# 2006 merkezi yönetim bütçe kan.tas.(türkiye bilimsel ve tek. araş. kurumu bşk., türkiye bilimler akademesi, gümrük müsteşarlığı, ihracatı geliştirme etüd merkezi, ııı. tur.) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Birgen Keleş (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 33. Birleşim - **Tarih:** 16 Aralık 2005 - **Gündem:** 2006 MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KAN.TAS.(TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEK. ARAŞ. KURUMU BŞK., TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMESİ, GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI, İHRACATI GELİŞTİRME ETÜD MERKEZİ, III. TUR.) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/birgen-keles-22-2005-12-16-2006-merkezi-yonetim-butce-kan-tas-turkiye-bilimsel-ve-tek-aras-kur > Birgen Keleş (CHP), 16 Aralık 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 33. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2006 MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KAN.TAS.(TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEK. ARAŞ. KURUMU BŞK., TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMESİ, GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI, İHRACATI GELİŞTİRME ETÜD MERKEZİ, III. TUR.)); konuşma 620 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA BİRGEN KELEŞ (İstanbul) - Teşekkür ederim Sayın Başkan. Sayın milletvekilleri, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Gümrük Müsteşarlığı bütçeleri üzerinde, Cumhuriyet Halk Partisinin görüşlerini açıklamak için söz almış bulunuyorum ve Yüce Meclise saygılar sunuyorum. Üç yıldır iktidarınız tarafından uygulanan politikaları sürekli olarak destekleyen bazı çevreler vardı, bazı bilim adamları, bazı kuruluşlar -örneğin TÜSİAD gibi- ve bazı medya mensupları; ancak, bunlar, bugün, hükümeti uyarmaktadır; cari işlemler açığının çok hızlı arttığını söylemektedirler, ithalatın frenlenememesine değinmektedirler, ihracatın da yeterince artırılmadığına dikkat çekmektedirler. Cumhuriyet Halk Partisi olarak, biz, yıllardır, üretimin ve yatırımın dışlandığını ve sanayileşmenin gündem dışına çıkarıldığını söyleyegeldik ve bunun çok sakıncalar yaratacağını hep ileri sürdük. Bugün geldiğimiz nokta, bu eleştirilerimizde ne kadar haklı olduğumuzu ortaya koymaktadır. IMF gibi uluslararası kuruluşlar bile, son hazırladıkları raporlarda, cari işlemler açığının büyüklüğüne, bu açığın sıcakparayla finanse edilmesinin bir kırılganlık yarattığına ve ileriye dönük olarak risk oluşturduğuna dikkat çekmektedirler. 2006 yılı bütçe çalışmaları, birkaç konuyu çok açık bir şekilde ortaya çıkarmıştır. Birincisi, iktidar, cari işlemler açığının hızla artmasını, önemli boyuta ulaşmasını ve bunun birkaç yıl sürmesini önemli görmemektedir. İkincisi, ithalattaki artışı da önemsememektedir; ara malı-yatırım malı oranına dikkat çekmekte ve bunun bir canlılık işareti olduğunu ileri sürmektedir. Üçüncüsü de, yabancı sermayeye bir Mevlana yaklaşımıyla yaklaşmakta ve "nasıl gelirsen gel, nereye gelirsen gel baş tacımsın" demektedir. Değerli arkadaşlarım, bu üç değerlendirmeye de katılmak mümkün değildir. Bir defa, cari işlemler açığı sadece artmamaktadır; her türlü öngörüyü aşacak şekilde artmaktadır. 