# Türk medeni kanunu'nun kabul edilişininin yıldönümü münasebetiyle - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Birgen Keleş (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 33. Birleşim - **Tarih:** 18 Şubat 2003 - **Gündem:** TÜRK MEDENİ KANUNU'NUN KABUL EDİLİŞİNİNİN YILDÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/birgen-keles-22-2003-02-18-turk-medeni-kanunu-nun-kabul-edilisininin-yildonumu-munasebetiyle > Birgen Keleş (CHP), 18 Şubat 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 33. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRK MEDENİ KANUNU'NUN KABUL EDİLİŞİNİNİN YILDÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE); konuşma 708 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) BİRGEN KELEŞ (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dün, 17 Şubat, Türk Medenî Kanununun kabul edilişinin 77 nci yıldönümü idi. Aslında, toplumlar, geçmiş başarılarını kutlamalı; ama, geleceği etkileyecek olan projelerle heyecanlanmalıdır diye düşünüyorum. Ancak, Türk Medenî Kanunu, bugün için de heyecan verici bir olgudur; çünkü, hem geçmiş tarihimizdeki en parlak başarı örneklerindendir hem de geleceğimizi aydınlatan ve çağdaş bir toplum olmanın yollarını açan temel taşlardandır. Bu nedenle, bugün Türk Medenî Kanununun 77 nci yıldönümünü kutlamak, şükranla anmak ve yeni Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda gördüğüm bir eksikliği dikkatlerinize sunmak için söz almış bulunuyorum. Değerli arkadaşlarım, cumhuriyet, birbirinden ayrı gibi gözüken, ama, aslında, bir bütünü meydana getiren devrimlerden oluşan muhteşem bir çağdaşlaşma projesidir. Bunun en önemli halkalarından bir tanesi kadın erkek eşitliğidir ve Türk Medenî Kanunu da bu eşitliğin temelinde yatmaktadır. Tek evlilik, resmî nikâh, yargıç kararıyla boşanma, miras paylaşımında kız ve erkek çocuğun eşit olarak kabul edilmesi; bunlar, hep, 1926'da kabul edilen Türk Medenî Kanununun getirdiği kazanımlardır. Bu kanun, getirdiği yeniliklerle Türk kadınını o dönemdeki çağdaş düzeye çıkarmıştır; ama, ne var ki, geçmiş yüzyılın son yirmibeş yılında, dünyada, kadın erkek eşitliği açı-sından çok büyük gelişmeler olmuş, sözleşmeler imzalanmış, ülkeler, bu sözleşmeleri yaşama geçirmişler ve bunun için gerekli anayasa değişikliğini, yasa değişikliğini yapmışlar ve bu da yetmemiş, ayrıca özel önlemler almışlardır. Türkiye ise, Türk Medenî Kanununu değiştirmeyi, ancak 1998 yılında, bir tasarı halinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunmuştur. 3 Ekim 2001'de, Anayasada, aile içerisinde kadın erkek eşitliği ilkesi kabul edilmiş, 22 Kasım 2001'de Medenî Kanun kabul edilmiş; ama, 1 Ocak 2002'de uygulamaya başlanmıştır. Yeni Medenî Kanun aile içerisinde kadın-erkek eşitliğini daha da pekiştirmiştir; çünkü, kadınlar ile erkeklere eşit haklar ve eşit sorumluluklar getirmiştir ve ayrıca da, evlilik birliği sona erdiğinde, evlilik sırasında elde edilen malların eşit paylaşımını öngörmüştür. Değerli arkadaşlarım, yeni Türk Medenî Kanunu, örneğin, ev seçiminde, velayette, çocukların nafakasında, evlatlık almada, işe başlamak için izin alma zorunluluğunu kaldırmada, evin ortak kullanımı, ortak kullanılan evin ileride nasıl kullanılacağını belirlemede ve buna benzer konularda çok çağdaş, çok ileri hükümler