi hasılatlara belirli oranlarda bağlamaktır. Bu, sisteme bir belirlilik kazandırılması açısından olumlu bir yaklaşımdır. Öte yandan, yatırım ve işletme giderlerine ilişkin olmak üzere, yine hasılatların belirli oranlarına bağlı olarak sınırlamalar getirilmektedir. Bunun da olumlu olduğu düşünülebilir, fakat, burada dikkat çeken husus, 5'inci maddenin, Bakanlar Kurulunu, oranlar açısından, her bir kurum ve kuruluş için ayrı ayrı belirlemeye yetkili kılmasıdır. Bu, kurumlar arasında farklı uygulamalara neden olacak bir durumdur ve şans oyunları oynatma lisansı olan kurumların arasındaki eşitliğin, dolayısıyla sistemin etkinliğinin bozulmasına neden olabilecektir. Tasarının 6'ncı maddesiyle "şans oyunları vergisi" adı altında bir verginin tanımlanması ve bunun oranının belirlenmesi önemlidir. Bununla birlikte, vergi oranlarının, futbol müsabakalarına dayalı müşterek bahislerde yüzde 5, at yarışlarında yüzde 7, millî piyango ve diğer şans oyunlarında yüzde 10 olarak farklı biçimde belirleniyor olması, gerçekte belirtilen vergilendirme ve kaynak aktarımının konsolide edilmesi amacına uygun değildir. Bu farklı vergilendirme anlayışı kurumlar arası rekabet açısından uygun mudur? Eğer sistem tek çatı altında toplanmış olsaydı, bu mümkün olabilecek miydi? İddaa'dan aktarılan paylar Türk sporuna önemli katkılarda bulunmaktadır. Buradan aktarılacak payların amatör takımlara ve futbol haricindeki diğer amatör sporlara da yaygınlaştırılması, Türk sporunun desteklenmesi açısından çok önemlidir. Umalım da, tek çatı altında toplanamayan sistemde iddaa oyununun hasılatı düşmesin. Aksi takdirde, Türk futbolu için bu denli önemli bir destek olan oyun, işlevini yerine getirmekten uzaklaşır. Öte yandan, Türkiye Jokey Kulübü, son dört yılda müşterek bahislerden elde etmekte olduğu payın giderlerini karşılayamamasından ötürü sürekli zarar etmektedir. Geçen yılki zararı 60 trilyon lira civarındadır. Bu dönemde sadece zorunlu yatırımlar yapılmış olmasına ve cari giderlerin karşılanmasına karşın, 2006 yılı sonunda Türkiye Jokey Kulübünün bilanço nakit tutarı 2 milyon YTL seviyesine düşmüştür. Bu haliyle, 2007 yılının ilk çeyreğinden itibaren, Türkiye Jokey Kulübünün yasal sorumluluğu olan vergi ve fonları karşılamasında sorunlar oluşacaktır. Yarış ikramiyelerinin ödenmesindeki sıkıntılar nedeniyle şu an atçılık sektörü durma riskiyle karşı karşıya gelmiştir. Bu sorunun aşılabilmesi için yarış atı yetiştiriciliğini özendiren politikaların izlenmesi gerekmektedir Hükümet tarafından. Safkan at üretimi, at ticareti ve ihracatı artırılmalı, dünyadaki örneklere benzer biçimde at satış merkezlerinin kurulmasına Hükümet tarafından hız verilmelidir. Bu kapsamda, Tarım Bakanlığı, at yetiştiriciliği konusunda daha nitelikli politikalar oluşturulmasından ve bunun izlenmesinden sorumludur. Bu çerçevede, kendisi bir kamu kurumu olmasa da kamusal bir hizmet veren Türkiye Jokey Kulübü, zaman zaman, uygulamalar açısından denetlenmeli ve bu denetleme sonuçlan kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Şans oyunları sisteminin tek çatı altında birleştirilmemesinin pratikteki bir diğer sonucu da bayilerin değişik kurumların bürokrasileriyle boğuşmasıdır. Dolayısıyla, bu tür bir sistemin tasarıya getirilmemiş olması, bu açıdan da etkinliğe aykırıdır. Cumhuriyet Halk Partisi iktidarında bu alandaki bürokrasiyi, şans oyunları sistemini tek çatı altında toplayarak ve bayilik hakkı almış olan vatandaşların yetkili makamlarla ilişkisini en aza indirmek suretiyle bürokrasiyi azaltarak işe başlayacağız. Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; tasarının 7'nci maddesinde yer alan kamu paylarının dağıtımına ilişkin şu anki uygulama, şans oyunları sonucu elde edilen hasılattan, yasalara göre belirlenen oranlarda, yine yasaların öngördüğü tutarlarda çeşitli kamu kurumlarına kaynak aktarılması şeklindedir. Tasarıyla bu uygulamaya son verilmekte, bunun yerine, kurumlara şans oyunları vergisinden verilecek pay Maliye Bakanlığının takdirine bırakılmaktadır bu yasayla. Bu uygulama, ilgili kurumların gelirlerinde ciddi düşüşe veya oynamalara yol açabilir. Bu nedenle, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ile Kredi Yurtlar Kurumu başta olmak üzere bazı kurumların gelir dü- zeylerini güvence altına alacak düzenlemelere, vereceğimiz önergelerle, tasarıda yer verilmelidir. Tasarının bu yöndeki belirsizliklerini gidermek için Plan ve Bütçe Komisyonunda verdiğimiz önerge, maalesef, kabul edilmemiştir. Yine, tasarıya komisyon görüşmeleri sırasında eklenen geçici 5'inci maddeyle, Bakanlar Kurulu kararıyla bedeli Millî Piyango İdaresi bütçesinden karşılanmak üzere Türkiye'nin tanıtımına yönelik olarak spor ve kültürel tesisler yapılabilecektir. Spor ve kültürel tesislerin yapılacağı yer ile bu tesislerin işletilmesine ve ihalesine ilişkin usul ve esaslar da yine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir. Düzenlemenin son derece sakıncalı olduğunu bir kez daha burada tüm milletimizin huzurunda tekrar etmek istiyorum. Düzenlemeyle, Millî Piyango İdaresi amacı dışında bir işlevle görevlendirilmektedir. Normal olarak maddede sayılan hizmetlerin ilgili kurumların bütçesinden yapılacak harcamalarla yapılması gerekir. Bu harcamalar kamu yönetiminin tabi olduğu esaslara ve bu madde çerçevesinde Kamu İhale Kurumu hükümlerine tabidir. Maddeyle, harcamaların 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 832 sayılı Sayıştay Kanunu gibi kanunlar yanında Kamu İhale Kanunu'na da tabi olmaması öngörülmektedir. Düzenleme son derece sakıncalıdır. Çünkü, AKP Hükümetinin şeffaflıktan kaçmasının, bir şeyleri gizlemeye çalışma uygulamalarının bir tekrarıdır. Bırakın halk ne yaptığımızı denetim vasıtasıyla görsün. Bu kadar kapalı kapılar arkasına saklanmayalım artık. Tasarının 11'inci maddesi uyarınca, belediyeler şans oyunları sisteminden yapılan kamu payı dağıtımı dışında bırakılarak gelir kaybına uğratılmaktadır. Tasarıyla, şans oyunları hasılatından bugüne kadar belediyelere ödenen paylara son verilmektedir. Oysa, bugün, belediyelerin kaynak yetersizliğiyle karşı karşıya oldukları bir gerçektir ve bununla ilgili Hükümetin Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermiş olduğu Belediye Gelirleri Yasası da mevcuttur. Bu konuyla ilgili Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak bir önergemiz vardır. Önergemiz kabul edildiği takdirde, belediyelerimiz bu hak mahrumiyetinden kurtarılmış olacaktır. Bununla ilgili AKP Grubunun da bir önergesi olduğunu öğrendim. İnşallah, Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülüp Türkiye Büyük Millet Meclisine görüşülmesi için gönderilen kanun metninde belediyeler aleyhine kaldırılan bu maddelerin tekrar ekleneceğini ümit ediyorum. Gelelim tasarının geçici 4'üncü maddesine. En can alıcı madde bu maddedir. Bu madde bir af niteliğinde; iddaa'yı oynatan bir özel şirkete, bir kuruma af getirmektedir. Bilindiği gibi bilet bedeli üzerinden yüzde 10 oranında şans oyunları vergisi alınması gerekirken, bilet bedeli üzerinden yüzde 3 oranında vergi alınması nedeniyle uğranılan vergi zararı 200 trilyon liraya yakındır. İşte tasarının geçici 4'üncü maddesi, 2004'ten başlamak üzere "iddaa" adlı müşterek bahis oyununu daha farklı bir vergileme rejimine tabi tutmak istemektedir. Bu durum, gerçekte devletin vergiden zararını affetmeye yönelik bir hüküm içermektedir ve ayrıca düşük vergi uygulaması sonucu devletin bundan ettiği zararın affedilmeye çalışılması, oyun sistemi işleten ve aynı zamanda