# Anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usülleri hakkında (s.s.696)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Behiç Çelik (MHP, Mersin)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim
- **Tarih:** 23 Mart 2011
- **Gündem:** ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA USÜLLERİ HAKKINDA (S.S.696)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/behic-celik-23-2011-03-23-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-s-s-696-5

> Behiç Çelik (MHP), 23 Mart 2011 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA USÜLLERİ HAKKINDA (S.S.696)); konuşma 364 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

BEHİÇ ÇELİK (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; söz konusu tasarının 45’inci maddesinden başlayıp 51’inci maddesine kadar devam eden bireysel başvuru hakkını düzenleyen maddelerden 45’inci madde üzerinde vermiş olduğumuz önerge için söz aldım. Bu vesileyle, gecenin bu saatinde hepinizi saygılarımla selamlıyorum.

Anayasa Komisyonunda bu maddeye ilişkin biz aslında bir değişiklik önergesi vermiştik ama o zaman da reddolmuştu, yalnız Genel Kurulun yüksek takdirine sunmak üzere burada da verme ihtiyacını hissettik.

Değerli milletvekilleri, Anayasa’mızın özellikle dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkını düzenleyen 74’üncü maddesinde 12 Eylül referandumuyla yapılan değişikle şöyle bir düzenleme yapılmış oluyor: “Herkes bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan kamu denetçiliği kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. Kamu baş denetçisi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. -Devam ediyor- Kamu denetçiliği kurumunun kuruluşu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile kamu baş denetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, seçimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.” hükmünü getiriyor.

Burada kamu denetçiliği idari bir kurum olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı olarak oluşturuluyor. Anayasa Komisyonunda, alt komisyonunda da bu konuyu görüşmüştük ama henüz bu kanun Genel Kurula indirilmedi.

Bizim burada bu önergeyi vermekteki amacımız, aslında, Anayasa Mahkemesini zorlama değil, işini kolaylaştırma amacı taşıyor. Çünkü, özellikle gelişmiş Batı ülkelerinde ombudsman kurumuyla ilgili başvuru hakkına ilişkin bütün düzenlemeler ihtiyari niteliktedir, yani bir zorunluluk, dayatma veya mecburiyet söz konusu değildir.

Bu itibarla, Anayasa şikâyetine gidebilmek için mevcut şekliyle madde yasalaşırsa, o zaman Anayasa şikâyetine gidebilmek için kamu denetçisine gitme zorunluluğu aranacaktır. Bu da doğal olarak kamu denetçiliği kurumuna milyonlarca başvuruyu beraberinde getirecektir.

Bu itibarla, kamu denetçiliği kurumu daha oluşmadan ve oluşmuş olsa dahi ağır iş yükü altında kalacağından böyle bir düzenlemenin kamu denetçiliği kurumunu tıkayacağı barizdir, açıktır.

Bu itibarla, bizim önergemizin kabulü, hem kamu denetçiliği kurumunda önemli bir rahatlama sağlayacaktır hem de Anayasa yargısının bireysel başvuru hakkına ilişkin hükmün icrasını oldukça kolaylaştıracaktır. Bu itibarla bu önergemizin dikkate alınmasını önemle talep ediyoruz.

Saygıdeğer milletvekilleri, gecenin bu saatinde, mevcut Anayasa düzenlemesinin, Anayasa Mahkemesi düzenlemesinin Türk yargı sistemi içerisinde ciddi ve onulmaz yaralar açacağını bir kez daha hatırlatıyor, önergemizin yüce heyetinizce dikkate alınmasını öneriyor, sözüme burada son veriyor, hepinize saygılar sunuyorum. (MHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Behiç Çelik (MHP, Mersin). “Anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usülleri hakkında (s.s.696)”. TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim tutanağı, 23 Mart 2011. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/behic-celik-23-2011-03-23-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-s-s-696-5 (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.