# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Aylin Yaman (Yeni Parti, Ankara)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 16 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92483
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/aylin-yaman-2026-11-16-ham-tutanak-1

> Aylin Yaman (Yeni Parti), 16 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.090 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AYLİN YAMAN (Ankara) - Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli katılımcılar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Bakan, konuşmama sizin deyiminizle koruyan sağlık anlayışınızla başlamak istiyorum. Sabahki sunumunuzda göreve geldiğinizden bu yana -ki Temmuz 2024'te geldiniz- 723 ASM açtığınızı, 372 merkezin de yapım aşamasında olduğunu söylediniz. Oysa istatistiklerinizde 2025 yılında sadece 102 ASM eklendiği görülüyor. Oysa bizzat siz, Aralık 2024'te, 2025 yılı bütçesi görüşmelerinde sadece 2025 yılında bin aile sağlığı merkezi açacağınızı söylemiştiniz. Sağlık istatistikleri yıllığındaki hedefleriniz ile söylemleriniz arasında ciddi tutarsızlıklar bulunmakta. Örneğin, hedeflerinizde 2027'de aile hekimliği birim sayısını 1.611 arttırmak isterken birim başına nüfusta sadece 75 kişinin azalacağını koymuşsunuz hedefe fakat aile hekimliğinde daha önemli konu işleyişte. Örneğin, azalan birim nüfusa uygun olarak Hastalık Yönetim Platformu tavan katsayıları güncellenmedi, ben bunu göremedim burada. Aile hekimi başına düşen nüfusun azaltılması son derece olumlu ancak bu süreç aile hekimlerinin gelir kaybına yol açtı ve bu, kabul edilebilir bir şey değil. Nüfusa dayalı ödeme katsayıları ile Hastalık Yönetim Platformu kapsamındaki hesaplama sistemi ve tavan katsayılarının düşen birim nüfuslarına uygun biçimde yeniden düzenlenmesi gerekirdi. Maalesef bunu göremedik. Birim nüfuslarını azaltmak amacıyla yeni ASM'ler oluşturulmasını beklerken biz, siz mevcut merkezlerdeki ortak kullanım için gerekli odaların yeni birimlere dönüştürülmesini sağladınız ama bu, kaliteyi artırmıyor maalesef.

Vekâletsiz ve gelir kaybı yaşamadan izin kullanma hakkı güvence altına alınacak mı? Bunu da görmek isterdik. Aile hekimlerinin izin kullanabilmesi için yerine çalışacak hekim arayışına girmeleri asla kabul edilebilir bir şey değil.

Aşılama oranlarımız giderek kötüleşiyor. Difteri, boğmaca, tetanos aşı kapsayıcılığı yüzde 98'lerden 94'e düşmüş durumda. Aşı temininde büyük sorunlar yaşandı, bu yıl. Biz RSV, meningogok, zona, HPV ve grip aşıları ulusal bağışıklama programına girsin derken daha temel çocukluk çağı aşılamasında sorun yaşanıyor. Daha önce aile sağlığı merkezlerine gönderilen kombine oral kontraseptiflerin artık sahada temin edilememesi, kadınların aile planlaması hizmetlerine erişimini kısıtlamakta. Hedef, sağlıklı ve planlı gebelikleri desteklemek mi yoksa aile planlaması hizmetlerindeki eksiklerle kadınları planlanmamış gebeliklerle karşı karşıya bırakmak mı?

Aile sağlığı grup elemanları yıllardır sizden kadro bekliyor. Her bütçe döneminde bunu konuşuyoruz. Kaliteli birinci basamak hizmetleri için mutlaka iş barışını ve güvenceli çalışmayı desteklemelisiniz ve bunun için bir tarih vermelisiniz.

Tarama programına bakacak olursak, servikal kanser taramalarının yüzde 60'a ulaşması çok sevindirici fakat kadınlarda en sık görülen kanser türü olan meme kanserinde maalesef taramada henüz yüzde 37'lerdeyiz. Üstelik, kansere yakalandıktan sonra yaşanan çile bambaşka. TİTCK'nin Ekim 2026 tarihli ruhsatlı ürünler listesi ile SGK'nin aynı tarihli geri ödeme listesi karşılaştırıldığında, 28 kanser ilacının hiçbir endikasyonda ödenmediğini görüyoruz ve bu kanser ilaçları ağırlıklı olarak meme kanserinde ve erkeklerde en sık görülen akciğer kanserinde kullanılan ilaçlar. Ruhsatın olması ama geri ödemenin olmaması, bildiğiniz gibi, başlı başına bir sorun.

Sağlıklı hayat merkezlerine gelecek olursak 17 farklı alanda ücretsiz hizmet sunuyorsunuz, sayısını 366'ya çıkarmışsınız. 30 yaş üzerinde bunun kullanımına başlandığı düşünülecek olursa yaklaşık 50 milyon kişi demek, sağlıklı hayat merkezi başına 135 bin kişi demek bu. Başvuru sayısının yüzde 28 arttığını söylüyorsunuz ama bir önceki yıla göre personel artışında ne durumdayız, onu da görmek isterdik biz hedeflerdi.

Başlattığınız esenlik merkezleriyle sağlık turizmine hız kazandırmak istediğinizi söylemişsiniz fakat bu olurken birinci basamak her geçen gün kan kaybediyor maalesef.

Sezaryen ameliyatlarının canlı doğumlar içindeki oranı 2025'te yüzde 59'a geriledi, bir önceki yıl yüzde 61,2 idi. Fakat bunu yaparken hemşire ve ebe sayısında maalesef düşüş var. 2024 yılında toplam ebe sayısı 61 binlerden 60 binlere düştü. Normal doğum, bildiğiniz gibi, bir ekip işidir. Bu ekibi güçlendirmeden sezaryenden normal doğuma sevk etmeniz mümkün değil.

