# Uyuşmazlık mahkemesinin kuruluş ve işleyişi hakkında kanun ile hakimler ve savcılar yüksek kurulu kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun tasarısı (s.s.:225)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Rıza Öztürk (CHP, Mersin)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 134. Birleşim
- **Tarih:** 23 Temmuz 2008
- **Gündem:** UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ HAKKINDA KANUN İLE HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI (S.S.:225)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-ozturk-23-2008-07-23-uyusmazlik-mahkemesinin-kurulus-ve-isleyisi-hakkinda-kanun-ile-hakimle-2

> Ali Rıza Öztürk (CHP), 23 Temmuz 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 134. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ HAKKINDA KANUN İLE HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI (S.S.:225)); konuşma 439 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ALİ RIZA ÖZTÜRK (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan Uyuşmazlık Mahkemesiyle ilgili tasarının 2’nci maddesi üzerindeki, grubumuzun değişiklik önergesiyle ilgili söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; mevcut Yasa’da “Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Görevi” başlığıyla tanımlanmış 3’üncü madde. “Görevi” olarak geçiyor. Bizim bu tasarıda ise “Yönetim ve temsil” başlığıyla getirilmiş. Eski Yasa’da “başkan vekilliği” diye bir müessese yok. “Uyuşmazlık Mahkemesi işlerinin yönetim ve yürütülmesi başkanın ödevidir.” denilmiş. Burada ise başlık “Yönetim ve temsil”dir. Şimdi “temsil” ile “yönetim” birbirinden farklı iki kavramdır. Burada temsil yetkisinin ve görevinin Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanına ait olması doğru bir şeydir. Ancak, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisi bir yüksek mahkeme olduğuna göre, bunun yönetim hakkının tek başına Mahkeme Başkanına ait olması bu Mahkemenin yüksek mahkeme olma niteliğiyle bağdaşmamaktadır. Bu nedenle, bu tasarıdaki yönetim sözcüklerinin çıkarılmasını istiyoruz.

Yine, tasarının 2’nci maddesinde “Başkanlığın boş veya Başkanın özürlü veya izinli olması hâllerinde Başkana ait görev ve yetkiler, Anayasa Mahkemesince kendi asıl ve yedek üyeleri arasından seçilip görevlendirilen Başkanvekili tarafından yerine getirilir ve kullanılır.” deniliyor. Biz bu hükmün tamamen çıkarılmasını istiyoruz. Oysa Anayasa’mızın 146 son maddesinde Anayasa Mahkemesi üyelerinin asli görevleri dışında resmî veya özel görev alamayacakları düzenlenmiştir. Hangi görevlerin asli görev olduğu hususu Anayasa’da tek tek sayılmıştır. Anayasa’da gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin düzenlendiği 158’inci maddesinde ve gerekse diğer maddelerde “uyuşmazlık başkan vekilliği” şeklinde bir görev öngörülmemiştir. Anayasa’nın ihdas etmediği bir görevi yasalarla ihdas etmemiz mümkün değildir. Kaldı ki, Anayasa’nın 148 son maddesinde Anayasa Mahkemesine sadece Anayasa’yla görev verilebileceği düzenleme altına alınmıştır. Anayasa’da Anayasa Mahkemesine Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını görevlendirme yetkisi tanınmıştır. Anayasa’nın hiçbir maddesinde Anayasa Mahkemesine Uyuşmazlık Mahkemesi başkan vekilliğini görevlendirme hakkı ve yetkisi tanınmamıştır. Anayasa’da ve yasalarda tanınmayan bir hak ve yetkinin kullanılması ve Anayasa’ya aykırı olarak yasayla böyle bir hakkın tanınması mümkün değildir. Bu nedenle, Anayasa’da tanınmayan bir yetkinin yasayla Anayasa Mahkemesine verilmesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu düşünmekteyiz.

Diğer yandan, tasarıyla öngörülen değişiklikler uyarınca yasanın 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası, demin de söylediğim gibi, tümüyle madde metninden çıkarılmalıdır. Anayasa’nın 158’inci maddesinin ikinci fıkrasının mahkemenin işleyişinin yasayla düzenleneceği öngörülmesine karşı, burada, toplanan kuruldaki eksikliğin yedek üyelerle tamamlanması ve kıdemli olan kurul üyesi yönetiminin çalışılacağı yolunda bir hüküm konulabilinir. Ancak yasanın 2’nci maddesinin beşinci fıkrası son cümlesinde mahkemenin başkanının başkanlığında toplanılacağı öngörüldüğüne göre anılan fıkrada bir düzenleme yapılmadan zaten başkan vekilliğinin ihdası da ayrıca işlevi olmayacaktır, işlevsiz kalacaktır. Anayasa’da Uyuşmazlık Mahkemesi üyesi seçiminde olası boşluklar için yedek üyelikten söz edilmesine rağmen Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının yerine bu anlama gelebilecek bir düzenleme ihdas edilmemiştir. Anayasa Mahkemesi üyelerine Anayasa dışındaki metinlerle görev verilemeyeceğine göre 3’üncü madde ikinci fıkranın bütünüyle yasa tasarısı metninden çıkarılmasının daha doğru olacağına, hukuka ve Anayasa’nın temel ilkelerine uyacağını düşünmekteyiz.

Yüce Meclisin önergemize destek vermesini bekliyoruz.

Saygılar sunarım. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Rıza Öztürk (CHP, Mersin). “Uyuşmazlık mahkemesinin kuruluş ve işleyişi hakkında kanun ile hakimler ve savcılar yüksek kurulu kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun tasarısı (s.s.:225)”. TBMM Genel Kurulu, 134. Birleşim tutanağı, 23 Temmuz 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-ozturk-23-2008-07-23-uyusmazlik-mahkemesinin-kurulus-ve-isleyisi-hakkinda-kanun-ile-hakimle-2 (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.