# İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Rıza Gülçiçek (CHP, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 82. Birleşim
- **Tarih:** 21 Mayıs 2003
- **Gündem:** İŞ KANUN TASARISI VE SAĞLIK AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL İŞLER (S,S, 73)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-gulcicek-22-2003-05-21-is-kanun-tasarisi-ve-saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler-s-s-73

> Ali Rıza Gülçiçek (CHP), 21 Mayıs 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 82. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İŞ KANUN TASARISI VE SAĞLIK AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL İŞLER (S,S, 73)); konuşma 515 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ALİ RIZA GÜLÇİÇEK (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan İş Kanunu Tasarısı hakkında şahsım adına söz almış bulunuyorum; hepinizi sevgi ve saygılarımla selamlıyorum.

Sayın Kafkas, konuşmasında, İş Kanunu Tasarısını, Avrupa Birliği, ILO Sözleşmesi ve Avrupa Konseyi Sosyal Şartlarına uyumlu hale getirdiklerini söyledi.

Sayın Kafkas'ın Avrupa Sosyal Şartını ne kadar incelediğini bilemiyorum. Avrupa Konseyi Sosyal İşler Komisyonu üyesi olarak, son dönemlerde tanık olduğum bir konuyu dikkatlerinize sunmak istiyorum.

Değerli milletvekilleri, 5 Mayıs 1949'da, 10 Avrupa ülkesi (Belçika, Danimarka, Fransa, Lüksemburg, İngiltere, Norveç...) Avrupa Konseyini kuran anlaşmayı imzalamışlardır. Kuruluşunu izleyen yılda, Türkiye ve Yunanistan, Avrupa Konseyine kurucu üye sıfatıyla katılmışlardır. Avrupa Konseyi, bugün 44 ülkeden oluşmaktadır.

Ülkemizin de taraf olduğu Avrupa Konseyi sözleşmeleri çerçevesindeki mekanizmalardan biri olan Avrupa Sosyal Şartı, demokratik sistemlere tam işlerlik kazandırılabilmesini teminen, özellikle ekonomik ve sosyal alanlarda insan haklarının güvence altına alınması amacıyla oluşturulmuş bir mekanizmadır. Böylece, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesiyle sivil ve siyasî platformlara getirilen insan haklarının -koruma ve denetim mekanizmalarını- diğer konuları da kapsayacak şekilde yaygınlaştırılması hedeflenmiştir.

Avrupa Sosyal Şartı, aynı zamanda, insan hak ve özgürlükleri ile bu hakların sözleşme taraflarınca korunmasını teminat altına alan bir kontrol sistemini de getirmektedir. Kısa süre önce değişiklikler yapılan 1996 Avrupa Sosyal Şartı, 1999 yılında yürürlüğe girmiş ve zaman içerisinde 1961 Sözleşmesinin yerine geçmiştir. Ülkemiz, 18.10.1961 ve 24.10.1989 tarihlerinde, Avrupa Sosyal Şartını kabul etmiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 1961 yılında imzaya açılan sosyal şartta, ekonomik ve sosyal içerikli haklar, bu çerçevede sağlık, hastalık, işsizlik sigortaları, aile ve emekli yardımları gibi çeşitli konular yer almaktadır. Taraf ülkeler, şartla güvence altına alınan hakların tümünü kabul etme yükümlülüğünü taşımaktadır. Bununla birlikte, taraflar, sosyal şartın özünü teşkil eden bir dizi hakkı kabul yükümlülüğü getirmişlerdir.

Avrupa Sosyal Şartıyla teminat altına alınan haklar: Özellikle, yaşamını hür iradesiyle çalışarak idame ettirme hakkı; tam gün çalışmayı güvence altına alan bir sosyal ve ekonomik politika; ücret ve çalışma saatlerine dair hakkaniyetli çalışma şartları; zorunlu istihdam yasağı; işten atılma durumunda güvence; aile birleşimi hakkı; Avrupalı işçilere göçmenlik işlemlerinde kolaylık; günlük ve haftalık elverişli çalışma saatlerinin sağlanması ve üretimin artırılmasıyla etkili olan diğer faktörlerin elverdiği ölçüde, haftalık iş günlerinin adım adım kısaltılması; kadın ve erkeklere şans eşitliği ve işyerinde eşitlik hakkı; tüm işçiler için ücretsiz iş bulma, hizmet kurumları sağlama veya mevcutları muhafaza etme; uygun meslek danışmanlığı, meslekî eğitim ve mesleğe tekrar dönmeyi sağlama veya teşvik etme; vatandaşlar ile ülkede yasal olarak bulunan veya çalışan yabancılar lehine ırk, cinsiyet, yaş, dil, din, görünüş, ulusal veya sosyal sağlık veya millî bir azınlığa dahil olma veya olmama farkları gözetilmeksizin, Avrupa Sosyal Şartında yer alan tüm hakların garantisidir.

Değerli milletvekilleri, Avrupa Sosyal Şartında yer alan haklara riayet edilmesi, Avrupa Sosyal Haklar Komisyonu tarafından denetlenir. Avrupa Sosyal Şartının ihlal edildiği belirtilen bir şikâyetle, Avrupa Sosyal Haklar Komisyonuna başvuru imkânı, 1995 yılında imzaya açılan ve 1998'de yürürlüğe giren bir protokolle sağlanmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugünkü mevcut düzenleme ile ülkemizin de taraf olduğu Avrupa Sosyal Şartında yer alan haklar taban tabana zıttır. Türkiye, Avrupa Birliğine girmek için birçok kriteri yerine getiriyor, uyum yasalarının çıkması için büyük çabalar sarf ediyor; ancak, çok önemli kriterlerden vazgeçiyor. Bu yasaların çıkması için, Türkiye üzerinde baskı kurulmasında da, özellikle...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Rıza Gülçiçek (CHP, İstanbul). “İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)”. TBMM Genel Kurulu, 82. Birleşim tutanağı, 21 Mayıs 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-gulcicek-22-2003-05-21-is-kanun-tasarisi-ve-saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler-s-s-73 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.