# Avrupa konseyinin çalışmalarıyla ilgili

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ayşe Gülsün Bilgehan (CHP, Ankara)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim
- **Tarih:** 17 Nisan 2003
- **Gündem:** AVRUPA KONSEYİNİN ÇALIŞMALARIYLA İLGİLİ
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ayse-gulsun-bilgehan-22-2003-04-17-avrupa-konseyinin-calismalariyla-ilgili

> Ayşe Gülsün Bilgehan (CHP), 17 Nisan 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: AVRUPA KONSEYİNİN ÇALIŞMALARIYLA İLGİLİ); konuşma 499 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AYŞE GÜLSÜN BİLGEHAN (Ankara) - Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; 3 Kasım seçimlerinin ardından, onurlu, ama, ağır sorumluluk taşıyan görevler üstlendik. Dünyanın ve ülkemizin içinde bulunduğu bu buhranlı dönemde, hepimiz üzerimize düşen yükümlülükleri gereği gibi yerine getirmeye çalışıyoruz. Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurul çalışmaları dışında, bazı arkadaşlarımız da yurt dışındaki uluslararası kurullarda Türkiye'yi temsil ediyorlar. Ne yazık ki, onların çalışmalarından pek sık haberdar olamıyoruz. Oysa, geleceğimizi ilgilendiren pek çok konu, bu platformlarda konuşuluyor.

Ülkeler, temsilcileri vasıtasıyla birbirlerine uluslararası toplantılarda daha kolay ulaşıyor, özelliklerini, sorunlarını öğreniyor, hatta buralarda, birkaç yetkili kişinin görüşüyle, tarihe yön verecek, belki halkların kaderini çizecek kararlar alınıyor. Bu yüzden, milletvekillerimizin yurt dışındaki etkinliklerinin bizlere daha sık duyurulmasının dünya gündemini izleme açısından yararlı olacağını sanıyorum.

Ben, bugün, bu amaçla, sizlere, üyesi bulunduğum Avrupa Konseyinin çalışmaları hakkında bilgi vermek üzere söz aldım.

Avrupa Konseyi, İkinci Dünya Savaşından sonra Avrupa'daki gerginliğin ve çatışmanın yerini güven ve işbirliğinin alması için kurulmuş olan ilk ve en önemli kuruluş. 1949'da 10 Avrupa ülkesi anlaşma imzalamışlar.

Avrupa Konseyi; insan hakları, hukukun üstünlüğü, çoğulcu demokrasi ilkelerini korumak ve güçlendirmek, azınlıklar, ırkçılık, hoşgörüsüzlük ve yabancı düşmanlığı, uyuşturucu madde ve çevre sorunlarına çözüm aramak ve Avrupa kültürel benliğinin oluşmasına ve gelişmesine katkıda bulunmayı hedefliyor. Konseyin, diğer Avrupa kurumları üzerinde önemli saygınlığı ve etkisi var.

44 ülkenin bulunduğu Konseyin Parlamenter Meclisi, 306 üyeden oluşuyordu; geçen dönemde kabul edilen Sırbistan ile bu sayı arttı; soğuk savaşın sona ermesinin ardından Rusya ve Kafkasya Cumhuriyetlerinin de katılımıyla, en geniş Avrupa platformu olarak biliniyor.

Türkiye, Konseyde 1950 yılından beri kurucu üye olarak yer alıyor. Pek çok değerli parlamenterimiz bu köklü kurumda deneyim kazanmışlar, ülkemizin çıkarları için mücadele vermişlerdir. Ama, ne tuhaftır ki, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, üye ülkelerin taahhüt ve yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi amacıyla 1995 yılında bir denetim mekanizması oluşturmuş ve esasında, merkezî ve Doğu Avrupa ülkeleri için başlattığı bu sürece, en eski üyelerinden biri olan Türkiye'yi de katmıştır. Böylece, ülkemizdeki demokrasi ve insan hakları konularındaki ilerlemeler denetim altına alınmıştır.

Zaman zaman raportörler inceleme yapmak için gelmektedirler. Türkiye'nin bu denetim sürecinden çıkabilmesi, Avrupa Birliğine adaylık için en önemli işareti oluşturacaktır. Türk delegasyonu olarak ilk hedefimiz, bunu en kısa zamanda sağlamaktır.

Bunun yanında, Avrupa Konseyi bünyesinde bulunan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de, geçen yıla kadar, Türkiye'yle ilgili olarak 308 ihlal kararı vermiştir; bunların 295'i aleyhimize, 13'ü ise lehimizedir. Ülkemiz, bugüne kadar, aleyhine sonuçlanan başvurular için, toplam, yaklaşık 9,5 milyon dolar tazminat ödemiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 1998 yılında sonuçlandırdığı Loisidiu davasında ödenmesine hükmettiği 875 000 dolar ödenmemiştir ve Avrupa Konseyi ile ilişkilerimizde bir sorun oluşturmaktadır; ancak, ilkbahar dönemi genel kurulunda, Türkiye'nin Irak savaşında aldığı tavırla büyük itibar kazandığını da gözlemledik. Olağanüstü gündemle bütün bir gün süren Irak oturumunda, büyük çoğunlukla, savaş karşıtı bir rapor yayımlandı ve asamble, önleyici savaş adına yürütülen Irak'a müdahalenin son elli yılın barış ve istikrarını tehlikeye atması endişesini dile getirdi, ihtilafın çözümünün yeniden Birleşmiş Milletlere bırakılmasını önerdi; bu arada, Türkiye'ye de olumlu bir atıf yaparak Irak'la sınırı bulunan tek Avrupa Konseyi üyesi ülke olarak gerekli desteği sağlayacağını belirtti.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ayşe Gülsün Bilgehan (CHP, Ankara). “Avrupa konseyinin çalışmalarıyla ilgili”. TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim tutanağı, 17 Nisan 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ayse-gulsun-bilgehan-22-2003-04-17-avrupa-konseyinin-calismalariyla-ilgili (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.