başbayilik yapan firmaya da haksız kazanç sağlanması anlamına gelmektedir. Bir konunun vergilendirilmesine ilişkin olarak uygulamada bir ihtilaf ya da yorum farklılığı varsa, bunun çözüm yeri yasama organı değildir, bunun çözüm yeri yargı mercileridir. Düzenleme, kanunların genelliği ilkesine aykırı olduğu gibi, Anayasa'nın 10'uncu maddesindeki "Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz." hükmüne da aykırıdır. Ayrıca, kamu yararı olmayan bir hükmün geçmişe şamil olması da düşünülemez. Böyle bir düzenlemenin hukuk devletinde de yeri yoktur. Bu nedenle de tasandan mutlaka çıkarılması gerekmektedir. Biz Cumhuriyet Halk Partisi Plan Bütçe Komisyonu üyeleri olarak, tasarının Plan Bütçe Komisyonunda görüşülmesi sırasında, geçici 4'üncü maddenin yasa metninden çıkartılmasını savunduk. Burada bir yanlışlığın yapıldığını, bir Anayasa'ya aykırılığın söz konusu olduğunu ve devletin 200 trilyon liraya yakın bir zarara uğratılacağını, bir kişi lehine, bir zümre lehine uğratılacağını söy- lemistik, fakat ne yazık ki kabul ettiremedik taleplerimizi. Ama, son bir gelişme de bununla ilgili... Cumhuriyet Halk Partisi Grubumuzun, geçici 4'üncü maddenin tasan metninden çıkartılmasıyla ilgili bir önergemiz vardır, 200 trilyon liralık kaybedilen vergi zayiinin hazinemize irat kaydedilmesi yönünde. Bununla ilgili son bir gelişme vardır. Sayın Bakan, spordan sorumlu Devlet Bakanı Mehmet Ali Şahin, duyarlı bir davranış göstermiştir geç de olsa, Cumhuriyet Halk Partisinin Plan ve Bütçe Komisyonunda getirmiş olduğu öneriyle, yanlışlığın düzeltilmesi yönünde bir adım atmıştır. Bunun beyan edilmiş olması Sayın Bakan tarafından, bizim için önemlidir, yanlıştan dönülmesi de bir erdemdir. Sayın Bakanı, CHP Grubunun haksızlığın giderilmesi yönündeki duyarlılığını dikkate almasından dolayı tebrik ediyorum, kendisine teşekkür ediyorum. Sayın Bakan -Sayın Maliye Bakanımız yok burada ama, Sayın Tarım Bakanımız var- şimdi burada soruyorum: Bu firma kimdir? Yani, bu firmayı biz biliyoruz da kamuoyuna açıklanması lazım ve niçin firma korunmak istenmektedir? Bu konuyu inceleyen gelirler kontrolörünün niçin inceleme sonrası tutanak tutması dahi engellenmiştir? Bunun açıklığa kavuşmasını ve Sayın Maliye Bakanı tarafından bunun kamuoyuna açıklanmasını talep ediyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şans oyunlarına ait kurulması gereken yeni sistemin ana hatlarını Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına sizlere açıklamış bulunmaktayım. Eleştiri noktalarım, aynı zamanda gelecek seçimlerden sonraki Cumhuriyet Halk Partisi iktidarı tarafından sisteme ait atılacak adımların bir ifadesidir. Biz, şans oyunları sistemini tek çatı altında toplamak suretiyle rasyonelleştirerek, şans oyunlarının tahsilatını artıracağız ve bayileri bürokrasiyle daha az muhatap kılacağız ve de çok müşkül durumda bulunan, maddi olanaksızlıklar neticesi varlıklarını sürdürmekte zorlanan ve bulunduğu yörelerde birkaç kişinin sırtına maddi ve manevi olarak yük olan amatör spor branşları ve amatör spor kulüplerinin de maddi olarak daha fazla faydalanabileceği bir duruma getireceğiz şans oyunlarını. Yasanın ülkemize, halkımıza ve spor kulüplerimize hayırlı olmasını diliyor, hepinize saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Kemal Deveciler (CHP, Balıkesir). “Şans oyunları hasılatından alınan vergi, fon ve payların düzenlenmesi hakkında (s.s.:1340)”. TBMM Genel Kurulu, 73. Birleşim tutanağı, 8 Mart 2007. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-kemal-deveciler-22-2007-03-08-sans-oyunlari-hasilatindan-alinan-vergi-fon-ve-paylarin-duzenlenmesi (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c149/b073/tbmm221490730381.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.