# Olağanüstü hal bölge valiliği ihdası hakkında kanun hükmünde kararnameye bir geçici madde eklenmesi hk. (s.sayı 268) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Atilla Koç (AK Parti, Aydın) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 29. Birleşim - **Tarih:** 17 Aralık 2003 - **Gündem:** OLAĞANÜSTÜ HAL BÖLGE VALİLİĞİ İHDASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEYE BİR GEÇİCİ MADDE EKLENMESİ HK. (S.SAYI 268) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/atilla-koc-22-2003-12-17-olaganustu-hal-bolge-valiligi-ihdasi-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname > Atilla Koç (AK Parti), 17 Aralık 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 29. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: OLAĞANÜSTÜ HAL BÖLGE VALİLİĞİ İHDASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEYE BİR GEÇİCİ MADDE EKLENMESİ HK. (S.SAYI 268)); konuşma 1.084 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA ATİLLA KOÇ (Aydın) - Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; Olağanüstü Hal Bölge Valiliği İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Bir Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun Tasarısı üzerinde Grubum adına söz almış bulunmaktayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Kıymetli milletvekilleri, asayiş ve tehdit meselesinde, Türkiye Cumhuriyeti iç ve dış tehdit algılamasında, iç tehdidi bertaraf etmek üzere İçişleri Bakanlığını görevlendirmiştir. İki kutuplu soğuk savaş döneminde aşırı sol ve sağ örgütlerle mücadelesini sürdüren cumhuriyetimiz, 1984 yılından beri, Türkiye üzerinde tarihî emeller besleyen ülkeler tarafından desteklenen ve beslenen, yaygın ve şiddete dayalı terör örgütü PKK'ya karşı mücadele etmektedir. PKK terör örgütüne karşı mücadele, 1987 yılına kadar 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu çerçevesinde yürütülmüştür. 1987 yılında sıkıyönetim uygulamasının kaldırılmasıyla, teröre karşı mücadele, tamamen İçişleri Bakanlığının sorumluluğunda gerçekleştirilmiştir. Bu geçiş döneminde teröre karşı mücadelenin kesintisiz devamını sağlamak üzere 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu yürürlüğe konulmuştur. Yine, 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunuyla İçişleri Bakanlığı sorumluluğuna verilen teröre karşı mücadeleye etkinlik kazandırmak için, yasa kapsamında 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çıkarılmış, Jandarma Asayiş Komutanlığı ihdas edilmiş ve emrine yeterli kolluk kuvveti tahsis edilmiştir. Bu kanunla, bölgedeki askerî kuvvetlerin de gerektiğinde terörle mücadelede kullanılması imkânı tanınmış, bu mücadele tamamen meşru, sivil otoritenin sevk ve idaresi altında yürütülmüş ve halen de yürütülmektedir. İlk defa 19 Temmuz 1987 tarihinde Diyarbakır, Bingöl, Hakkâri, Mardin ve Siirt İllerinde sıkıyönetim uygulamasının sona erdirilmesiyle birlikte, 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle Olağanüstü Hal Bölge Valiliği ihdas edilmiş, aynı Kanun Hükmünde Kararnameyle Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Hakkâri, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van İlleri Bölge Valiliği kapsamına alınarak, bu illerde olağanüstü hal uygulamasına geçilmiştir ve muhtelif tarihlerde, bu bölgemizdeki bazı iller Olağanüstü Hal Valiliği kapsamından çıkarılmış, bazı iller dahil edilmiştir. Nihayet, 30 Temmuz 2002 tarihi itibariyle, Bakanlar Kurulunun 10.6.2002 tarihli istemi ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin 19.6.2002 tarihli 115 inci Birleşiminde, 