# Bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu ve diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun (s.s.:606)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Rıza Öztürk (CHP, Mersin)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim
- **Tarih:** 27 Ocak 2011
- **Gündem:** BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU VE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN (S.S.:606)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-ozturk-23-2011-01-27-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-gen

> Ali Rıza Öztürk (CHP), 27 Ocak 2011 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU VE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN (S.S.:606)); konuşma 544 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ALİ RIZA ÖZTÜRK (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin çuval kanun tasarısı üzerinde Cumhuriyet Halk Partisinin verdiği önerge üzerine söz aldım. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bu çuval kanun tasarısı, aslında kamuoyunda, gerçekten kamuya borçlu olanların, borçları yeniden yapılandırılacak olan kişilerin beklentilerini karşılamaya yönelik olarak getirilmiş ancak burada herkesin beklentisi ne yazık ki karşılanamamıştır. Örneğin, tarım kredi kooperatiflerine borcu olan çiftçilerimiz vardır. Bu çiftçilerimizin tarım kredi kooperatifine olan borçları, Cumhuriyet Halk Partili Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerinin itirazlarına rağmen ve verdikleri önergelere rağmen iktidar partisi AKP tarafından dikkate alınmamıştır.

Yine başka bir beklenti de kamuoyunda öteden beri bilindiği üzere, kamuoyunda karşılıksız çek mağdurları olarak bilinen kişilerin uğradıkları mağduriyetlerin giderilmesine yönelik bir beklentidir. Kamuoyunda aslında bu konuda çok ciddi bir beklenti vardır, yıllardan beri bu beklenti devam etmektedir. Bu beklentiyi karşılamak için 5941 sayılı Çek Kanunu çıkarılmış ancak bu Çek Kanunu kamuoyundaki bu mağduriyeti giderememiştir, gideremeyeceği zaten belliydi. Bu konuda da yine Cumhuriyet Halk Partili Plan ve Bütçe Komisyonu üyeleri, adli para cezalarının idari para cezasına çevrilerek yeniden yapılandırılmasını öngören önergeler vermişler ve bu önergeler reddedilmiştir.

Değerli arkadaşlarım, daha geçen hafta burada Türk Ticaret Kanunu’nu biz görüştük, yasalaştırdık. Türk Ticaret Kanunu’nun 780-823’üncü maddeleri arasında çek kırk dört madde hâlinde düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nda salt bir ödeme aracı olarak öngörülen ve salt bir özel hukuk argümanı olan çeke, 5941 sayılı Çek Kanunu’yla kendisinden beklenmeyecek büyük yükler yüklenmiştir.

Değerli milletvekilleri, gerçekten kamuoyunda karşılıksız çek keşide etme fiilinden hapse giren ve bu nedenle aileleri mağdur olan insanların sorunu büyüktür. Aslında, karşılıksız çek keşide etme fiilinin suç olarak düzenlenmesi ve bir ceza yaptırımına bağlanmasının en önemli sonucu karşılıksız çek olgusunu azaltmamıştır, aksine daha da artırmıştır. Karşılıksız çek olayının Türkiye’de artmasının temel nedeni, karşılıksız çek keşidesinin suç olmadığı yönünde olduğu dönemlerde çek alelade bir ödeme aracı olarak kabul edilmiş ve ödemelerin çekle yapılmasını kabul edip etmemekte çok özenli davranan hamil, çekin bir ceza yaptırımıyla karşılandığı dönemde ceza yaptırımının yarattığı yapay güven ortamına dayanarak çeki almakta yeterli özeni göstermemiştir ve bu nedenle ceza yaptırımının yarattığı yapay ortam nedeniyle gerçekten kötü niyetli keşideciler tarafından daha aldatılabilir hâle gelmiştir. Bu da çekin işlevsel olarak bononun yerini almasını, bir ödeme aracı değil kredi aracı olarak kullanılması sonucunu doğurmuştur.

5941 sayılı Çek Kanunu, çeki özellikle bononun yerine ikame eden uygulamayı daha da pekiştirmiştir. Çünkü ceza yaptırımı, hamillerin çeki bono ve poliçeye nazaran daha güvenilir bir senet olarak görmeye devam etmelerini sağlamış, esasen yaptıkları vadeli alışverişlerde bono almaları gerekirken onun yerine en azından ceza yaptırımı bulunduğu nedeniyle nispeten daha güvenli gördükleri çeki almayı tercih etmişlerdir. Oysa uygulamada işlevsel bakımdan ileri vadeli çekle senet arasında hiçbir farkın olmadığı, aynı fonksiyonu gördükleri açıktır. İleri keşide tarihli çeki alan hamil de çeki aldığı tarihte çekin karşılığının bulunmadığını bilmektedir, çekin üzerinde yazılı tarihte keşidecinin borcunu ödeyeceği umudunu taşımaktadır dolayısıyla çeki bono vasfında kabul ederek almıştır.

Bu durumda karşılıksız çek keşide etme suçundan dolayı mağdur edilen binlerce ailenin, milyonlarca kişinin sorunlarının çözülmesi bu kanun tasarısı içerisinde mümkünken, iktidar partisi Adalet ve Kalkınma Partisinin bu sorunu görmezlikten gelerek bu sorunun çözümüne yönelik taleplerini reddetmesini anlamak mümkün değildir. Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak bu konuda 17’nci madde üzerinde tekrar önerge vereceğiz.

Umut ediyorum ve diliyorum ki iktidar partisi Adalet ve Kalkınma Partisi bu önergemize destek verir ve bu çekçilerin sorunları da çözülür diye düşünüyorum. Hepinize saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Rıza Öztürk (CHP, Mersin). “Bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu ve diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun (s.s.:606)”. TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim tutanağı, 27 Ocak 2011. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-riza-ozturk-23-2011-01-27-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-gen (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.