Başka vahim bir tablo, hastanede gerçekleşen doğumların canlı doğumlar içindeki oranı İstanbul'da yüzde 93'e düşmüş. Bir önceki yıl yüzde 97,6; Türkiye ortalaması yüzde 96, bir önceki yıl yüzde 99,4. Bu devirde hastanede gerçekleşmeyen bir doğum düşünemiyoruz.

Sayın Bakanım, 38 bin personel alımı sözü vermiştiniz, sunumunuzda "Yakın zamanda." dediniz sabah, burada sayıdan daha önemli konu hangi branşlarda alım yapacağınız. 40 sağlık meslek grubu, hepsi alım bekliyor, ağırlığı bir gruba verip diğer gruplarda beşer onar yapmanız asla kabul edilebilir değil. En temel sorumluluğunuz kaliteli hizmet sunumu için yeterli ve yetkin kadrolarla çalışmanız. Dikkat ettim, sunumumuz boyunca açacağınız binaları, getireceğiniz proton cihazını anlatıyorsunuz fakat insan kaynağına yatırımı maalesef duyamıyoruz burada. Son günlerde en büyük sıkıntının yaşandığı diş hekimliğine dair hiçbir şey göremedik burada. Dahası, her yıl Sağlık İstatistikleri Haber Bülteni'nde verdiğiniz kişi başına diş hekimine müracaat sayısı bu yıl konmamış bile haber bülteninde. Geçtiğimiz yıl zaten 1 bile değildi. Sayının çarpıcı düşüklüğünden mi yoksa tamamen gözden çıkardığınız için mi, bunu bilemiyoruz. Aile diş hekimliği uygulaması vardı, ne durumda, onu da bilemiyoruz. Son bir yılda özelde diş hekimi sayısı 2.211 artarken kamuda sadece 160 diş hekimi artmış, eczacı da ise sadece kamuda 12 kişi artmış. Diş hekimliğinde gereğinden fazla mezun veren bir sisteme daha geçen günlerde Ağrı'da yeni bir fakülte daha eklendi. Üstelik, YÖK Başkanı diş hekimliği ve yine fazla mezun veren eczacılık fakültesi öğrencilerinin mühendislik alanında çift ana dal yapabileceği müjdesini verdi. Gülelim mi, ağlayalım mı, inanın, bilemedik. Tüm sağlık meslek grupları istihdamla mücadele ederken açlık ve yoksulluk sınırına gelen özlük hakları kaybı da yaşıyor. Bu grup için hedefiniz nedir? Hiçbir şey duyamadık. Sağlık yöneticileri büro personeli olarak çalıştırılıyor. Obezitenin bu kadar attığı durumda diyetisyenler, fizyoterapistler, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları atama bekliyor. Görüntüleme ve laboratuvar hizmetleri taşeron sistemlerle döndürülüyor ve bu bölümlerin teknikerleri evde oturuyor. "Evde bakıma yatırım yaptık." diyorsunuz ama evde bakım teknikerleri, yaşlı bakım teknikerleri, hepsi atama bekliyor. Hekimlerin emekli maaşı farklılıkları artık kronik bir soruna dönüşmüş durumda.

Bir diğer konu engelli istatistikleri. 2024 yılından itibaren Sağlık İstatistikleri Yıllığı'nda engelli istatistiklerini vermeye başladınız, çok iyi fakat vahim bir tabloyu işaret ediyor: Verilen ÇÖZGER raporlarında 2022'ye kadar artış varken 2023'ten itibaren değişen raporlama sürecine bağlı olarak giderek çarpıcı bir düşüş var. Bakın, engelli istatistiklerinde Sağlık Bakanlığı, Aile Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığının bir uyum içinde çalışması gerekiyor. Her bakanlık farklı bir veri kullanıyor. Erişkin engellilik raporlarında da benzer bir durum var. 2024 yılına kadar artarak giden 18 yaş ve üzeri engelli raporları yine raporlama süreçlerinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle ciddi düşüşle karşı karşıya.

Anayasa Mahkemesinin Nisan 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararıyla Türk Tabipleri Birliği Kanunu'nun 39'uncu maddesi iptal edilmişti ve kararın yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmişti. Madde metni disiplin cezası gerektirecek eylemler için hangi yaptırımın olacağını tanımlamakta ve hekimlik meslek etiği ilkelerine aykırı davranış nedeniyle verilecek disiplin cezalarını düzenlemekteydi. Yürürlüğe girmesine rağmen yeni bir düzenleme yapılmadığı için yenidoğan çetesi hekimleri de dâhil olmak üzere birçok disiplin dosyası beklemede, yaklaşık on ay oldu, konuyla ilgili kanun teklifimizi verdik ama sizlerin konuya ivedilikle çözüm üretmenizi bekliyoruz.

Son olarak, Sağlık Bakanlığı bütçesinin toplam bütçe içindeki payı 2026 yılında yüzde 7,8 iken 2027 yılında 7,2'ye geriledi. Yüzde 70'i tedavi edici hizmetlere ayrılmış olan ve her geçen gün cepten ödeme oranının yükseldiği bu sağlık bütçesi kabul edilebilir değildir.

Teşekkürler.

---

**Kaynak gösterme:** Aylin Yaman (Yeni Parti, Ankara). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 16 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/aylin-yaman-2026-11-16-ham-tutanak-1 (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92483

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