30.7.2002 tarihinden geçerli olmak üzere, olağanüstü hal, Diyarbakır ve Şırnak İllerinde dört ay daha uzatılmış ve 30 Kasım 2002 tarihinden itibaren de sona erdirilmiş, normal düzene geçilmiştir. Sayın milletvekilleri, bölge halkından alınan destek ve güvenlik güçlerinin, insan haklarına saygılı ve gücünü Anayasa ve yasalardan alan kararlı mücadelesiyle, kanlı terör örgütünün eylem etkinliği kırılmış ve tekrar kontrol edilebilir seviyeye düşürülmüştür. Bu olumlu gelişmelere paralel olarak, 1987 yılında yürürlüğe konulan OHAL Yasasının kapsamı kademeli olarak kaldırılmış ve normal düzene geçilmiştir. Türkiye'nin diğer bölgelerinde olduğu gibi, normal düzen, bu bölgelerde de artık caridir. Olağanüstü Hal Bölge Valiliğinin, Anayasanın 121 inci maddesi ile Olağanüstü Hal Kanununun 3 üncü maddesinin (b) bendi gereğince, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin bazı illerinde ilan edilen olağanüstü hal uygulamalarını yürütmekle yetkili ve görevli olmak üzere ihdas edildiğini biraz önce bahsetmiştim. Ancak, olağanüstü hal süresi 30 Kasım 2002 tarihi itibariyle sona erdiğinden, Olağanüstü Hal Bölge Valiliğinin kaldırılması ve araç-gereç, alacak ve borçların tasfiyesi amacıyla bir Bakanlar Kurulu kararı hazırlanmış ve Olağanüstü Hal Bölge Valiliği uygulaması kaldırılarak, araç-gereç, alacak ve borçların tasfiyesi yoluna gidilmiştir. Sayın milletvekilleri, bilindiği gibi, 387 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle, olağanüstü halin kaldırıldığı illerde, bölgenin genel güvenlik ve asayişinin sağlanmasına katkıda bulunmuş kişilerin, ateşli silah taşıma ruhsatlarının bulundurma ruhsatına çevrilmesine yönelik bir düzenleme yapılmıştır; ancak, bu düzenlemede vatandaşlarımızın müracaatı olağanüstü halin kaldırıldığı tarihten itibaren 45 günlük kısa bir süreyle sınırlandırılmıştı. 30 Kasım 2002 tarihinde olağanüstü hal uygulaması kaldırılmış, mücavir iller dahil olağanüstü hal uygulanan illerimizdeki vatandaşlarımızın taşıma ruhsatlarını bulundurmaya çevirmek için 45 gün içerisinde mülkî amirliklere müracaatları gerekmiştir. Bölgedeki iletişim imkânlarının yetersizliği nedeniyle bu hususun vatandaşlarımıza etkin şekilde duyurulamamış olması; ayrıca, ağır kış şartlarının vatandaşlarımızın müracaat etmelerini engellemesi nedeniyle birçok vatandaşımız yasal süre içinde müracaat edememiştir; dolayısıyla, ruhsatlarının iptal edilmesi, silahlarının ellerinden alınması ve kanunî takibatla karşı karşıya kalmaları söz konusu olmuştur. Bu durum birçok vatandaşımızın mağduriyetine neden olmuş ve maalesef, halen de olmaktadır. Bu uygulama nedeniyle, terörün en yoğun olduğu dönemlerde mal ve can kaybı riskini göze alarak devletin yanında yer alan, terörle mücadeleye de katkıda bulunan vatandaşlarımız, 45 günlük süre içerisinde müracaat edememeleri nedeniyle, müracaat süresinin uzatılması ihtiyacı hâsıl olmuştur. Olağanüstü hal bölgesinde ikamet eden ve kendilerine silah ruhsatı verilen vatandaşlarımızın mağduriyetlerinin önlenmesi, geçmişte tanınan haklarının kısıtlı süreden dolayı ortadan kalkmaması, bölgede genel güvenlik ve asayişin zedelenmemesi; ayrıca, bölgedeki vatandaşlarımızın silah taşıma ruhsatlarını bulundurmaya dönüştürmeleri gerekliliğinin etkin olarak duyurulması ve silahların tekrar ruhsata bağlanabilmesi amacıyla bu kanun tasarısı hazırlanmış ve herkesin elindeki silahların tekrar ruhsatlandırılmalarının sağlanabilmesi için müracaat süresi 6 ay olarak düzenlenmiştir. Sayın milletvekilleri, bugüne kadar, olağanüstü hal uygulaması yapılan bölgede, jandarmanın sorumluluk