11 milyar dolar diye beklediğiniz bir cari işlemler açığı 21-22 milyar dolar gerçekleşebilmektedir. Bugün, dışticaret açığı 42,6 milyar dolar. Türkiye gibi dışborcu büyük olan bir ülkede böyle bir dışticaret açığını ve 22,4 milyar dolarlık bir cari işlemler açığını önemsememe lüksümüz yoktur. Cari işlemler açığı kadar önemli olan, onun finanse ediliş şeklidir. Bu da "sıcak parayla yapıldığı için rahat karşılıyoruz" diye yanıtlanamaz ileri sürülen endişeler; çünkü, bu sıcak para, geçici koşullardan yararlanarak buraya gelmektedir. Ayrıca, çok büyük oranda reel faiz uygulanmaktadır. Amerika Birleşik Devletlerinin ve Avrupa Birliğinin çok önemli şekilde bu konularda baskılar yaptığı bir dönemde, bu kadar borçlu olan bir Türkiye, cari işlemler açığını ve dışticaret açığını bu kadar doğal karşılamamalıdır, karşılayamaz. Şimdi, cari işlemler açığının yol açtığı kırılganlık yanında, tabiî, bütçedeki borçların büyüklüğünün de yol açtığı bir kırılganlık vardır. Ayrıca, borçların döviz kurundaki düşüşten, faizlerin aşağıya inmesinden, vadelerin uzatılmasından yararlandığı açıktır; ama, şu gerçek hiç unutulmamalıdır: Türkiye, sadece borçlarını ödemek için borç almıyor. Türkiye borçlarının stokunu sürekli olarak artırmaktadır ve üstelik de, bugün, borçlarını ödeyebilmek için en değerli tesislerini ve en önemli arazilerini yabancılara satmaktadır. Bu, hepimizi çok derin bir şekilde düşündürmesi gereken bir konudur. Şimdi, son yıllarda özel sektörün de borcu çok artmaktadır, bu da izlenmesi gereken bir noktadır. İthalatın büyük bir hızla artması da küçümsenecek bir konu değildir; çünkü, cari işlemler açığının önemli bir nedenidir. Üstelik, bütün ülkeler bu konuda çok duyarlıyken, Türkiye'nin bu konuda duyarlılık göstermemesi, ülkenin ve toplumun yararıyla bağdaşacak bir davranış biçimi değildir. IMF de bu tür kırılganlıklara değinmektedir ve demektedir ki: "Siz, dikkatli olarak borçlarınızı ve özel sektörün de borcunu izleyin. Aksi halde, yurt dışında faizler bir artma dönemine girmiştir. Borç bulmakta güçlükle karşılaşabilirsiniz veyahut da bunu çok pahalıya ancak sağlayabilirsiniz." İthalatın artış hızını da küçümsemememiz lazım; çünkü, ara malı ve yatırım malları ithalatı nedeniyle önemli değildir diyoruz; ama, yatırımın artmadığı dönemlerde de ithalat artmaktadır, yurt içindeki üretimin yerine geçmektedir ithal malları; bir. İkincisi de; mesela, ekim ayında 9,9 milyar dolarlık bir ithalat yapılmıştır; bunun içinde yatırım malı ithalatı sadece 1,7 milyar dolardır. Değerli arkadaşlarım, bütçede birtakım rakamlarla ithalat, ihracat veriliyor; fakat, sonunda da, 2006 yılında 45,4 milyar dolarlık bir dışticaret açığı olacak deniliyor; ama, bunun arkasına baktığınız zaman, varsayımlar gerçekçi değil. İhracatın yüzde 9,1 oranında, ithalatın ise yüzde 8,2 oranında artması öngörülüyor. Halbuki, baktığınız zaman, geçtiğimiz üç yıl bundan çok yüksek oranlarda artmış hem ihracat hem ithalat. Bunun bu orana inmesi… --- **Kaynak gösterme:** Birgen Keleş (CHP, İstanbul). “2006 merkezi yönetim bütçe kan.tas.(türkiye bilimsel ve tek. araş. kurumu bşk., türkiye bilimler akademesi, gümrük müsteşarlığı, ihracatı geliştirme etüd merkezi, ııı. tur.)”. TBMM Genel Kurulu, 33. Birleşim tutanağı, 16 Aralık 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/birgen-keles-22-2005-12-16-2006-merkezi-yonetim-butce-kan-tas-turkiye-bilimsel-ve-tek-aras-kur (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.