# Anayasa çerçevesinde,olası ırak savaşının meşruiyet temelleri hk.

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ali Topuz (CHP, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 35. Birleşim
- **Tarih:** 20 Şubat 2003
- **Gündem:** ANAYASA ÇERÇEVESİNDE,OLASI IRAK SAVAŞININ MEŞRUİYET TEMELLERİ HK.
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ali-topuz-22-2003-02-20-anayasa-cercevesinde-olasi-irak-savasinin-mesruiyet-temelleri-hk

> Ali Topuz (CHP), 20 Şubat 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 35. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ANAYASA ÇERÇEVESİNDE,OLASI IRAK SAVAŞININ MEŞRUİYET TEMELLERİ HK.); konuşma 406 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ALİ TOPUZ (İstanbul) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; sınır komşumuz Irak'a yönelik savaş sürecinin hızlandığı, Türkiye'nin de Amerika Birleşik Devletlerinin yanında bu savaşa sürüklendiği bir ortamda, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası çerçevesinde, olası Irak savaşının meşruiyet temelleri konusunda bir analiz ve değerlendirme yapmak amacıyla huzurunuzda bulunuyorum; hepinizi en içten duygularımla ve saygılarımla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar) Bana bu konuşma fırsatını veren Sayın Başkanımıza da teşekkürlerimi sunuyorum.

Evet, değerli arkadaşlarım, savaş süreci hızlanıyor, savaş paranoyası, kâbus gibi üzerimize çöküyor. Böyle bir ortamda, Türkiye'nin ulusal çıkarlarını, insanlığın çıkarlarını korumaya dönük düşüncelerimizi sık sık ortaya koyma fırsatını bulmaya çalışıyoruz.

Hiç kuşku yok ki, uygarlığın bu aşamasında, sorunlar, mutlaka barış yoluyla çözümlenmelidir; uygarlığın bu aşamasında, savaş düşünülmemelidir.

Barış yoluyla sorunların çözülebileceği konusundaki umudumu koruyarak, Irak savaşıyla ilgili endişelerimi huzurlarınızda size açıklamaya çalışacağım.

Irak savaşıyla ilgili ne siyasî ne de ahlakî geçerli bir neden vardır. Bu savaşın çeşitli boyutları üzerinde, değerli parti yöneticileri, uzmanlar çeşitli değerlendirmeler yapıyorlar. Siyasî yönü tartışılıyor, askerî yönü tartışılıyor, hele hele ekonomik yönü olanca genişliğiyle tartışılıyor; ama, her nedense, bu savaşın hukuksal yönü, bu savaşın meşruiyet yönü yeteri kadar tartışılamıyor. Bu nedenle, ben, bu savaşla ilgili olarak, hukuksal yönü ve meşruiyet yönü üzerine eğilerek değerlendirme yapma yolunu seçtim. Hiç şüphe yok ki, aramızda çeşitli düşünce farklılıkları vardır, siyaset anlayışı bakımından farklılıklarımız vardır; ama, bizim, bu konuyu iyi bir analize ve iyi bir değerlendirmeye tabi tutabilmemiz için, mutlaka, bu siyasal düşünce farklılıklarımızın üstüne çıkarak, ulusun çıkarları açısından objektif doğrulara bakarak, doğru bir analiz, doğru bir tahlil, doğru bir değerlendirme yapmak durumundayız.

Bu konuyla ilgili iki düzeyde hukuksal ve meşruiyet sorunları vardır. Birinci düzey uluslararası hukuk, ikinci düzey bizim ulusal hukukumuzdur. Uluslararası hukuka göre, meşruiyet, bizim Anayasamızda da, zaten, 92 nci maddede, birinci satırda yer alarak öncelik kazanmıştır. Bugüne kadar da, gerek devletimizi resmen temsil eden yetkililer, başta Sayın Cumhurbaşkanımız olmak üzere, Başbakanımız, diğer yöneticiler, partilerimizin genel başkanları, yöneticileri, birkaç gün öncesine kadar, uluslararası düzeydeki meşruiyetin Irak savaşıyla ilgili bir karara varma konusunda en önemli unsur olduğunu tekrarlayagelmişlerdir. Her nedense, bir iki günden beri, hükümet yetkilileri, uluslararası meşruiyet konusunun tartışmalı bir konu olduğunu belirterek, bir başbakan yardımcısı arkadaşımız, bu tartışmalı konunun Türkiye Büyük Millet Meclisinde karara bağlanacağı gibi, çok yadırgadığım bir değerlendirmede bulundu.

Değerli arkadaşlarım, çok açık bir gerçektir ki, Irak'ta, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin aldığı karar doğrultusunda inceleme, denetleme yapılmaktadır. Bunlar sonuçlanmadan, bu denetleme raporu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde yeni bir karara bağlanmadan Irak'la ilgili olarak bir savaş teşebbüsü, kesin olarak uluslararası hukuka aykırı olacaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ali Topuz (CHP, İstanbul). “Anayasa çerçevesinde,olası ırak savaşının meşruiyet temelleri hk”. TBMM Genel Kurulu, 35. Birleşim tutanağı, 20 Şubat 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ali-topuz-22-2003-02-20-anayasa-cercevesinde-olasi-irak-savasinin-mesruiyet-temelleri-hk (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.