alanında 13 350 adet ve polisin sorumluluk alanında 16 358 adet olmak üzere, yaklaşık 30 000 adet silaha, bu düzenlemeye dayanılarak taşıma ruhsatı verilmiştir. Bu ruhsatlar verilmeden önce de, söz konusu silahlar vatandaşın elinde bulunmaktaydı ve vatandaşlar yasadışı silah taşımaktaydılar. Bu durum, can güvenliğini sağlama kaygısından kaynaklanmaktaydı. Devlet, bu şekilde bir yol izlemekle hem silahların tespitini yapmış hem de vatandaşlarımızın güvenlik güçlerinin yanında yer almalarını sağlamıştır. Ayrıca, insanların ruhsatsız silahla suç işleme oranlarının çok daha yüksek olacağı açıktır. Silahların kaydı olunca, silahı kullananların tespiti kolaylaştığından suç işleme oranı düşmekte ve silah, sadece, caydırıcılık amacıyla kullanılmaktadır. Ayrıca, bu kanun tasarısıyla getirilen düzenlemeyle, ruhsatsız silahlara yeni bir ruhsat verilmesi söz konusu değildir. Daha önce ruhsatları olan silahların ruhsata bağlanma süresinin geçirilmesinden dolayı vatandaşlarımızın mağduriyetlerinin önlenmesi amaçlanmıştır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tasarı incelendiğinde, 285 sayılı Olağanüstü Hal Bölge Valiliği İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesinde öngörülen 45 günlük süre içinde silah taşıma ruhsatlarını bulundurma ruhsatına dönüştüremeyenlerin, bu kanunun yayımı tarihinden itibaren 6 ay içinde müracaat etmeleri halinde, 1 inci madde hükmünden yararlandırılmaları ve bunlar hakkında devam eden soruşturma ve davaların düşürülmesi amaçlanmaktadır. Terörün yoğun olduğu yıllarda, güvenlik güçlerine yardımcı olarak devletin yanında yer almış olan vatandaşlarımızın zamanında başvuramamaları nedeniyle, ellerinde bulunan silahların ruhsatlarının iptal edilmesi üzerine uğradıkları zararın giderilmesi gayesi güdülmüştür. 30 Kasım 2002 tarihinden itibaren bölgede olağanüstü halin kaldırıldığından, böylece, yeni bir düzenlemeyle, kendilerine taşıma ruhsatı verilenlere, olağanüstü halin bitiminden itibaren 45 gün içinde başvurmaları halinde bulundurma ruhsatına dönüştürme imkânının tanındığından; ama, mevsim şartları, öngörülen sürenin kısalığı ve mevzuatın bilinmemesi gibi sebeplerle pek çok vatandaşın kanun karşısında ruhsatsız duruma düştüğünden, vatandaşlar hakkında soruşturma ve davalar açıldığından biraz önce bahsetmiştim. Bunların, bu mağduriyetlerin ortadan kaldırılması için bu değişiklik zarurî hale gelmiştir. Yıllarca ülkemizin belirli bir bölgesinde acımasız bir şekilde yaşanan terör olayları nedeniyle uygulanmak zorunda kalınan olağanüstü hal uygulamasının sona ermiş olması, elbette hepimizi memnun etmektedir; ancak, bu uygulama sona ermiş olmasına rağmen, o dönemin bazı sorunlarının hemen sona ermediği de görülmektedir. Bu kanun tasarısıyla, o dönemden kalan ve bazı vatandaşlarımızın mağduriyetlerine sebep olan bir durum da sona erdirilmiş olacaktır. Geçmişte yaşanan ve yalnızca geçmişte yaşanan olaylar olarak kalmasını arzu ettiğimiz terör olaylarının tekrar patlak vermemesi, olağanüstü hal uygulamalarının tekrar yaşanmaması dileğiyle, Grubum adına, bu kanun tasarısına evet diyeceğimizi belirtir, hepinize saygılarımı sunarım. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Atilla Koç (AK Parti, Aydın). “Olağanüstü hal bölge valiliği ihdası hakkında kanun hükmünde kararnameye bir geçici madde eklenmesi hk. (s.sayı 268)”. TBMM Genel Kurulu, 29. Birleşim tutanağı, 17 Aralık 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/atilla-koc-22-2003-12-17-olaganustu-hal-bolge-valiligi-ihdasi-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.