getirmiştir. Yine, evlilik birliği sırasında elde edilen mallara katılma rejimi; yani, bu rejimin yasal olarak kabul edilmesi de, çağa göre önemli, ileri bir aşamadır ve 1 Ocak 2002'den itibaren uygulanmaya başlaması, yeni evlenenlere, 2002'den sonra evlenenlere, var olan bir haksızlığı aşma olanağını tanımıştır; ama, eski evliler için de, yasal rejimi, bir sözleşmeyle kabul etme zorunluluğu getirmiştir; yani, 1 Ocak 2002'den önce evlenenler, eğer, mal rejimini, yeni mal rejimi olarak benimsemek istiyorlarsa ve ondan yararlanmak istiyorlarsa, bunu sözleşmeyle belirlemek zorundadırlar. İşte, bu noktada, bir defa, yeni evliler ile eski evliler arasında bir ayırım yapılmıştır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Devam edin Sayın Keleş; buyurun. BİRGEN KELEŞ (Devamla) - İkincisi de, eski evliler için mevcut olan haksızlık devam ettirilmiştir. Değerli arkadaşlarım, bu Meclis bu haksızlığı aşmak zorundadır, bu Meclis bu haksızlığı gidermek zorundadır; çünkü, sizler de biliyorsunuz ki, Türkiye'de, evlilik sırasında uygulanacak rejimle ilgili sözleşme yapma alışkanlığı yoktur. Nitekim, böyle bir olanak eskiden de var olduğu halde, hiç kullanılmamıştır, bu sefer de yeni Türk Medenî Kanunuyla da bir yıllık süre tanındığı halde, parmakla sayılacak kadar az sayıda insan, bu haktan yararlanmak için sözleşme yapmak üzere notere başvurmuştur. Bu haksızlığın devam etmesi mümkün değildir; çünkü, gene hep beraber biliyoruz ki, Türkiye'de evlilik birliği sırasında elde edilen malların hemen tamamı, yüzde 90'ından fazlası erkeklerin üzerine kayıtlıdır. Değerli arkadaşlarım, ben, bu konuyu, bugün gündeme getirdim; çünkü, bu maddenin, yani yürürlükte olan kanundaki bu hükmün, kadın-erkek eşitliğine aykırı olduğunu düşünüyorum; bu hükmün, Anayasa ve yasadaki değişikliğin ruhuna ve amacına aykırı olduğunu düşünüyorum; bu hükmün, uluslar arasında genel kabul gören ilkelere aykırı olduğunu düşünüyorum ve nihayet bu hükmün, diğer ülkelerde olan uygulamalara ters olduğunu düşünüyorum. Cumhuriyet Halk Partisindeki bütün milletvekilleri, başta, bizim Genel Başkanımız olmak üzere, bütün arkadaşlarım, bu haksızlığın düzeltilmesine taraftardır ve bu konuda her türlü çabayı göstereceklerdir; ama, benim, AKP'li milletvekillerinden bir ricam var; lütfen, bu haksızlığın giderilmesinde katkıda bulunsunlar ve evlilik birliği sırasında elde edilen mallara uygulanacak yasal mal rejimi söz konusu olduğunda; yani, evlilik birliği sırasında elde edilen mallara katılım rejiminin kabulü söz konusu olduğunda, kendilerini sadece bir eş olarak görmesinler; kendilerini, annesi olan gençler, kız kardeşi olan ağabeyler ve kızları olan babalar olarak görsünler; çünkü, öyle yaptıkları takdirde, haksızlığı daha iyi kavrayacakları ve düzeltilmesi için daha rahat katkıda bulunacakları kanısındayım. Teşekkür ediyorum, Yüce Meclise saygılar sunuyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Birgen Keleş (CHP, İstanbul). “Türk medeni kanunu'nun kabul edilişininin yıldönümü münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 33. Birleşim tutanağı, 18 Şubat 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/birgen-keles-22-2003-02-18-turk-medeni-kanunu-nun-kabul-edilisininin-yildonumu-munasebetiyle (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.