# Yaş sebze ve meyve üreticilerinin sorunları hakkında - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Ali Rıza Öztürk (CHP, Mersin) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 19. Birleşim - **Tarih:** 19 Kasım 2008 - **Gündem:** YAŞ SEBZE VE MEYVE ÜRETİCİLERİNİN SORUNLARI HAKKINDA - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-ozturk-23-2008-11-19-yas-sebze-ve-meyve-ureticilerinin-sorunlari-hakkinda > Ali Rıza Öztürk (CHP), 19 Kasım 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 19. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YAŞ SEBZE VE MEYVE ÜRETİCİLERİNİN SORUNLARI HAKKINDA); konuşma 647 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ALİ RIZA ÖZTÜRK (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Dünyada yaşanmakta olan ve ne zaman, nerede duracağı belli olmayan ekonomik krizin yaş sebze ve meyve üreticilerine etkileri her geçen gün daha fazla artmaktadır. Bugüne kadar izlenen yanlış tarım politikaları zaten üreticileri perişan etmekteydi ama üstüne bu ekonomik kriz de eklenince daha da çekilmez bir hâle gelmiştir. Geçen yıl 18-46 gübrenin fiyatı 58 iken şimdi 100, triple süper fosfat 32 iken şimdi 80; 15-15 gübre 27 iken şimdi 68, yüzde 46’lık azot 30 iken şimdi 40, yüzde 21 azot 18 iken şimdi 32, yüzde 33 nitrat 22 lira iken şimdi 35, yüzde 26 nitrat 20 lira iken şimdi 32 ama buna karşılık limonu, mandalinayı, portakalı, yer fıstığını, buğdayı, susamı alan yok değerli arkadaşlarım. Değerli milletvekilleri, ihracatçı, üretici ve dolayısıyla narenciyeyle ilgili tüm sektörler şimdiden çok ciddi bir sıkıntı içine girmişlerdir. Nakit akışları durma noktasına gelmiştir. Yaş sebze ve meyve sektörü ithal girdisi olmadan 1,5 milyar dolarlık ihracatla net döviz girdisi sağlayarak büyük bir katma değer yaratan bir sektördür. Sektörün emek-yoğun bir sektör olduğu düşünülürse, bu yaş sebze ve meyve ihracatının yaklaşık 15 milyon kişiye iş ve aş sağlayan bir faaliyet zinciri olduğu göz ardı edilmemelidir. Yine, bu yaş sebze ve meyve ihracatının lokomotifi, temeli turunçgillerdir. Bu ihracatın üçte 1’i turunçgillerden meydana gelmektedir. Bu durum, olası bu ciddi krizden en fazla etkilenen sektörün turunçgiller sektörü olduğunu göstermektedir. Sorunları ben kısaca hemen özetlemek istiyorum: Finansmanın yarısını kendi öz kaynaklarıyla, yarısını banka kredisiyle yapan ihracatçılar dövizin de artmasından dolayı büyük bir baskı altındadır. Döviz kredi faizleri kriz öncesi yüzde 5-6 iken, bugünlerde 11-12 seviyesine çıkartılmış, bu oranda da artış göstermektedir. Yine, yaş sebze ve meyve ihracatçılarına, bu meydana gelen faiz artışından dolayı toplam zarar olarak 45 milyon dolarlık ek bir maliyet getirdiği hesaplanmaktadır. Rusya Federasyonu’na yapılan ihracatta her TIR yüklemesi için analiz yapılmakta, analiz ücretleri yüksek tutulduğundan büyük bir maliyet unsuru olmakta, ayrıca büyük bir zaman kaybına neden olmaktadır. Yine, bunun ihracatın önemli bir kısmının başta Rusya olmak üzere Doğu Avrupa ülkelerine, Doğu Bloku ülkelerine ihraç edildiği düşünülürse ve ekonomik krizden en fazla bu ülkelerin etkilendiği düşünülürse, yine ihracatçıların ülke içerisindeki alımlarının da dolar olduğunu, dolar kullandıklarını düşündüğümüzde çok büyük kayıplarının olduğu düşünülmektedir. Buna karşı acilen yapılması gereken olaylar: Geçmiş yıllarda bekleyen ve kullanılmamış olan hak edişlerin ve 2008-2009 sezonunda üzüm ve turunçgiller ihracatına ödenmesi planlanan hak edişlerin bir defaya mahsus olarak nakit olarak ödenmesi, ihracatçı kredilerindeki maliyet ve finansman sorununu çözebilmek için Eximbank kredilerinde yaş sebze ve meyve ihracatına öncelik verilmesi ve kolaylık gösterilmesi; yine, laboratuvar analiz giderlerinin makul seviyelere çekilmesi ve analiz sisteminin baştan, yeniden gözden geçirilmesidir değerli arkadaşlarım. Hepiniz de takdir edersiniz ki artık köylü, çiftçi kullandığı toprağı ekemez olmuştur, ektiği ürünleri biçemez olmuştur ve biçtiği ürünleri satamaz hâle gelmiştir. Geçen sene darının kilogram fiyatı 450 iken şimdi 35 kuruşa alan yoktur değerli arkadaşlarım. Toprak, kendisine ihanet edeni asla affetmez. Toprak, büyük bir üretim gücüdür, büyük bir üretim potansiyelidir. Ama son altı yılda tarım yük olarak görüldüğünden, toprak, üretim aracı olma özelliğinden çıkarılmıştır. Çiftçi, köylü, esnaf gerçekten perişan edilmiştir. Zaten vatandaşın alım gücü kalmamıştır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) ALİ RIZA ÖZTÜRK (Devamla) – Vatandaş alışveriş yapma gücünü kaybetmiştir. Tüketicinin tüketim gücü kalmamıştır değerli arkadaşlarım. Siyasi iktidara bundan bir sene önceye kadar uyarılar yapılmasına rağmen, çeşitli ekonomik çevrelerden, siyasi çevrelerden bu ekonomik krize karşı uyarılar yapılmasına rağmen siyasi iktidar bu ekonomik krize karşı hiçbir önlem almamış, önce ekonomik krizin Türkiye’yi etkilemediğini Sayın Başbakan ifade etmiş, şimdi teğet geçtiğini söylemiş. Ama teğet geçen kriz, ne yazık ki tüm sanayi sektörünü, işverenleri etkilediği gibi, onları darmaduman ettiği gibi Türk çiftçisini, Türk köylüsünü de perişan etmiştir. Artık, vatandaş bugün pazara çıkamamaktadır. Ekonomi durmuştur. Esnaf siftah etmeden kepenk kapatmaktadır. Bunu tüm milletvekillerimiz yaşadıkları seçim bölgesinde bilmektedirler. Acilen yapılması gereken, derhâl Türkiye’nin gelişmekte olduğu bir ülke olduğu da dikkate alınarak tozpembe tablolar çizmek yerine, gerçekten üretimi artırmak, üreticilerin gücüne güç katmaktır, köylülere sahip çıkmaktır. Hepinize saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ali Rıza Öztürk (CHP, Mersin). “Yaş sebze ve meyve üreticilerinin sorunları hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 19. Birleşim tutanağı, 19 Kasım 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-ozturk-23-2008-11-19-yas-sebze-ve-meyve-ureticilerinin-sorunlari-hakkinda (erişim: 28 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.